داستان

«جونم واست بگه»

2011-04-09T02:47:00.000-07:00

جواد مجابی

ناشر: پن پاب

چاپ اول . زمستان 2009 . استکهلم

این اثر که شامل بیش از50 داستان کوتاه است در 447 صفحه در سوئد چاپ و منتشرشده است.

داستان ها، به کوتاهی هریک با مفهوم ویژه ای خواننده را سرگرم میکند. نهیب میزند. فریادِ پنهانش در گوش ها میپیچد تنوع قصه ها در فضاهای گوناگون و مطبوع که مجابی برای مخاطبین خود آفریده، خواننده را تکان میدهد. شوقِ دنبال کردن اثر داستان، طول زمان را میکُشد. وقتی کتاب را میبندی، دردنیای پراز راز و رمز قصه ها سرگردانی.

هرداستان طرحی زیبا به همراه دارد. طرح های هنرمندانۀ نویسنده، زنده و گویاست انگارکه در تماشای تابلویی، هنرمندِ اندیشمندی لبخند به لب، و گاه به طنز و ریشخند، غوغای هستی را برایت روایت میکند .

نخستین قصه این اثر«مرغ زیرک چون به دام افتد». داستان گیرائی ست: ازدام افتادن آدمی، درقصه های شیرین و فریبنده . معتادانِ قصه، قصه گورا میکشند. گویا پی برده اند که قصه ها مانع رشد اندیشه و فکر است و پای منبرآنها نشستن کاریست بیهوده. اما با جان سختی عادت ها چه باید کرد؟ جان کلام در راز اعتیاد نهفته است.

«اولین کسی که از زورسرما به اتاق برگشت صدای قصه گورا شنید. ... قصه درفضا حرکت میکرد. لغت به لغت ... ... سومی ازحیاط گذشت قصه با آنها حرکت کرد روی پله، در رختخواب و درکوچه. آنکه در کوچه میرفت اندیشید نمیبایستی ازآغاز دل به قصه میسپردیم. »

در ص 113 داستان : «آن جا که پیدایم کنند» داستان قتل های پنهائی ست. آدم هایی که توسط مأمورین رسمی کشته میشوند. قبلا، طرح برگ 111 اشاره هائی به خواننده القاء کرده است. پرندۀ ریشدارخیالی و زنی نیمه عریان با دو پستان آویزان. «روز بعد آن کوتاه قامت ریزنقش به پانسیون آمد، به اتاقم منتظر بودم با ترس، که تهدیدش را عملی کند. رسیده و نرسیده اشاراتی کرد به فعالیت هائی که در زمینۀ حذف درممالک مترقی و بلافاصله با لحنی مؤدبانه تأکید کرد که همکارانش، ازاین قضایا چندان دلخوشی ندارند، مگر مجبور شوند. سعی میکرد امنیت خاطررا با کلماتی دو پهلو به من حالی کند. ... ... وحشتم به اوج رسیده بود که گلوله دررفت ...»

نویسنده، در«سرسری همان سرتاسری ست»، روان اکثریت وساده اندیشی عوام و مهمتر، موضوع فاصلۀ طبقانی را با زبانی ملموس به چالش گرفته است. داستان میگوید: ملکه ای درجمهوری نوپای ساحلی، پوشش تازه ای برای خود انتخاب میکند. سالی نمیکشد که مردم «ازمزیت آن لباس داد سخن ندهد.» جامعه، به آن لباس عادت میکند. اما پس از مدت زمانی کوتاه «جانوران موذی شناخته و ناشناخته زیرپوشش های توبرتو راه افتادند.»

دراین گیر ودار مصیبت بار وآلودگی و بیماری عمومی، ملکه ازاین درشگفت است که

«چرا عامۀ مردم از یک موهبت ملوکانه چنان سخن میگویند. که انگار به عذابی گرفتارند.»

دربخش دوم همان داستان ، درادامۀ اصلاحات ملکه، طبقات گوناگون جامعه در«مرکزهویت ملی» به ثبت میرسند. با نصب علامت های تازه، تمیز زنان ازمردان و راه افتادن نوعی خشونت قانونی درمدارس ورزشی با تصویرهای "خرس و گرگ" که برلباس ها نصب شده، عکس هایی ازسرهای بریدۀ دشمنان میهن برسینۀ جنگاوران ... کینه های گذشته را بیدارمیکند. همزمان، بی بند وباری جامعه به گوش ملکه میرسد. میپرسد این: «برهنگی بی حیا مختصر لرزه ای به ارکان نظم جامعه می اندارد تا حالا شکافی برداشته؟ عرض کردند خیر. فرمود هروقت شکاف برداشت ... بگذارید بکنند آن چه می خواهند بکنند.»

داستان «پیاده روی کافه ری وی یرا»

دویار دبیرستانی بعد از بیست سال بهم میرسند. شاعر و قاتل. شاعر خبردارشده که «رفیق دوران دبیرستان تا «کنون یک عضو فرهنگستان و یک مترجم و یک نوول نویس را ربوده وکشته بود.» قاتل هم پی برده که شاعر ازشغل او آگاه است. با تمهیداتی برای خوردن کاپوچینو به قهوه خانه ای میروند. پشت میزی مینشینند. صدا میترکد. «قاتل پشت به ساختمان داشت وهیکل درشت مرا ازدید روبرو پنهان میکرد.»

قاتل که شاعر را به دامگاه کشانده به قتل میرسد.

اما درباره 7 داستان پایانی هرگز گمان نمیکردم جواد، با آن قیافه مهربان ولی کم خنده اش، اینقدرشوخ طبع باشد و راویِ هفت داستان رآلیستی «تیزنامه » با تمام شواهد عینی. به ویژه داستان 6 که هم مستند است وهم تازه برای نسل تبعیدیان درمعرفی فرهنگ و سنتِ پایدار و دیرینه. ونکتۀ دیگر اینکه، نویسنده، با استفاده از یادمانده های دوران کودکی و نوجوانیِ خود، بازیگران و عاملان تیزنامه را بدون کمترین کبر و غرور به مخاطبین معرفی می کند.

شب کار

2010-06-22T02:39:00.000-07:00

شب از نیمه گذشته بود که از ملاقات دوستی برمیگشتم خانه. کوچه با نورچراغ ها روشن بود تا سر خیابان آمدم به هوای تاکسی. کمی ایستادم خبری نشد. سلانه سلانه سرازیری خیابان راه افتادم.نرسیده به سه راه از پشت سر به صدای بوق ماشین برگشتم. از همان تاکسی های مسافرکشی بود. راننده شیشه را پائین کشید و پرسید کجا؟ عقب ماشین سه نفر نشسته بودند. و ظاهرا چرت میزدند. آدرس را که گفتم یکی گوشۀ چشم چپ راکمی بازگرد و نگاهِ خفیفی کرد و چشمش را بست. نشستم کنار راننده و ماشین راه افتاد. سر کوچه زنی بچه بغل دست بلند کرد و گفت میدان شهید ... راننده گفت 300 تا میشه خواهر. آقا بچه ام مریضه باید برسانم درمانگاه ... همین که گفتم و خواست راه بیفته گفتم سوارش کن و خودم را کشیدم طرف راننده و زن سوارشد. راننده برگشت طرف من و پرسید تازه از خارج آمده ای؟ گفتم نه. با تعجب پرسید این جوانمردی ها مال نسل گذشته است. مدت هاست فاتحه اش خوانده شده اینجا. زن برگشت و با نگاهی سنگین گفت . هنوزهم هست. شرف وآدمیت را نمیشه ازمردم گرفت به این سادگیها . راننده وارفت. یکی ازپشت گفت خواهر حرفهات بو میده! شکر خدا کن حالا اسلام با شریعت داره حکومت میکنه! پاسدارای ولایت فقیه چار چشمی مواظب امنیتِ ...!
زن پرید وسطِ حرفش :
تو بو گندو مواظب خودت باش! اونا فقط آدمکشی بلدن .
ازسکوت آن ها حیرت کردم .
به مقصدم رسیده بودم ولی ازقصد پیاده نشدم . به راننده گفتم خانم را برسان بعد ... تاکسی راه افتاد تا رسید به درمانگاه. خانم با بچه اش پیاده شد. و رفت تو. پول تاکسی خودم وآن خانم را پرداختم. قصدم این بود که وضع شبانۀ درمانگاه ها را که سالهاست ازوطن دورم ببینم. به قصد پیاده شدن خودم را کشیدم طرف در، که یکی ازآن سه ازپشت سر مرا گرفت و گفت تکان نخور!
راننده که مواظب بیرون بود برگشت و چیزی گفت که نفهمیدم. دو جوانِ مسافر آمدند جلو که سوارشوند یکی به من سلام داد. نمیشناختم. به نظرم مرا با یکی عوضی گرفته بود. وقتی مرا درآن وضع دید ، درِ عقب را بازکرد، فریاد کشید و کمک خواست. راننده که خطر را احساس کرده بود مرا هُل داد بیرون. درست درهمین موقع آمبولانسی آژیرکشان مقابل تاکسی، با کم کردن سرعت توقف کرد. راننده با گرفتن دنده عقب موفق شد فرار کند. خواستم شماره تاکسی را یادداشت کنم. دیدم آنقدرگل نشسته روی پلاک نمرۀ ماشین که شماره قابل خواندن نیست.
جوانی که به من سلام داده بود گفت این ها شب کارند. شکارچیان شب کار!

به خانه که رسیدم ، کیف پول و ساعت مچی ام نبود!

مادر وکله های لخت

2010-04-02T09:45:00.000-07:00

خواب نبود، اما بعدها به آنچه که اتفاق افتاده بود فکر کرد، با اطمینان گفت: مادرم گفت.
دشت بزرگی بود با کمر خمیده که انتهایش با شیب ملایم درافق خاکستری چسبیده بود به ابرها .
باد تندی با صداهای مغشوش و درهم از هرطرف میریخت توی سرازیری دشتِ دلگیر। خس و خاشاک گره خورده با گرد و غبار دور خود میچرخید و به سرعت رو به بالا دردل ابرها گم میشد . غرش خفیف آسمان گرفته و تیره، تازه شروع شده بود که در تیررس نگاهش مردی را دید با ریش بلند دربالای سنگِ سیاهی نشسته، وتنها سرش پیدا بود. مرد ریشو به انبوه جماعتِ ساکت وحیران که چون واعظ کله های لختشان بیرون از خاک بود موعظه میکرد. انگار، خودِ راوی نیز پاره تنی از آنها بود .

درمنظرخیالش جنایت های پولبوت جان گرفت. با هزاران تصویرتکان دهنده با تلّی ازاسکلت کله ها ، سرفصل روزنامه ها شده بود و در سراسر جهان پخش میشد. و در تابلوهای گوناگون به نمایشگا ها میرفت. گفتند که نمایش کله های انسانی در"انقلاب فرهنگی" نمایش انقلابی ست.

با بیم و هراس پا شل کرد. با شک و تردید جلو رفت. چشم تنگ کرد تا کلۀ خودش را بین کله ها پیدا کند. ببیند چه جوری ست. چه جوری بوده و چه جوری شده . پیدا نکرد. اما مطمئن بود که آن تو وبین انهاست . لاشخورهای باد کرده، دراطراف چُرت میزدند. بوی تعفن لاشه ها آزار دهنده بود. سخنران مکثی کرد و از زیرپایش چیزی را برداشت و گاز زد .
درد شدیدی قلب ش را تکان داد. نالۀ جگر خراش خودش، در گوشش پیچید .
مرد ریشو، با لبخندی به کرکس ها، آنچه را که توی دهنش بود قورت داد. با نوک زبان لب ها را لیسید. ریش تُنُک ش را خاراند با تک سرفه ای کوتاه، چیزهائی گفت. گفت "اینها که میگم ازکتاب آسمانی ست" از پاداش طاعت و بندگی محض تا رسید به گناهِ زنا و حجاب و آتش جهنم برای زناکاران. و گریزی زد به ناتوانی عقلی و نیمه انسان بودن زن . و زنجمورۀ الفاتحه ش شینده شد .

نوایِ موسیقیائی دردشت تیره پراکنده شد. جمجمه ها تکان خوردند. کلۀ مردِ ریشو دربالای سنگ سیاه لرزید. شعلۀ آتش با صدای مهیب دورسرواعظ چرخید و دشت را روشن کرد. دسته ای ازمرغان آتشخوار در بالاسرش به پرواز درآمدند.
تند بادی وزید ونورآفتاب از چاکِ ابرهای تیره و تار بیرون زد. دشت ودمن روشن شد. عطر و بوی خوشِ شیر مادر سراسر دشت را پُرکرد. صدای مهربان و دل انگیزمادرانه درفضا پیچید :
وحالا این منم. مادری از سرزمین " یمن " که میخواهم داستان بلقیس و ملکۀ سبا را برای شما تعریف کنم . از ملکۀ سرزمینِ همیشه شاد و شاداب بگویم. بشنوید که جهالتِ آئین ، با چه ارمغان شوم ونامیمون، مادران را به روزسیاه نشاند .

بلقیس ملکه یمن، سلیمان را شیفته خود کرد. هدهد این خبررا به سلیمان داد. هدهد گفت ازغیبت طولانی من مپرس. کشف حیرت آوری کرده ام که ازشنیدنش مرا پاداش خیرخواهی داد و نامم را جاودانه خواهی کرد . سرزمینی پیدا کرده ام که زنِ توانائی پادشاهی میکند. فرمانروایِ مقتدریست. مردمانش ازهمه نعمت های دنیا برخوردارند. درشادی و رفاه بسرمیبرند . بلقیس، روی تختِ باشکوه و حیرت آوری مزین به طلا و جواهرات مینشیند و حکم میراند. او و قومش را چنان آزاد دیدم که خورشید را سجده میکنند. خداوندگارشان خورشید است. هدهد آن قدر از زیبائی و کرامت انسانی بلقیس گفت که سلیمان عاشق بلقیس شد. و روایت همان است که درکتاب آسمانی آمده است.
بعد از مکثِ کوتاهی گفت :
لعنت خدا برتو باد ای مردک بیشرم و لئیم که مادر خود را نیمه انسان میخوانی !

آهو

2010-02-06T08:38:00.000-08:00

وقتی باد برپنجره بسته کوبید، بیدار نشدم از صدایش تکان خوردم . پیچیده بودیم بهم و بوی تمشگ دور گردنش را می بلعیدم که دلهره و اضطراب آن خواب وحشتناک ازمن دور می شد. ازدریچه باریکی که رو به سبزه زاری بزرگ در دامنه کوه بود به درون خواب خزیدم آنجا بود که همهمۀ کولی ها را شنیدم. داشتند چادرهای سیاه را بر می افراشتند. انگارتازه رسیده بودند که لبهای من روی چشم های وحشی او لذت گناه را به جانمان میریخت.
سرگرم پائین آوردن باروبنه ها شان بودند از پشت چارپایان درمیان عوعوی سگ ها که بر در و دیواره کوهها سُرمی خورد و انعکاسش باصدای خفه درفضا می پیچید. با اشاره ای که مرا نشان میداد خم شدم تا بهتر ببینم. محو شد. دیگر ندیدمش . اما به دلم برات شد که خودش بود. آهو بود .
دل نگران چشم دوختم به انبوه جماعت رنگارنگ، با انواع چهارپایان. توی سر و صداها می لولیدند. با چشم های نگران دنبالش میگشتم. از پشت سر مردی سایه اش را درلحظه ای دیدم. گم شد. اما بعد، دوباره مرد را دیدم. داشت درسایه زن محو می شد.
کنار آب نشسته بود و مردش را می شست. بعد نوبت به او رسید. بند از گیسوان گشود انبوهی زلف تن ش را درآغوش گرفت. بوی تمشگ در من پیچید. مرد چشمش دوید روی سرشانه زن که آفتاب براو بوسه میزد. صابون پشت زن کشید. پوست نرم و سفید زن، زیر کف صابون چشمک میزد که دوپستان ش را ازعقب گرفت و پشت زن را بوسید و نوازشش کرد. زن دست او را پس زد و بلند شد ایستاد. حالا دیگر اندام زن زیر آفتاب بود لخت و عریان به عریانی زیباترین تابلو، شاهکار خلقت را به نمایش گذاشته بود . کرک های مشگی دور شرمگاه برسفیدی ی تن جلوه ای ازهماهنگی رنگ ها بود و کمال زیبائی .
مرد با کاسۀ مسی آب برسر و صورت زن پاشید و آهو را درآغوش گرفت. التهاب هردو با نفسهای تندشان پشت پنجره برسطح شیشه ها ماسید.
زن لباس پوشید و با شانه چوبی بلند موهایش را شانه زد و بافت. بی اعتنا به مرد رفت طرف چادر. کنار چادرها بچه ای دوید طرفش با مف آویزان و از دامن مادر آویخت.
زن خم شد و با یک دست بچه را بلند کرد و انداخت رو کولش. رفت طرف اسبی لخت که سرخی پوست براقش زیر آفتاب می درخشید. پرید روی اسب و در پسِ درخت های وحشی جنگل گم شد.

بوزینه ها و غسل جنابت

2009-12-11T13:03:00.000-08:00

جماعتی درقد وقوارۀ کوتاه و بلند و دو کوسۀ میانسال کنارهم نشسته هریک سرگرم کاری بودند. یکی روزنامه میخواند. آن دیگری از گوشۀ پنجره، آسمانِ تیره را تماشا میکرد. کوسه مردها درگوشی نجوا میکردند. بعضی ها چُرت میزدند. چند نفری هم ازحرف های رئیس یادداشت برمیداشتند. تا نوبت رسید به دفاع متهم. شیخ بلند شد گفت این فرمایشاتی که حاج آقا فرمودند، نفهمیدم طرفشان چه کسی بود، بنده که نبودم انشاء الله. رئیس دادگاه حرف شیخ را بُرید و گفت طرف صحبت من شخص خودت بود که درشارع عام حرکتهای منافی عفت مرتکب شده ای. وقت زیادی ندارم دفاعی داری بگو حکم علیه تو صادر شده الخلاص.
- حاج آقا مگه شهر هِرته که منِ مسلمانِ متعهد با خدماتِ برزگی که به عالم اسلام کرده ام به همین سادگی مفت و مسلم الخلاص! پَهه ...
- وراجی نکن و زیاد مزخرف نگو شواهد و مدارک مستند برعلیه تو همین جا جلو چشم من است.
چند برگ کاغد و یک پاکت را داد به منشیِ جوانی که کنارش نشسته بود. جوان پاکت را باز کرد و با دیدن عکس لبخند زد. و از پشت رئیس عکس را داد به همکارش. اما او واکنشی نشان نداد.
شیخ گفت اینها که شما گفتید من نیستم خدمت بزرگ مرا دشمنان اسلام خلاف گزارش داده اند ...
- یعنی میگی جماع با حیوانات درملاء عام خدمت به اسلام است؟ شرم و حیا هم خوب چیزیست!
شیخ با صدای بلند پاسخ داد. حاج آقا به مقدسات سوگند منظورم ازاین کار تعلیم حیوانات بود برای آشنائی آن ها با شرایع دینی ... که غسل را ...
بار دیگرفریاد رئیس دادگاه بلند شد ... اینقده پرت و پلا نگو شیخ زناکار تو محکومی. ناموس وعفت مسلمین را لکه دار کرده ای. باید به جزای اعمال شرم آورت برسی. جزایت سنگین است طبق قانون اسلام! ... خوبه که آن ها پدر و مادر ندارند و الا به جرم اغفال باید دیه هم میپرداختی ... دیه برگردنته ...
- آقای رئیس شما اجازه نمیدهید که من حرف بزنم. اگرهمین الان یکی ازآن ها را اینجا حاضرکنم خود شما به من میگین ایوالله! قول میدم ... رو کرد به حاضران، پیش این همه اهل علم قول میدهم که پس از مشاهدۀ آنها صد درصد رأی شما برمیگردد. سرش را انداخت پائین ولبهایش را ورچید و با حالت تأسف گفت آن مروّت وانصاف که مولا علی سفارش فرموده کجا رفته. آخه شما نمیدانید من با چه خوندلی این حیوانهای زبان بسته را مسلمان کرده ام . اگر ببینید .. ان وقت... آن وقته که ارج وقربِ کارم آشکار میشود و جایزه میدهید به من. مثل جایزۀ نوبل . دستی به ریش کوتاهش کشید چند قدمی برداشت و ایستاد رو به هیأت داوران گفت :
عجبا! حیرتا! انگار حاج آقا با رادیو و تلویزیون میانۀ خوشی ندارند و سخنان حکیمانۀ رهبر را که به تازگی فرمودند نشنیده و تلاش های مدبرانۀ ایشان را ...
- ازمزخرف گوئی تو دارم کم کم دیوانه میشوم . پاتو فراتر ازگلیم ات دراز نکن . حالا برو زود آن زانیه را بیار اینجا. چقدر طول میکشد ؟
- حاج آقا دربیرون لب خیابان پیش یکی ازشاگردانم نشسته سرگرم چشم چرانیه! زود برمیگردم.
طولی نکشید که شیخ علی با بوزینه ای درقفس برگشت. درحالیکه دنبال چیزی در جیب های گودش میگشت رو به رئیس گفت ... شما که نمیگذارید من حرف بزنم. منظورمن این بود که دراین برهه از زمان که رهبر معظم دستور داده علوم انسانی ازدانشگاه ها برچیده شود و علوم الهی جایگزین علوم کافران شود... مکث کوتاهی کرد ... عرض کنم که این شیوۀ متعالی بنده را دردانشگاه ها باید شروع کرد به تدریس! نجوا و خنده های خاموش حاضران به گوش میرسید که رئیس دادگاه با نگاه خشمگین سر و صداها را خفه کرد. رو به بوزینه خطاب به شیخ، به سُخره گفت به کار خودت برس! این حرف ها را بگذار به اهلش .
- حاج آقا شما پروژه به این بزرگی را هجو میفرمایین یعنی ما اهلیت نداریم ... حیفه والله! و زنجیری از جیبش درآورد و انداخت دورگردن بوزینه، وبوزینه ازقفس بیرون پرید با نگاهی به اطراف ازدیدن آن همه جمعیت ملول و خموش، بلند بلند قیهه زد و با جست و خیز رو به جماعت تعظیم کرد و پرید بغل شیخ. شیخ را بوسید. یکی دوبارهم خودش را کشید بالا وسط لای پایش و با التماس اشاره به شیخ که انگاردرحاجت چیزی بود. شیخ، قیافۀ جدی گرفت و آمرانه، با اشاره به بوزینه حالی کرد که حالت جماع را برای حاضران نمایش بدهد. بوزینه هردو دستش را هوا بُرد بموازات شکم مثل اینکه یکی در زیر است شروع به تکان دادن وعقب جلوبُردنِ تنش کرد ولحظاتی بعد ایستاد نفس تازه کرد انگار که خلاص شد آهِ سبکی کشید و خودش را کشید عقب. شیخ پرسید حالا چه باید بکنی؟ بوزینه با اشاره شیرجه رفت توی حوضِ خیالی و عمل غسل جنابت را همانگونه که مؤمنان بجا میآورند درآب کُر، انجام داد که موجب حیرت جماعت شد.
صدای خندۀ آرام حاضران زیرسقف دادگاه پیچید. رئیس دادگاه، نیشش باز شد. بلند بلند خندید. پرسید تا به حال چند تا را مسلمان کرده ای ؟
دوازده تا حاج آقا.
رفع اتهام شد. آزادی. کارهایت را ادامه بده. واقعا جایزۀ نوبل را باید به تو بدهند با این ابتکار بیسابقه ات!

عادت

2009-10-07T05:04:00.000-07:00

شهر درخاموشی فرو رفته بود. خیابان ها خلوت و مردم، درخواب شبانگاهی درون سیاهی شب غلتیده بودند.
دختر، تک و تنها دراتاقش راه میرفت و تمرین درسش را برای امتحان فردا حاضر میکرد. به صدای ترمز ناگهانیِ اتومبیلی در زیرپایش تکان خورد. به نظرش رسید که تصادفی رخ داد . ازهمهمۀ آرام و شکست سکوت، بهت زده رو به قاب پنجره درفکر فرورفت. چراغ را خاموش کرد. گوشۀ پرده را کنار زد. دربیم وهراس، آنچه که درآن سوی نگاهش میگذشت دلش لرزید.
سه مرد ازیک خودرو پیاده شدند. هیکل جوان کت بسته ای را به زیردرخت تناوری که مقابل دید دختر بود کشیدند. خودرو که مثل آمبولانس زندان ها بود دورشد. یکی ازآن سه که ریش بلندی داشت شاخۀ درخت را گرفت و به چالاکی بالا رفت. طناب را به شاخه ای گره زد . مرد جوان را هُل دادند زیرطنابِ گره خورده که از بالاسرش مماس بود با سرش و تاب میخورد. آن دو، زیر تنۀ جوان را گرفتند و چند وجب از زمین بالا بردند. ریشو از بالای درخت در تلاش بود حلقۀ طناب را دورگردن جوان بیندازد که چشمهایش بسته بود. ماشینی سررسید. به سرعت چند نفر بیرون پریدند. دریک چشم بهم زدن آن دو را ازکار انداختند. طنابِ دور دست های جوان را گشودند. چشم بند را از رویش برداشتند. مرد ریشو را پائین کشیده طناب را دور گردنش حلقه زدند و کشیدند بالا.
دختر که خیال میکرد خواب میبیند، وحشت زده فریاد کشید. پدرش بیدار شد هراسان به سراغش رفت و مادر دنبالش دوید. دختر رنگباخته زبانش بند آمده بود. با اشاره به آن سوی خیابان سخنان نامفهومی میگفت. پدر، پرده را کناری زد. شبح مردی را دید معلق درهوا آویزان از شاخۀ درخت. نوررنگباخته چراغ ازبالای تیر برآن میتابید. نگاهش روی شبح ماسید. ازسایه های لرزان وهولناک، خشونتِ عریانِ آدمکشی در ذهن ش شکل گرفت. زیرلب گفت عادت شده! دلش به درد آمد. اما، از فریاد گسستن زنجیرها لبخند روی لبهایش نشست . توفان راه افتاده بود. سرود انتقامِ مادران از گورستان های مخفی درحالِ اوج بود و در کوچه پسکوچه های شهر تاب میخورد .

این کیست؟

2009-08-28T12:08:00.000-07:00

آن شب که از مسافرت برگشت، همسرش بی مقدمه گفت :
رفتم مطب را تر وتمیز کنم که این را پیدا کردم. و عکسی را جلو شوهرش گرفت و با لحنی که بوی خشم میداد پرسید این خانم کیست؟
فریبرز، عکس را به دقت برانداز کرد. دماغش را خاراند و دوسه بارچشم تنگ کرد به فکر فرو رفت و با خونسردی پاسخ داد: عزیزم این که منم، ولی این یکی را نمیشناسم. تو فکر میکنی این خانم کیست و ... ؟
- ولی من این خانم را خوب می شناسم. ازشاگردان موفق و برجسته دانشکدۀ حقوق بود حالا در وزارت خارجه کارمیکند. اما خبر نداشتم که معشوقۀ آقای دکتر بوده اند!
و باز، عکس را که تقریبا چسبیده بهم درکنارهم به طوری که صورت فریبا روی شانۀ فریبرز قرارداشت نشانش داد و زد زیر گریه .
فریبرزمانده بود چه جوابی بدهد. هرچه قسم خورد که او را نمی شناسد و اصلا نمیداند که این خانم کیست و عکس را چه کسی تو کشوی میزش گذاشته تو کت پیرایه نرفت که نرفت. زبان بازی های عاشقانۀ فریبرز در هق هق گریه های زنش گم میشد که مادر پیرایه با دسته گلی زیبا سر رسید. به محض مشاهده عکس و وضع پریشان دخترش، همه چیز دستگیرش شد. عکس را گرفت و با نگاهش از فریبرز پرسید این خانم کیست؟
- خانم جان قبل از آمدن شما، به پیرایه گفتم به شرافت قسم من اصلا این خانم را نمیشناسم در عمرم هرگز ندیدم شان. وقتی نمیشناسم و ندیده ام انتظار دارید روز روشن به شما ها دروغ بگم ! حتما یک بد جنس حسود برای ایجاد دشمنی بین من و همسرعزیزم، این را مونثاژ کرده.
با تأثر وقیافه ای درهم که میرفت اشگ ش جاری شود بریده بریده رو به مادر گفت
" آخه من از کجا بدانم این لعنتی کیست که خودشا بمن چسبونده!"
مادرزن که انگار همه چیزرا فهمیده رو به پیرایه گفت:
دخترم آرام بگیر چه خبره قشقره راه انداخته ای. خدا را شکر که دکتر آدم نجیب و سربه راهی یه، حالا با یک عکس که دنیا بهم نمیخوره، پدرت هم ازاین کارها میکرد، حتی از دوران نامزدی مان، ولی من هیچوقت صدام درنیآمده تا به امروز.
پیرایه که انگار آب روی آتش ریخته باشند ساکت شد و ناباورانه با حیرت خیره شد به مادر، چند بار گفت پدرمن! پدرمن!
مادر، در حالی که زیرچشمی مواظب داماد بود، به خونسردی گفت :
آری عزیزم پدر تو! البته بگم که یکی دوتا هم نبود. حالا چون کاری ازدستش برنمیآید نجیب شده .
خدا را شکرکن که شوهر تو دکتر فریبرز آدم نسبتاً نجیبی ست!

قصه گوی پیر

2009-06-08T10:11:00.000-07:00

قصه گوی یکپا، وقتی از بند رها شد، با تن استخوانی در کوچه وبازار میگشت و میرقصید! به وقت اذان با صدای دلخراش آواز میخواند. تغییر اندام قصه گو درزندان، به خصوص رنگِ چشم هایش که هریک به رنگی درآمده بود برسر زبان ها افتاد. گفتند که یک بار مرده، به وقت دفن فریاد کشیده و زنده شده است. طولی نکشید که در دیوانه خانۀ شهر به زنجیری ها پیوست. زندانبان که زمانی شاگردش بود، غم ش گرفت. به حالش گریست و زنجیرش را گشود. سحرگاهان، زندانبانان قصه گو را بالای درخت خشکیده ای دیدند که با صدای رنجور اذان میگفت.
گفتند، معجزه شده. گفتند نورحقیقت درتنِ پیرمرد حلول کرده. مردم دسته دسته به تماشایش رفتند.
ازدحام شد. نظم شهر بهم خورد. گفتند ازهاله نوری که درشعاع گسترده دراطراف سرش پیدا شده معجزه را به چشم خود دیدند. مردم، معجزه را درحالیکه بالاسر قصه گو تاب میخورد به همدیگر نشان دادند و در برابرش به خاک افتادند.

جماعتی از مؤمنان و ولگردان دراطرافش چادر زده، سرگرم مرثیه خوانی واشک ریختن بودند.
قصه گو، از دیدن آن جماعت لرزید. فریاد کشید: «مگرچشم های خدا بسته شده؟»
گفت وچشم دوخت به بی نهایت آفاق. هستی بود و بازار برده فروشان.
صدای قصه گو در فضا تکرار شد. تخته سنگی درچشم اندازش تکان خورد. زن کفپوشِ یک چشم، ازگودال بیرون پرید. چشم در درخت خشکیده وصدا خندید. آوای بلند خنده اش درفضا پیچید. مردم، نگران بهمدیگرنگاه کردند. زن، بقچه ای روی تخته سنگ گذاشت که علم سیاهِ مچاله شده ولکه داری روی آن زارمیزد. پرندۀ کوچکی ازلای بقچه بیرون پرید. بالای درخت خشکیده نشست صدای زیبا و غرایش بین زمین وآسمان طنین انداخت . زن سیاهپوش غایب شد. آواز پرنده بین جماعت وسپس انعکاس صدایش درآسمان خاکستریِ شهرپیچید:
«مگرچشم های خدا بسته شده؟»
مردی که یک پا داشت ونگران پرنده را نگاه میکرد، با نوک عصای کج ش بال بقچه را کناری زد. تبسم کوتاهی برلبانش نشست. ونگاهِ گذرا به آواز پرنده، فریاد کشید هو ! هو! اینجا را ... اینجا را ببینید چه خبر است؟ هوهو کنان، گوشۀ بقچه را گشود.
سربریده قصه گو، با نگاهِ رندانه زل زده بود به انبوه جماعتِ مفلوک که زار میزدند ومیگریستند.

سکته!

2009-04-05T03:16:00.000-07:00

نگهبان وارد بند شد. نریمان را صدا زد و گفت اسباب هات را بردار با من بیا. وقتی با چشم های بسته وارد سلول شد، دلهره اش فرو ریخت. چشم ش تازه به تاریکی و سرمای سلول آشنا شده بود که درباز شد و یکی را انداختند توی سلول. درنگاه اول از هیکلش مصطفا را شناخت که میگفتند شاعر است. بعد ازسلام و علیک کوتاه گفت په ! تو هم اینجائی؟ برای چی مارو آوردن اینجا ؟
نشست گوشه ای و دست هایش رابهم مالید. مدتها بود که آرتروز گرفته بود. میگفتند آنتن است!
ساعتی بعد، زندانبان در سلول را باز کرد و گفت برو تو دیگه! و جوان لاغر اندامی را هل داد تو. دررا بست و رفت.
نریمان او را ندیده بود. نمیشناخت کیست. ولی مصطفا او را شناخت و قبل ازاینکه سلام و علیکی رد و بدل شود فحش رکیکی بهش داد. بعد گفت: «خوب شد که با پای خودت آمدی اینجا بدبخت ریغونه! همین امشب به حسابت میرسم. با همین دستام خفه ات میکنم!»
دستهای بزرگ ش را باز کرد و درهوا تکان داد.

دریچۀ کوچک سلول بازشد و دربشقابی مقداری سیب زمینی و نان خشک بود. مصطفا اولین کاری که کرد جیره احمد را ریخت توی بشقاب خودش و بشقاب خالی را گذاشت جلو احمد. و به سرعت همه را بلعید. نریمان گفت کارخوبی نکردی رسم جوانمردی نیست. زیر چشمی نگاهی کرد و چیزی نگفت. نریمان نصف جیره خودش را ریخت توی بشقاب احمد گفت بخور! به آرامی شروع به خوردن کرد. اما سخت میترسید و مواظب حرکات مصطفا بود که مدام چشم غره میرفت و بد و بیراه میگفت.
زندانبان درسلول را باز کرد برای توالت. نریمان به نگهبان گفت این دو تا امشب کار دستمون خواهند داد. و ماجرای تهدید مصطفا را شرح داد. احمد هم تأیید کرد و گفت گفته که امشب خفه ام میکند. مرا به سلول دیگر ببرید. میترسم. نگهبان، انگار نشنید یا حواسش جای دیگری بود.
نریمان پرسید اختلاف سر چیست احمد گفت پسرخاله ایم. اعدام خواهرش را ازچشم من میبیند. خودش مرا وارد گروه کرد و من هم ثریا را که نامزدم بود بردم توی جلسات. گرفتارشد و در یک محاکمۀ ده دقیقه ای محکومش کردند به اعدام. حتا جنازه اش را هم به خانواده اش ندادند. از آن به بعد با من دشمن شده که خواهر یکی یک دانه ام را تو به کشتن دادی!

فردا صبح، وقتی جنازۀ مطصفا را بیرون میبردند، احمد به پهنای صورتش اشک میریخت. میگفت مصطفا با دیدن من دردهایش عود کرد و از غم و غصۀ خواهرش تو خواب سکته کرد.

رؤیاهای تبریز

2009-02-21T03:00:00.000-08:00

در خواب سنگینی بودم. خواب می دیدم که دارم خواب میبینم. همه جا آب بود. زیر آسمان ابری و سیاه. اما، دردورست ها آسمان به زمین چسبیده بود شطی ازدریای آبی، که ازحاشیه ش ابر روشنی بالا میآمد و از ملالت سیاهی فضا میکاست. من که روی تخته پاره ای نشسته و در وسط آب ها بی خیال دور خودم میچرخیدم، لحظه ای از دیدن روشنای افق و وسعتِ گستردۀ دریا دچار ترس شدم. موج های خاکستری دریا در دوردست ها به سیاهی میزد ووحشت میآفرید. حباب های ریزعرق پیشانی ام را دیدم که باد ملایم دریا لیس زد و تنم مورمور میشد. فریاد قهقهۀ مستانه ای ازتهِ دریا برخاست و لحظاتی بعد خاموش شد. نرمه بادی به سرعت پیش آمد و اوج گرفت. نوای مخملین آواز دختران دریائی که از قصۀ های اساطیری ژاپنی با ترانه ها در خاطرم مانده بود، درجانم ریخت . قصه گو روایت کرده بود که دختران دریا ماهیگیر جوان را با خود به دریا بردند و قرنی بعد با همان زیبائیِ جوانی به ساحل برش گرداندند.هوم! پس من هم سرنوشتِ همان ماهیگیر را پیدا کرده ام؟ پری دریائی کو؟ ریشخند آشنائی جانم را آزرد! بادی تند به سرعت تخته پاره را وسط دریا کشید. خوابم برد. خواب دیدم که دارم خواب میبینم توی خواب در وسط حیاط در یک غروب تابستان تبریز. خواهرم دف میزند و بچه ها دم گرفته و یک بایاتی ترکی را تکرار میکنند و من گریه میکنم. سرم را این ور وآن ور میزنم اما کسی محل نمیگذاشت. از نگاه های شیطنت بار فریده و هوریه حرصم گرفته بود! دست میزدند و بلند بلند می خواندند. سئل گلدی باشدان آشدی ترجمه سیل آمد و از سرگذشتمَمدی گوتدی قاچدی ممد را برداشت و بُرد منجّم کورپوسونده در سرِ پلِ منجّممَمد گوزونی آچدی ممد چشم هایش را گشود. سئل گلدی باشدان آچدی سیل آمد و از سر گذشتسئلین باشی بوینوزدی سرِ سیل شاح استچکمه گی ین خانیملار خانم های چکمه پوشحامبال دالیندا قاشدی روی کول حمال ها فرار کردند. درحال گریه وزاری بودم که مادرم میگفت: سالی که تبریز سیل آمد. عمواغلی با عجله وارد خانه شد یک راست رفت به اتاقی که تو را لای لحاف خوابانده بودم. من در پائین توی آشپزخانه مشغول پخت وپز بودم . آمدن او را ندیدم. لحاف را برمیدارد و در انتهای باغچه که قنات قوچی باشی ازجنوب ش میگذشت، برای جلوگیری ازسرریز شدن سیل به خانه، در دهنۀ قنات میگذارد.لحظاتی بعد به سرو صدا از آشپزخانه بیرون آمدم و بادیدن قیافۀ هراسان عمواغلی، ازش پرسیدم : بچه را گذاشته بودم لای لحاف حالا نیست؟ عمواغلی باعجله دوید طرف قنات و لحاف را از دهنۀ ورودی آب بیرون کشید. لحاف گل آلود و خیس را باز کردم دیدم نفس میکشی اما هنوز خوابی. ازخوشحالی جیغی کشیدم. تو ترسیدی و دوباره به خواب رفتی!این قصه را بعدها تعریف کردم ، بتول و طیبه با بایاتی خواندند وافتاد سر زبان بچه ها!

انتقام

2009-02-02T15:56:00.000-08:00

شهر درخاموشی فرو رفته بود. خیابان ها خلوت و مردم، درخواب شبانگاهی درون سیاهی شب غلتیده بودند.
دختر، تک و تنها دراتاقش راه میرفت و تمرین درسش را برای امتحان فردا حاضر میکرد. به صدای ترمز ناگهانیِ یک خود رو تکان خورد. ازهمهمۀ نابهنگام وشکست سکوت دلش لرزید. چراغ را خاموش کرد از پشت پرده خیابان را زیرنظر گرفت.
سه مرد ازیک خودرو پیاده شدند. مرد جوانی را کت بسته به زیردرخت تناوری که مقابل دید دختر بود کشیدند. خودرو که مثل آمبولانس زندان ها بود دورشد. یکی ازآن سه که ریش بلندی داشت شاخۀ درخت را گرفت و به چالاکی بالا رفت. طناب را به شاخه ای گره زد . مرد جوان را هل دادند زیرطناب که در بالا سرش بود و تاب میخورد. آن دو، زیرتنۀ جوان کت بسته را گرفتند و چند وجب اززمین بالاتر بردند. ریشو از بالای درخت در تلاش بود حلقۀ طناب را دورگردن جوان بیندازد که چشمهایش بسته بود. ماشینی سررسید. به سرعت چند نفر بیرون پریدند. دریک چشم بهم زدن آن دو را ازکار انداختند. طنابِ دور دست های جوان را گشودند و چشم بند را از رویش برداشتند. مرد ریشو را پائین کشیده طناب را دور گردنش حلقه زدند و کشیدند بالا.
دختر که خیال میکرد خواب میبیند، وحشت زده فریاد کشید. پدرش بیدار شد هراسان به سراغش رفت و مادر دنبالش دوید. دختر رنگباخته زبانش بند آمده بود. با اشاره به آن سوی خیابان سخنان نامفهومی گفت. پدر، پرده را کناری زد. شبح مردی را دید معلق درهوا آویزان از شاخۀ درخت. نوررنگباخته چراغ ازبالای تیر برآن میتابید. نگاهش روی شبح ماسید. سایه های لرزان، نقش هولناک خشونتِ عریانِ انتقام را نشان میداد. دلش به درد آمد. از فریاد گسستن زنجیرها که در کوچه پسکوچه های شهر تاب میخورد لبخند روی لبهایش نشست .

هدیه

2009-01-06T15:21:00.000-08:00

همسایه وادارم کرد که به اتفاق هم برویم بیمارستان ملاقات خانم الیزابت. میگفت دوروز است زائیده ولی بچه را داده. به پدرش!
با تعجب پرسیدم مگر مایکل شوهرش نیست؟
- آری مایکل شوهرشه، ولی بابای بچه که نبود!
ازنگاه بهت زدۀ من خنده اش گرفت با قیافۀ عاقل اندرسفیه حالی کرد که خیلی پرتی !
و زیرلب چیزی گفت گه نشنیدم. ولی صدایِ حسِ خودم را شنیدم که گفت: بابای بچه مارتین است!
راه افتادیم به طرف بیمارستان .
بیمارستان خلوت بود. ازدفتر اطلاعات پرسیدیم. شماره اتاق را درطبقۀ هفتم داد. یک راست رفتیم به سوی اتاقی که الیزابت بستری بود. و داشت مجله ای را ورق میزد.
با دیدن ما تکانی به خود داد. همسایه بالش بزرگی را گذاشت پشتش. تکیه داد و درحالیکه می نشست، خندید. خنده ش غم آلود بود. بی مقدمه گفت بچه را بردند. اصلا ندیدمش. نخواستم ببینم. بغض ش ترکید. ... در میان گریه هایش گفت : نخواستم بهش علاقه پیدا کنم. با خودم عهد کردم به همان محبت چند ماهه که در شکمم ورجه و ورجه کرده بود بسازم.
چشم های درشت و زیبایش پرشد. با دستمالی اشگش را زدود. ازکیف آرایش کوچکی که کنار تختش بود لولۀ طلائی رنگ را برداشت و لبهایش را ماتیک زد. دستی به سر و صورتش کشید و لبخند زنان گفت خوش آمدید. ممنونم.
همسایه پرسید منتظر کسی هستی؟
- مایکل با بچه ها میآید برای دیدنم.
در باز شد. مایکل با دو دختر و یک پسر و دسته گلی که دست دختر کوچکش بود وارد اتاق شدند با سرو صدا پریدند مادر را بوسیدند.
دختر بزرگش پرسید: مامی، ددی میگوید بچه را داده ای به مارتین؟
آری دخترم. بچه مال اونا بود. میدانید که الیسا نمیتوانست حامله شود. آن ها دلشان میخواست بچه دار شوند. ازمن خواهش کردند و من با مایکل صحبت کردم. بابات اجازه داد. با موافقت او ازمارتین باردار شدم .
دختربزرگش خیره شد به صورت پدرش. لحظاتی بعد با تعجب پرسید:واقعا. ددی تو به این کار رضایت دادی؟!
مادر درحالیکه دست دختر دردستش بود گفت :
با موافقت پدرت این کار صورت گرفت.
و مایکل که گل ها را در گلدان جا به جا میکرد، با نگاهی تیز به دخترش گفت آری عزیزم . مادرت درست میگوید. یک هِدیه بود
دختر با شنیدن این حرف لبخندی زد و پرید باباش را بوسید. و گفت ددی ممنونم این کار را کردید.
مایکل با مهربانی گفت: بچه ها یادتان باشد پسر مارتین برادر شماست.

همسایه، ساعتش را نگاه کرد و گفت برویم!
از شنیدن حرف ها و مشاهدۀ رفتارها گیج و منگ شده بودم .
همسایه، توی قطار زیرچشمی مواظب من بود. نگران شده بود که چرا بهتم زده ؟ هِی حالم را میپرسید و میگفت چه ات شده است؟

دو برادر

2008-12-07T14:27:00.000-08:00

نام یکی حسن و آن دیگری حسین بود که بعدها اسمش را عوض کرد و شد ایرج. حتا در سجل ش هم دست برد. حسین را پاک کرد به جایش نوشت ایرج .
حسن، اندک تحصیلات مذهبی داشت. تنبل و خوشگذران بود اما تظاهر به مذهب و روزه و نماز، از واجباتِ زندگی اش بود. تسبیح دانه ریز سیاهی با یک انگشتری عقیق تو دستش بود که هروقت میرفت به شهرنو، درمیآورد و تو جیبش میگذاشت. سینما هم که میرفت، پنهان میکرد. تظاهر به مذهب درجنم ش بود. عادت ثانوی اش بود. وقتی به مرادِ دل رسید که شغل رمالی پیش گرفت و به شهرت رسید.
حسین که همکلاسی هایش ازاول او را ایرج صدا میکردند، با تشویق پدر به اروپا رفت و چند سال بعد با سمت دکتر بیولوژیست با مدرک عالی به وطن برگشت و بلافاصله دردانشگاه مشغول به کار شد.
هر دوبرادر با پدر و مادر و پبردختری که فرزند ارشد خانواده بود باهم زندگی میکردند. هر روز صبح ایرج عازم دانشگاه میشد . حسن تا لنگ ظهر میخوابید. حوالی ساعت یک سلانه سلانه میرفت طرف میدان شاپور به خانه کوچکی که برای فالگیری اجاره کرده بود. ازدیدن آن همه زن ومرد در اتاق انتظار و حیاط لذت میبرد بادی در گلو با گفتن سلامون علیکم ازجلوشان میگذشت دراتاق کوچکی پشت میزش مینشست. و با انداختن رمل و اسطرلاب و گفتن مقداری جفنگیات از اجنۀ سرخ وسیاه و شیاطین به عوام الناس، جیبش را پرمیکرد.
شب ها و روز بگو مگوها و بحث های کفرو ایمان درخانه ادامه داشت. حسن که درآمد خوبی داشت به دکتر پیله میکرد و خداشناسی خود را به رخ میکشید. علم را کفر میخواند. به مادر میگفت دکتر نجس است و کافر. وقتی دکتر صحبت داروین ونظریات اورا پیش می کشید، رمال فریاد میزد که :
حالا من و تو جهنم، میگی یعنی انبیاء واولیاء الله هم ازنسل میمون اند؟! حیا هم خوب چیزیست. پدر و مادر تم هم میمون اند!
چند بار از شدت خشم دهنش کف کرد و ازحال رفت! کم کم، به یأس و افسردگی دچارشد. رفت سراغ نوکر قدیمی شان که ازآن قلچماق های روزگار بود و درمحل به شمرعلی شهرت داشت. روزی را تعیین کرد که بیاید منزل شان. آمد.
در یک روز تعطیلی بعد از ظهر تابستان زیرسایه درخت تناور، سماورقلقل میکرد ومادردرحال ریختن چایی بود که زنگ درخانه به صدا درآمد. مادر درحالیکه از جایش بلند شده بود و دنبال چادرنمازش میگشت پرسید با کسی قراردارید؟
حسن که با زیرپیراهن نشسته بود، کتش راازشاخه درخت برداشت وتنش کرد اما به نظرش رسید کتش سنگین شده. و میرفت در کوچه را باز کند، گفت آری مادر گفتم شمرعلی یه نوک پا بیاد اینجا. و بعد اضافه کرد کارش داشتم .
شمرعلی با هیکل زمختش با سروصدا وارد شد. روی سکوی سیمانی نشست. از حسن پرسید چه کار داشتی زود بگو که میخوام برم.
مادر چادر به سر برگشت. شمرعلی ازجایش بلند شد و دست بسینه سلام کرد و نشست. رو به دکتر گفت ما که خیلی مخلصتیم آقای دکتر.
دکتر لبخند زد.
مادر دو لیوان بزرگ چایی را دریک سینی َسر داد طرف شمرعلی .
رمال رو به شمرعلی گفت : مدتیست داروین مرا اذیت میکند. شب و روزم را پاک بهمریخته. بدتر از همه اینکه مدتیست به کاروکاسبی ام نمیرسم. نمیدانم چه کنم. شک و تردید بیچاره ام کرده. این اواخر به این نتیجه رسیدم که او را باید نابود کنم اگر نشد راهی پیدا کنم به یقین برسم.
مادر که هاج واج به رمال و شمرعلی نگاه میکرد، نمیدانست منظور حسن چیست. شمرعلی هم که نمیدانست داروین کیست و چکاره و کجاست. لیوان اول چایی را سرکشید و پرسید اینکه گفتی کجاست؟ زنه یا مرد ؟
رمال گفت نمیدانم زن است یا مرد. کاری به آن نداشته باش. تو باید آنقدر بزنی که او را بکُشی!
شمرعلی با تعجب ولی با دلهره پرسید بکُشم؟
- آری باید او را بکُشی!
- کجاست؟ چه جوری گیرش بیارم؟
رمال گفت اینجاست. و سرش را نشان داد.
شمرعلی نفس راحتی کشید و لیوان دوم را خالی کرد.
مادر داد زد وای خدای من پسرم دیوانه شده! نزنی آآآ نزنی ها شمرعلی، نزنی .
رمال گفت نه مادر دیوانه نشده ام . رمل انداختم. گفت که بایک ضربتِ کوچک داروین درمیره، من هم از دستش راحت میشم.
شمرعلی که خُلق ش تنگ شده بود واز حرف های رمال هم چیزی نمیفهمید، به خیالش که حسن زده به کله اش. ازنگاهِ خیرۀ دکتر که بی اعتنا به حرفهای برادرش، لبخند میزد ، مطمئن شد و سینی سنگینِ مسی را
از پای دیوار برداشت و محکم کوبید تو سر رمال و از در بیرون رفت.
حسن نقش زمین شد. با صدای هولناکی چندین بار خرناسه کشید. میلرزید وهذیان میگفت. مادر رنگ باخت. دکتر معاینه اش کرد و رو به مادر گفت نگران مباشد. او باید استراحت کند.
ساعتی بعد حسن به هوش آمد. خسته به نظر میرسید و خواب آلود. بانگاه سنگین به برادرش گفت:
داروین نمُرده هنوز اینجاست. و اشاره به سرش کرد. بعد چند قرص مسکن خورد وخوابید.

پاسی ازشب گذشته بود که دکتر همراه مادر و خواهرش از مهمانی برگشتند. خانه سوت کور بود.
دکتر، چند بار از راهرو حسن را صدا زد. پاسخی نشیند. مادر نگران شد دراتاق را گشود. کلید برق را زد زیرتابش نور، با دیدن چهره سیاه فرزندش، فریاد کشید مار ... مار ... وای پسرم را مار کشت ...
هم دکتر و هم مادر مار سیاه باریک و دراز را دیدند که اززیر لحافِ حسن خزید و به سرعت بیرون رفت.
نعش پدر درآینۀ ذهن دکتر نشست. مادر، مارسیاهِ باریک و درازی را دیده بود که از پشت پرده خزیده و بیرون رفته بود. و حالا سال پدر نرسیده آمده سراغ حسن.
مادر، زبانش قفل شد و با اشاره چیزهایی گفت نامفهوم . وقتی به هوش آمد، دودستی به سرو صورتش میزد و میگفت آن روز که مار را گرفت گفتم رهایش کن برود این حیوان سالهاست اینجاست. خانه و زندگی ش اینجاست. کاری به ما ندارد. گفت مار را باید کشت گزنده و سمی ست. گفتم نه. نه. نکن این کار را جفتش میاد و صدمه میزند به ما. خندید که تو هم خرافاتی هستی. به شش ماه نرسید خودش را زد و حالا او را.
چشم ش روی حسن بود که ساکت و خاموش، زل زده بود به سقف اتاق.

غزاله ومن

2008-10-20T03:51:00.000-07:00

تا چشم به هستی گشودم او با من بود. ذهن نورس من با او شکل گرفت. دریچۀ دنیای زیبایِ دوست داشتن و دوست بودن را ازبچگی او به من یاد داد. هنوز گرمای بدن او و بوی خوش گیسوان ولبش را که ازچهارپنج سالگی مرا به خود میفشرد و میبوسید، زیر پوستم حس میکنم. لذتی که به من درس زندگی داد. عشق را او به من آموخت. عاشق شدم. عاشق ش شدم.
انقلاب همه چیز را بهم ریخت. غزاله سال سوم پزشکی بود. دانشگاه ها بسته شد و اوهم خانه نشین شد.
خواستگاران ش در خانه را ازپاشنه می کندند. پدر میگفت غزاله تا دانشگاهش تمام نشود حق ازدواج ندارد. روی حرف خود ایستاده بود. مادرمیگفت حالا که دانشگاه ها را بستند چه باید کرد؟ پدرمیگفت روزی باز خواهد شد. مادرمیگفت کی؟ پدرمیگفت هر وقت که شد. ارترس و وحشت داشتم دیوانه میشدم. جرأت خود کشی نداشتم. تصمیم گرفتم خودم را گم و گور کنم . ازافغانستان سردرآوردم.
بحبوحۀ جنگ پارتیزانی مجاهدین افغان با نیروی نظامی شوروی بود. با کامیونی که از زاهدان به کابل میرفتم، راننده وقتی فهمید با زبان فرانسه وانگلیسی آشنا هستم مرا به خانه اش برد. معلم سرخانۀ دو پسرش شدم که همسن و سال خودم بودند. ثروتمند بودند. دوستی ما و پیشرفت زبان آن دو باعث شد که مادرش گفت تو پسر سوم منی. آن دوجوان مدارک افغانی برای من تهیه کردند به نام پرویزجلالی. سال دوم یک افعانی تمام عیار شده بودم. با بیرون رفتن قوای شوروی و پیروزی مجاهدین، وضع افغانستان تبدیل به جهنم شد. سراسر آن سرزمین بوی نعش و خون گرفت.
مهاجرت افغان ها به خارج ازکشور شروع شد. خانوادۀ حامی من به پاکستان کوچ کرد. من نیزبا آنها بودم. در پاکستان ازآنها جدا شدم. با پس اندازماهانه بابت تدریس 14ماهۀ دو فرزندشان مقداری پول جمع کرده بودم. آدم های با تربیت و توانمندی بودند.
روزی اتفاقا، با دخترجوان پاکستانی که دانشجوی پزشکی بود آشنا شدم. سلیمه دریک کلینک زیبائی دستیار جراحی بود که روزی ده ها مشتری مرد وزن برای: کوچک کردن دماغ، سینه، کم کردن چاقی ران های چاق، تنگ کردن دهانۀ آلت تناسلی و کشیدن چروک صورت و بریدن غبغب وتغییرجنسیت با آلت های مورد پسندِ طبیعی و ... به آنجا مراجعه میکردند. دوصد دالر (دلار) ازمن گرفتند با تغییر ظاهری صورتم و بزرگ کردن دماغم، بعد از یک هفته مرا به این شکل درآوردند که ملاحظه میکنید. پاکستان کشورعحیبی ست. هر کارغیرممکن با کمی پول ممکن میشود. حتا تبدیل مرد به زن یا بالعکس!
سلیمه، پاسپورت افغانی و مدارک مرا با عکس تازه ام تهیه کرد. با کمک او سه سالی به تحصیل در دانشکدۀ طب مشغول شدم. در یک کلینک شبانه روزی هم شب ها کارمیکردم با معاش پائین. وقتش رسیده بود که به ایران برگردم. در گرماگرم جنگ ایران وعراق به ایران برگشتم.
درتهران، حوالی میدان ولیعصر اتاقی اجاره کردم. صاحبخانه خانمی بود که فرزندانش درآمریکا تحصیل میکردند. مصاحب خوبی برایش بودم. ازاینکه خارجی هستم و کرایه اش را سرماه میدهم راضی بود.
درگشت و گذار روزانه خانه را دیدم. دراطراف ش چند مجموعه آپارتمان تازه ساز ساخته شده بود. خانه با
همان وضع سابق، لمیده زیر آفتاب، زن روسری به سر باموترش (ماشین ش) مقابل دروازه ایستاد. پیاده شد. قدم ها را تند کردم تا ببینمش. دروازۀ خانه را باز کرد، به داخل موتر نشست وموتر را به داخل برد. پارک کرد. دلم به تپش اقتاد. نگاهی به حویلی ( حیاط) و باغچه انداختم و به سرعت گذشتم. بغض گلویم را فشار میداد. به سختی جلو خودم را کنترل کردم تا اشکم جاری شد. سر سرک ( خیابان) با اولین اتوبوس رفتتم سرپل تجریش. گردش در حال هوای خاطرات گذشته حالم را کمی تغییر داد.

یک هفته بعد، شب هنگام خانم صاحبخانه ازبیرون تلفن کرد. آدرسی به من داد که بروم پیشش. پرسیدم چه طوری او را پیدا کنم ؟ گفت پیاده بیا. راه دوری نیست ازخانۀ خودمان بچیم ( ننه جان). - بچیم ورد کلامش بود که به من میگفت - سه کوچه پائین تراست. اسم کوچه و شماره خانه را داد.
رفتم. دم در ایستادم که درنیمه باز بود. خانم ها صحبت کنان دسته دسته بیرون میآمدند. چشمم طرف خانه بود. خانه خَپ چُپ (سوت کور) وچراغ اتاق های بالا خاموش بود. دراین فکر بودم که صدایی چون صاعقه ای دررگهایم دوید. "آری خانم شهاب درد شما را درک میکنم. من نیز دلسوخته ام و فرزندم ... و بتی زیبا از دروازه بیرون آمد و وارد پیاده رو شدند.
نتوانستم خودداری کنم. جلو رفتم و باسلام گفتم لطفا خانم سمیع را صدا کنید، من پیش دروازه منتظرهستم. با نگاهی تند وتیز به من پرسید پرویزخان شمائید؟
بله. پرویز جلالی. ولی خان نه!
با لبخندی که سراپای مرا لرزاند، گفت چشم و به داخل ساختمان رفت.
چند دقیقه نگذشته بود که دست خانم سمیع را گرفته و آرام آرام به من نزدیک شدند. سلام کردم و درحینی که دست خانم را گرفته بودم او را تماشا میکردم که نگاهش به من بود. راه افتادیم به سوی خانه. ازاینکه موقع خداحافظی آن ها را با چشم سیر تماشا کرده بودم خوشحال بودم. انگار که دنیا را به من داده بودند. اما، در لحظه ای از خودم بدم آمد ولی، نگاهِ زیرچشمی و مشتاقانۀ آن یک، ندامتِ گذرا را از دلم زدود.

فردا ازخانم سمیع دربارۀ آن دخترپرسیدم. گفت چند سال پیش پسرشان رفت جبهه و برنگشت. جوان زیبا و درسخوانی بود. کمر پدرو مادرش را شکست. درس دخترشان هم نیمه تمام مانده، شاید به زودی برود خانۀ بخت. ولی با آن همه خواستگارهای خوب و بجا، دخترخانم همه شان را رد کرده. دخترمتین و باوقاری ست در عمرم کمتر دختری به نجابت و پاکی او دیده ام.
نامش چیست درچه رشته ای تحصیل کرده؟
غزاله. اسم قشنگی ست نه؟ و بعد گفت پزشکی خوانده درست نمیدانم چند سال خوانده . نقاش بسیار ماهری ست. میخواهد بازهم درس بخواند و دکتر شود.
چه نام زیبائی دارد. خانم سمیع واقعا شما امین هستید این دختر، دختر نجیب و پاکیزه ایست؟
خیره نگاهم کرد. پرسید: نکند دلت سرش رفته باشد. بعد اضافه کرد. هرچه گفتم درست گفتم.
دختر زیبا و گشاده روبود. شما برای زندگی بچۀ خودتان او را صالح میدانید خانم سمیع؟
حتما انتخاب می کردم بچیم .
با نگاهِ مادرانه ای ادامه داد ای شوخک (ناقلا) نگفتم گلوت گیرکرده؟ بلند بلند خندید و گفت دلتنگ مباش با پدر ومادرش صحبت میکنم.
نمیدانم میل خواهند کرد یا نه؟ میدانید ... چه طوری بگم ایرانیها ما افغانی ها را خیلی به حساب نمیآورند. شما به آنها بگوئید که پدرومادرپرویز آدم های تحصیل کرده بودند. یک وقت درمنطقه، خاندان جلالی ها مشهور بودند. مال و املاک شان به غارت رفت. تصمیم دارم بروم امریکا علم طبابت را تعقیب کنم.
ببینم بچیم مگر تو پزشکی خوانده ای؟
بلی خانم سمیع. سه سال درپاکستان محصل طب بودم. یک سال دوام میدادم داکتر میشدم.
بچیم گفتم نگران مباش. صحبت کردن که ضرری ندارد. دیرشده برو به اتاقت وبخواب. من فردا پس فردا میروم سراغشان.
یک هفته بعد خبر آورد که والدین غزاله برای فردا شب من و شما را به نان شب (شام) دعوت کرده اند. بچیم خودت را آماده کن.
ازشنیدن خبر پرواز میکردم.

بادسته گل زیبائی واردخانه شدم. دلم پر گشود. گوشه و کنار را با حسرت دیدم. بوی صفا درفضای خانه مرا گرفت. وقتی معرفی شدیم، از نگاهِ نافذ مادر دلم لرزید. دست ش را بوسیدم و بعد دست پدر را. دسته گل را دادم به غزاله. با میل گرفت . تشکرکرد.
مادر، رفتارغزاله را زیرنظرداشت. ازبرخورد دخترش راضی به نظر میرسید.
لبخندی زد و به نشستن دعوت مان کرد.
پدرپرسید از کجای افغان هستید گفتم اصل و ریشه از هزاره جات ولی بزرگ شدۀ کابل ام. تا دیپلم درکابل
خواندم. طب را درپاکستان دانشگاه لاهور. ولی تمام نشد. یک سال مانده. دانشگاه تهران قبول دارد باید امتحان بدهم.
گفت پس شیعه اید؟ گفتم بلی. شیعه دوازده امامی مثل شما و حکومت دینیِ شما .
زیرلب چیزی گفت. نشنیدم اما گفتارش آشنا به نظرم رسید!
و بعد از وضع افغانستان پرسید.
گفتم افغانستان ویران شده. میلیونها نفرکوچ کرده رفته ایران وپاکستان. فلاکت آسمان افغانستان را پوشانده
جای زندگی نیست. مکتب ها و دانشگاه ها شده یتیم خانه. زخمی و دست و پا بریده در شفاخانه ها روی هم انباشته.
بعد ازنان شب و مقداری صحبت های متفرقه و تماشای تابلوهای غزاله خانه را ترک کردیم.

چند شب بعد وقتی وارد خانه شدم صاحبخانه از آشپزخانه صدایم زد. سلام کردم. تا چشم ش افتاد به من گفت:
"آقا داماد مبارک باشه انشاء الله"
بی اختیار پریدم و دست و صورتش را بوسیدم. غافلگیرانه بود. حیران نگاهم کرد.
ازاین کار خودم کمی شرمنده شدم.
اشک در چشمان کلان و مهربانش حلقه زد. من نیزاز شوق گریستم.
گفت آرزو می کردم دامادی دو فرزندم را ببینم ولی نشد. رفتند آن طرف دنیا!
در خیال، از پشت شیشه پنجره، خیره به آسمان پرستاره شهرتاریک، زیرلب چیزی گفت که نفهمیدم. با پشت دست نم اشک چشم ش را گرفت . دلتنگیِ مادرانه در صورت پیرانه اش موج میزد.

بعد از نان گفت روزشیرینی خوری را این چند روزه خبر خواهند داد.
من که رسم کشور شما را نمیدانم . چه باید بکنم؟
نگران مباش بچیم کارها را بگذار عهده ی من.
خدا عمرتان بدهد خانم شما جای مادرم باید زحمت مرا بکشید.
چشم هایم پراز اشک شده بود.

مراسم شیرینی خوری به خوشی و شادی گذشت. پایم به خانه غزاله باز شده بود. هرازگاهی نیزاو به خانۀ من میامد. خانم سمیع کوشش میکرد ما دوتا را تنها بگذارد. ولی من وغزاله قرار گذاشتیم که هروقت آمد دیدن من در اتاق نشیمنِ پیش خانم سمیع باشیم هرصحبتی هم داریم درحضور او باشد.
روزها باهم بیرون میرفتیم. سینما و رستوران و گردش درحد متعارف دو نامزد.
خبر بازگشائی دانشگاه های ایران در روزنامه ها منتشرشده بود. من که ازمدتها پیش برای ادامۀ تحصیل با دانشگاه برکلی درحال مذاکره بودم، همان روزها خبر پذیرشم رسید. وقتی نامۀ دانشگاه رابه غزاله نشان دادم خوشحال شد و به فکر فرو رفت. غزاله قبلا گفته بود سال سوم دانشکدۀ طب تهران را گذرانده ولی با تعطیلی دانشگاه ها بیکار ننشسته با دانشگاهی درترکیه وارد مکاتبه شده و قراربود که به استانبول برود. با پیشامد شیرینی خوری و ازدواج، حالا باید کشوری را انتخاب کنیم که هردو باهم برویم.
بعد گفت من با والدینم صحبت خواهم کرد.
وقتی از من شنید که مشاورۀ او با والدینش دربارۀ ادامه تحصیل باید دراولویت قرارگیرد، برای نخستین بار درحضور خانم سمیع، بی اختیار پرید و مرا بوسید.
این زن مهربان و دوراندیش گفت خوشحالم که شما دوتا از حالا در فکر آتیۀ خود هستید.
والدین غزاله با مسافرت ما به آمریکا موافقت کردند. خرج یک سال ما را پذیرفتند.
وقتی درس ما تمام شد. برای دیدن ما به آمریکا آمدند. یک سالی هم نزد ما بودند. بعد از تولد اولین بچه مان به ایران برگشتند. دوسال بعد هردو درفاصله کوتاه از دنیا رفتند.
چند ماه بعد ازفوت پدر و مادرم، خودم را به غزاله معرفی کردم.

کابوس خاوران

2008-09-06T02:17:00.000-07:00

پیاده رو خلوت بود. از روبه رو به خانم میانسالی میآمد. وقتی بهم نزدیک شدیم خیره و تیزنگاهم کرد و گذشت. درسیمای شکسته اش یاد گمشده ای درذهنم جرقه زد. پاشل کردم و ایستادم. رد پایش را گرفتم. جلو مغازه عینک فروشی ایستاده بود و نگاهم میکرد. با شک و تردید به سویش رفتم. با دیدن تیتر کتاب فارسی که ازجیب بارانی اش بیرون زده بود، سلام کردم و گفتم قیافه شما شما به نظرم رسید.
من هم مثل شما آقا. همسایه ای درسنگلج داشتیم خیلی شبیه ...
شاید خودم هستم خانم. شما؟
جاوید یادتانه تو بازارچۀ کلعباسعلی؟
بله بله جاوید تو کار تجارت بودند. خانه بزرگی داشتید. خیرات روزعاشورا و غذای لذیذ آن روزبخصوص توی محل شهرت داشت. آقای جاوید وبچه ها حالشان چطوره؟
همه شان رفتند و مرا تنها گذاشتند.
بغض ش ترکید. چشم ها پرشد.
با پشت دست، اشگ هایش را گرفت.
احساس بدی پیدا کردم. آماده شدم برای شنیدن خبرهای ناگوار.
فرصت دارید جایی بنشینیم؟
باتکان سر پذیرفت. راه افتادیم طرف کافی شاپی که درآن نزدیکی ها بود.
روبروی هم نشستیم. زن شکسته ای بود با پیری زودس.
دو پسرم را که هردو دانشجوی دانشگاه تهران بودند به جرم همکاری با مجاهدین کشتند.
درفکرگذشته ها فرورفت.
دختری هم داشتید. اسم قشنگی داشت. همکلاسی خواهرم بود خیلی زیبا با چشم های آبی ...
بله. آهو، آن هم کشته شد.
باردیگر اشگش سرازیرشد. غلتید روی گونه های کمرنگ و استخوانی اش.
سال آخردانشکدۀ هنرهای زیبا بود که یکی ازاین ریشوی های تازه به دوران رسیده عاشقش شد. پاسداربود. بیسواد مطلق. زورش به اسلحه و هنرش به نوحه خوانی بود. هرچه گفتیم این وصلۀ ناجوراست. آهو نامزد دارد. توی کتش نرفت که نرفت.
اشگ میریخت و بابغض گیرکرده درگلو حرف میزد.
از دست نادعلی شکایت کردیم .
نادعلی کی بود؟
همان عاشق نوحه خوان. قاتل لعنتی .
حریفش نشدیم. از مزاحمت های دائمی او تلفن خانه را قطع کردیم. وقتی فهمید آهو نامزد دارد و ممکن است به زودی عروسی کنند گفت هردو را حسرت به دل ناکام میگذارم !
درمانده شده بودم. میخواستم آهورا بردارم و ازشهر فرارکنم. به کجا؟ نمی دانم. اما باهرکس که درمیان گذاشتم سرزنشم کردند و خندیدند! کسی نبود درد مرا بفهمد!
چشم درخیالِ گذشته به فکر فرو رفت. فنجان قهوه را برداشت بین دودست نگهداشت. بعد جرعه ای نوشید و با تاثر گفت:
طول چندانی نکشید که آهوی جوانم زیرماشین له شد!
بهت زده نگاهش کردم. دلم از درد واندوه مادر داغدار به دردآمده بود. گریه م گرفته بود! به زحمت خودم را نگاه داشتم .
فنجان را گذاشت روی میز. ادامه داد:راننده محکوم به قتل عمد، همان نادعلی بود. دادگاه برایش حکم اعدام صادرکرد و پرداخت چندملیون تومان دیه. نجات از اعدام مستلتزم پرداخت دیه بود. دراثراین فاجعه جاوید سکتۀ مغزی کرد و از دنیا رفت.
فلاکت وبدبختی ازهرطرف برسرم ریخته بود. تک و تنها مانده بودم و درمانده .
طلبکارهای شوهرم برسرم ریختند. خانه و زندگی به تاراج رفت. با یک چمدان لباس ازخانه بیرونم کردند!
پدرومادر قاتل برای جلب رضایت دنبالم می گشتند. آن دورا دردادگاه دیدم. دلم کباب شد ازفقر و بدبختی شان. یک سال وقت داشتند دیه را بپردازند که هفت ماهش سپری شده بود. ازگریه و زاری مادر، بیخ دیوارکنارش نشستم توی دادگاه روی زمین گریستم.
بدترازهمه بیخانمانی خودم بود. دراین سن و سال پیری نمیخواستم سربار برادر و خواهرانم باشم. دختر یکی ازخواهرانم درمالزی بود با شنیدن خبرگرفتاری من آمد تهران مرا باخود برد مالزی. رفتم. اما قبل از رفتن باید فکری به حال قاتل دخترم می کردم. یک روز صبح اول وقت رفتم دادگاه. به رئیس دادگاه که آدم بدی نبود گفتم آمده ام رضایت بدهم این قاتل رانکشید. از دیه صرفنظر کردم. با نگاه عاقل اندر سفیه به من گفت خواهر مطمئنی که حالت خوب است؟
گفتم بلی آقا حالم خوب است. هیچ ناراحتی ندارم. عدالت شما دو پسرم را درخاوران چال کرد. دخترم را هم یک جاهل تفنگ به دوش شما! با اعدام این جوان قاتل چه چیزی عاید من میشود؟ جزداغداری پدرو مادرش! کاش، دولت عوض این همه دامن زدن به خشونت و انتقام و تقاص گرفتن ازاین و آن قدری هم از بخشش و گذشت و عفو وایثار بگوید و درباره اش فکر درست و حسابی بکند. شما هم اگر میخواهید رستگار باشید سعی کنید اعدام را لغو کنید. مگر نمیبینید که با این همه اعدام، روز به روز بر تعداد مجرمین افزوده میشود!
خواهراینکه دست من نیست قانون اسلام است.
حق باشماست. لطفا صحبت های مرا یادداشت کنید و به قاتل ابلاغ کنید که من از دیه گذشتم.
پس این ورقه را امضا کنید.
امضا کردم. گفت خدا اجرت بدهد خواهر خیرببینی انشاءالله تعالی خداوند روح رفتگانت را شاد کند.

یک هفته بود که درمالزی بودم. برادر شوهرم ازتهران تلفن کرد که خیلی فوری بااین شماره درامریکا با حاج دانیل تماس بگیرید.
حاج دانیل کلیمی زمانی با شوهرم شریک بود. برادرزنش که ازکلیمیهای سرمایه دارهمدان بود درهمان اوایل انقلاب اعدام شد. حاج دانیل با زن و بچه اش ازایران رفت.
بعدازمرگ شوهرم حسابدار شرکت عقب پولی میگشت که به گفتۀ او مفقود شده بود. خیلی دنبال کرد، اما چیزی پیدا نشد. میگفت یکی پول ها را بالا کشیده!
از تلفن برادرشوهرم نور امید دردلم تابید. خواهر زاده ام فتانه گفت امیدوارم خبر خوشی باشد. خیلی فوری با حاج دانیل درآمریکا تماس گرفت. گوشی را گرفتم. بعد از احوالپرسی گفت پیش من امانتی دارید باید بیائید آمریکا یک چند روزی میهمان من باشید و امانتان را هم بگیرید.
فتانه وسایل سفررا فراهم آورد. رفتیم کالیفرنیا. باورم نمی شد. این مرد کلیمی درمقابل بهت و حیرت من چکی کشید وبه من داد وجه آنقدر زیاد بود که حیرت زده شدم ازامانت و درستکاری این مرد شریف هنوز هم در شگفتم. دراین دنیای پراز ظلم و خشونت و تجاوز و غارت، انسان های پاکیزه و سالم کم نیستند. گمان کنم اگر این امانت دست یک آیت الله یا امامان تازه به دوران رسیده بود خیلی راحت بالا میکشید. ولی این مرد کلیمی امانت شوهرم را به من پس داد درحالی که روح من ازاین پول خبرنداشت.
به مالزی برگشتیم. دوسال آنجا بودم و حالا چندسال است که با فتانه و شوهرش به لندن آمده ایم. مدت هاست زندگی آرام و مرفهی دارم ولی همیشه در کابوس ام. در ماتم وعزای فرزندان وشوهرم سوگوارم. شب ها را اما بیشتر، با مادران در خاوران با روح فرزندانم میگذرانم!

پریشانی های پدر بزرگ

2008-07-20T09:10:00.000-07:00

پیش چشمش داشتی شیشه کبود
زین سبب عالم کبودش می نمود

مولوی

آشفتگی های پدر بزرگ از زمانی شروع شد که کابوس تجاوز به عروسک زیبایش بر دل و جانش نشست. کم کم خیالات ورش داشت که اطرافیان خیال دارندعروسکش را بربایند. توهمات بالا گرفت. تصویردرخیال را واقعیت پنداشت. ذهن پیرمرد به هم ریخت. به نظرش رسید که عالم وآدم دست به یکی شده اند سوگلیِ اورا از چنگش دربیآورند. معشوقۀ زیبائی که بند بند وجودش به او وابسته بود.
وسوسۀ شک وتردید عاجزش کرده بود. هر حرکت و رفتارعادی رنگِ نیرنگ به خود گرفته بود. آتش به جانش افتاد و گفت:
زبان چرب و نرم تو با گلخنده های ملیح ات، برهوس نانجیبان عطر میپاشد!
عروسک توجهی نکرد.
چشم غره رفت. لبخند زد.
ناز و ادا میفروشی که مردها، پروانه وار ازشهد تنِ لطیف ت لذت ببرن!
مرد من توئی. این فکرها را ازسرت بیرون کن!
و با عشوه درآغوش پیرانه و سردش فرو رفت. توگوشش دمید:
دست ازاین خیالات بردار. دست هیچ مردی به من نرسیده!
ازذهنش گذشت که نر جماعت درهرسن و سالی ادا و اطوارهای زنانه را خوش دارد. تاریک و روشنا برای شان اهمیت چندانی ندارد! بهتراست با این شیوه آرام ش کنم. نتیجه ای نگرفت.
یک روز که کفرش بالا آمده بود، چاک دهنش بازشد:
- توآدم ظاهربینی هستی. قدرت دیدت تا نوک دماغت بیشتر نیست. این را همه میدانند. فکرمیکنی آدم امروزی هستی. اما نیستی! خودت ازهرهیز هیزتری!
- من تورا بزرگ کردم. به شهرت رساندم. گردنت حق دارم. نمیتونی به من نارو بزنی. زیادم فضولی نکن. اگر رهایت کنم تنها میمونی و از گرسنگی میمیری!
- تونیزدرتنهائی میپوسی میگندی! درست میگم یا نه؟ همیشۀ خدا اهل تظاهر بودی
به هرچمن که رسیدی گلی چیدی و رفتی. حتا پشت سرت را هم نگاه نکردی. ازبس که نمک نشناسی. حالا که اینقدر به من شک وتردید پیدا کردی، بهتراست زیاد مته رو خشخاش نگذاری. خصوصا که شک و تردیدهایت عروسکِ ملوست را بیدارکرده. بفهمی نفهمی خم وچم عشق وعاشقی را یاد گرفته. از نگاه مرد جماعت تازه حالیشه که از او چه میخواهند!

یک شب خواب دید که هابی درحضور پدربزرگ با عروسک ملوسش نظربازی میکند. از حرصش شاشید توجاش. یادش نبود که آخرین باری که جاش را خراب کرده بود چند سال داشت.
تو خواب بود که خواب دید. خواب می دید که ازیکی میپرسد علت این کار چیست؟ طرف شانه بالا انداخت و با نگاه عاقل اندرسفیه گذشت. با دیدن تابلو کتابخانه فرو رفت توی کتاب ها. کتاب های قدیم و جدید را ورق زد چیزی پیدا نکرد. آخر سر رفت سراغ کتاب "ترکیب مایعات درجسم حیوان". برداشت وشروع به مطالعه آن کرد. " این قبیل پیشاب ها وجا ترکردن ها درسن و سال بالا بیشتر به پروستات مربوط است. باید به طبیب حاذق رجوع شود."
درعکسبرداری ومعاینه معلوم شد جا ترکردن درخواب ربطی به خشم وتحریک اعصاب ندارد وباید عمل پروستات انجام بگیرد. یک طبیب حاذق که متخصص امراض مربوط به بخش عقب و جلوزنان و مردان بود گفت: عروسک بازی برای سن بالاها کارپدربزرگ را زار خواهدکرد. باید مراقب حال خودباشد. درمصرف وایاگرا امساک کند.
پدربزرگ برآشفت که دراین سن و سال اگرباعروسک ملوسش بازی بازی نکند چه کند؟ زندگی او دراین ولایت دورافتاده و غریب همین بازی هاست!
دکتر که ازاین پاسخ پیرمرد به خنده افتاده بود گفت هروقت دلت تنگ شد بیا با این بازی کن! واشاره کرد به اهلیل ش!
بی تربیت!

پدر بزرگ به توصیه دکتر پوزخند زد و عصا زنان جا به جا شد. زیرلب گفت این خائن ناکس نیز به عروسک ملوسم نظر دارد. همه اطرافیان دورو نزدیک چشم های هیزشان به عروسک من است! دراین فکرها بودکه دید جماعتی انبوه با چشم های دریده به نقطه ای دربالای برج ایفل تماشا میکنند. به سرعت عینکش را عوض کرد. ازبطری بغلی قلپی زد و به دیوارتکیه داد درکمال بهت و حیرت دید زیر نور پروژکتورهای پرنور وقوی، عروسک ملوسش تن و اندام عریان خودرا به نمایش گذاشته است. فریاد کشید و ازحال رفت. دکتر وحشت زده شد و بلافاصله پدربزرگ را بردند اتاق بیهوشی.

اربیمارستان که مرخص شد عروسک بازی رااز سر گرفت ولی حس مردانگی ش مرده بود. روزها با عصای زرد کوتاهش درپیاده روها کنار عروسک قدم می زد. وقتی خسته می شد ازبغلی کتابی قلپی می خورد و راه می افتاد تا ایستگاه بعدی برسد وگلویی تر کند. ازنگاه عابران به عروسک احساس غرور می کرد. باغبغب باد کرده وچند طبقه گردن می گرفت. دوسه بار قدقد کرد. عروسک اول بار خندید.
بعد اعتراض کرد. پدربزرگ گفت خروس خیلی خوب است. از بچگی دوست داشتم. گفت دوست داشته باش اما بین مردم ادا درنیار آن هم توی کوچه و بازار!

پدربزرگ شب ها دست دردست عروسک به سورچرانی خانه این و آن می رفت. ازشنیدن به به چهچه اطرافیان بادی زیر غبغب آویزانش می انداخت و لبخند میزد. شبی در یک بزنگاه بگو بگو وبحث داغ ازاشارات چشم و ابروی نانجیبان نمک نشناس فهمید که به به گفتن ها نه برای او، بل که به خاطر عروسک زیبای اوست. باردیگر خیالات ورش داشت تاجائی که گفت نکند عروسک نرینه ای زیرسر دارد و پنهانی سرگرم عشقبازی هستند!
کاربجاهای باریکی کشیده بود. میباید کاری می کرد تا از افکارهولناک خیالی اش سرنخی پیدا کند. شبی درتاریک وروشناکه عروسک درخواب بود خواب دید که یکی را تنگ درآغوش گرفته. ازتشک پائین انداخت. لحاف و تشک و ملحفه را سوراخ سوراخ کرد تا ازلابلای آنها جوان نرینه را که با او عشقبازی می کرد پیدا کند!
کابوس تجاوز، پدربزرگ را لحظه ای راحت نمی گذاشت. روزها که درباغ قدم میزد درمنظردیدش انبوه آشنایان را می دید دور عروسک حلقه زده و هریک چیز به دست درانتظار نوبت هستند. دوسه بار به تنگی نفس افتاد و سرگیجه گرفت که مش تقی به دادش رسید ودکتررا خبر کرد و بردند برای دوا درمان.

روزی دید که عروسک لخت و عریان درآغوش سزا خوابیده و بیشرمانه دارند عشقبازی میکنند. بااینکه او را می دیدند، درآن نزدیکی، اما بی اعتنا سرگرم کار خود بودند. سرفه کرد و سرو صدا راه انداخت توجهی نکردند. غیرتی شد وخون پرید توی کاسه چشم هاش که ازپشت پرده خون ناگهان میری دراز را دید که با دو لیموی ترد و رسیدۀ عروسک درحال نرمش بود. با خشم جلو رفت. پرسید توهم قاطی اینایی؟ تو، تو که تیمار همیشگی ام بودی؟ تو دیگه چرا؟
میری دراز پیرمرد را کناری زد و گفت مزاحم کارما مباش. ازبس که دنبالم پرت و پلا گفتی ای نمک نشناس وقیح!
رفت آشپزخانه کارد بزرگی برداشت. به صدای بازشدن در خودش را پشت پرده پنهان کرد. عروسک لخت وعریان میرفت دستشویی. نوری کدر، مورب از پنجره
برپاهای زن تابید. نگاه پدربزرگ روچاک بین پاهای کشیدۀ او ایستاد. دوید طرفش سرفرو برد درلای عروسک وچاکِ نمناک ش را لیسید وبوسید. مزۀ مطبوعی زیر زبانش حس کرد. کارد را بالا برد. اما قبل ازفرود آوردن نعره ای کشید و ازخواب پرید.

این جوری که نمیشه باید کاری کرد. به حساب این نامردها رسید. بی شرم های نامحرم سر سفره با من عرق کوفت می کنند آنوقت عروسک زیبای مرا به فساد می کشانند.
خبرآوردند که پدر بزرگ درخواب و بیداری فریادمیکشد. فریادش مانند نعرۀ اشتر سیاه دریوم النحراست. دراثر فشار فریادهای دائم، بیضه هایش متورم شد. مانند باد کنکهای ساخت وطن. چاره ای نبود جزسرریزشدن کینه. که پدر بزرگ به نوع شتری اش معتاد بود و به ان صفت شهرت داشت. دراین حالت بحرانی عنان اختیار از کف به در میشد و هرآنچه دردل پیرانه ذخیره داشت بیرون می ریخت.
اول حساب هابی را رسید. گفت جاسوس است. حاضران خندیدند. پدربزرگ تشکر کرد. بعد رفت سراغ سزا. گفت تو با دشمنان من ساخت و باخت کردی غلطنامه به درگاه مولانا فرستادی. پرسیدند مولانا که باشد؟ گفت من. منم مولای زمان و مرشد مراشد دوران. پس بگیر این هم لگد! به نشان کینه اشترانه تا تو باشی و چشم بد به عروسک ملوسم ندوزی!
گفتند مولانا بودنت باشد، اما دلیل اینکه نظر بدی به عروسک داشته چیست؟ گفت چند شب پیش خواب دیدم. چاپار نشسته پشت پاچال خوابش را برای آجان تعریف میکند. خواب بودم که سزا با عروسک من تلوتلو خوران ازاتاق بیرون آمدند با وضع زننده و شرم آوری. هردولخت بودند. سزا گفت تو هم که لای پای اورا درآن شب لیسیدی و بوسیدی ؟!
بهت زده نگاهش کرد. گفت توغلط کردی رفتی تو خواب من! اما، دربارۀ سوگلی من حق دارم. شوهراوهستم. ولی تو نا محرم اجنبی چه نسبتی با او داری؟
من و او عاشق هم هستیم.
دیگر چه کسی عاشق اوست؟
خیلی ها. اما عروسک فقط عاشق من است.
هوم. این خوب است. اگر همین یکی ست که خیلی خوبه!

یاران پراکنده شدند. پدر بزرگ تنهاماند با عروسک زیبا و جوانش. عروسک وقتی اطراف را خالی دید. کم حوصله شد. جوانی و شادابی با سری پرشور درکنار پدر بزرگ منقلی، چروکیده و پیر. زندگی برایش جهنم شده بود. تحمل ش ته کشید. روزی گفت نَفَس تو برایم سم است.
گفته بود پدر بزرگ بو گرفته ای. بوی بد و آزاردهنده ای داری.
شایعۀ بوگرفتن پدربزرگ همه جا پراکنده شد. بادهای بیشرم خبررا در همه جا پراکندند. محفل گردانهای شبانه و پا منبری های وقیح و چشم چران بالاخره کار خود را کردند.
یک شب درپشت خمبانه عروسک ش را دید درآغوش جوان ترسائی. ازحال رفت. نه رؤیا بود و نه کابوس.ازآن بعد زمین گیر شد. فریادمی کشید و با دهن کف آلود نعره سر میداد.
روزی خبرآوردند که کابوس های پدربزرگ درذهن عروسکِ زیبایش راه یافته، زخم های کهنه وباد کرده ترکیده است.
گفته بود جنازه اش را بسوزانند.

پدر بزرگ دل سنگ وبدگمان حالاتک و تنها تکیده و پلاسیده درحالی که هنوز سیاهپوش است. زیر لب زمزمه می کند "عشق پیری گربجنبد ... " درکنار منقل ازبغلی قلپی دیگر سر می کشد وغرق در تصویر عروسکِ زیبای ازدست رفته که از بالا سرش آویزان است ، درحسرت صفا و وفای یاران وروزگاران گذشته در خلسه فرو میرود و زوزه می کشد!

راهبۀ زیبا

2008-06-03T04:12:00.000-07:00

در یک شهربزرگ و آباد، که صدای ناقوس ها در آسمانش لحظه ای قطع نمیشد، رهبر دینی جهان، با وضع آشفته و پریشان درتاریکی شب، از مشاهدۀ زبانه های آتش در یک معبد قدیمی که زیارتگاه ملیونها زائر و مؤمن جهانی بود چنان وحشت زده شد که قدرت تکلم را از دست داد.
ده ها پزشک و پرستار بالاسررهبر گردآمده سعی کردند سلامتی رهبر را بر گردانند و زبانش را باز کنند. از قول راهبۀ جوانی که پرستار ویژۀ رهبربود و زیباترین ولوندترین راهبه ها، گفته شد که از چندی پیش ، رهبر با مشاهده آتش ازمقبرۀ برخی امامزاده ها که دردل شب شعله برمیکشیدند نگران شده تا جائی که دراثر ترس و وحشت، نتوانسته تکالیف مذهبی را بجا بیاورد! راهبۀ زیبا روایت کرده که :
«رهبر با مشاهدۀ شعله های سرکش آتش در دل گورستان، دستور داده هیئت تازه ای بازدید مقابر را بار دیگر با دقت انجام دهند.
در حین بازرسی معلوم شد که اخیرا سه راهب و راهبه در آن قطعه دفن شده اند. مسئول مستقیم اداره حفاظت از میراثهای فرهنگی، که تصدی مقام وزارت ارشاد را نیز برعهده داشت، تآیید کرده که به ظن قوی، گنهکار، یا گنهکارانی در بین تازه درگذشتگان بوده که باعث برافروخنه شدن آتش خشم خدا شده و خواب خوش رهبر را بهم زده است ! دستور نبش قبر و انتقال آنها به گورستان نا خدایان صادرشد .

مردم برای تماشای یک کارناوال هنری به پایتخت هجوم برده بودند. رهبر در بستر بیماری بود و در حلقۀ محارم با عده ای پزشک و پرستار. بعداز هفته ای سرپرست امورنبش قبرها خبرآورد که کارگران به موارد شگفت آوری برخورد کرده اند که مایه حیرت شده. وبه دستور مسئولان شورای معابد برای حفظ مصالح ملی ازادامۀ کارجلو گیری شده است

در بازدید محل معلوم شد که سرپرست امور حفاری، اشتباه بزرگی مرتکب شده، به جای خاکبرداری از قبور تازه درگذشتگان، از امامزاده های قدیمی خاکبرداری کرده و درنتیجه اسکلتِ چاریایان، از قبیل خوک و الاغ و خرس های وحشی، که مدتهاست نسل شان ازآن منطقه رخت بربسته به دست آمده است. کارگر حفاری که مرد مؤمنی بوده، دراثر مشاهدۀ چنین وضع رقت باری دچارسکته شده جا به جا مرده است.
شورای عالی، سرپرستان معابد تصمیم گرفتند که با مشورت رهبر این آبرو ریزی را خاتمه بدهند. پزشکان شدیدا مخالفت کردند. گفتند با این خبر رهبر را ازدست میدهیم. ایشان توان و تحمل شنیدن این خبر وحشتناک را نخواهد داشت! پس از شور و مشورت زیاد، راهبه مخصوص پذیرفت که مسئله را حل کند.
اعضای شورایعالی معابد با شنیدن این خبر نفس راحتی کشیدند.
سکتۀ رهبر، به ناگهان در شهر پیچید. با مرگِ او سرو صداها خوابید.
قندیل های نورانی و چراغ های امامزاده ها روشن شد.
زائران مسیح در صف های طولانی رهبررا تا خانۀ آخرت بدرقه کردند.
.روزنامه ها خدمات برجستۀ راهبۀ زیبا را ستودند.

ماجرای یک تابلو!

2008-05-20T05:21:00.000-07:00

عکاسخانۀ سپهر، در حوالی میدان مخبرالدوله تهران، درطبقه اول ساختمانی بود که وقتی ازپله ها بالا میرفتی در رو برویت تابلوئی زیبا، با این یک بیت شعر با خط درشتِ خوش نویسی گمنام، جلب توجه میکرد :

هرکه پولی داد و ما انداختیم از شما دادن ز ما انداختن !

بعد از مدتها پاسبانی از طرف کلانتری که آن وقتها ناحیه میگفتند به عکاسی مراجعه کرده و عکاس را به کلانتری جلب میکند. درکلانتری رئیس، سرعکاس فریاد میکشد که فلان فلان شده این تابلو با آن کلمات بی تربیتی چیه زدی بالاسر پله های عکاسی ات ؟ انداختن و دادن یعنی چه؟ برو زود بردار بینداز دور و الا پدر پدرسوخته ات را درمیارم!
عکاس میگوید: عکس انداختن وپول دادن کجاش بی تربیتی ست جناب یاور ولی خان! شما وقتی عکس میخواهید و به عکاس مراجعه میکنین چی میگوئید؟
خب معلوم میگم آمده ام اینجا که عکس مرا بیندازی.
خب قربانت بگردم . بعد عکاس چه میکند؟
خب معلومه دیگه عکس میاندازد!
بعد چه ؟
زهرمار مرض! عکس مان را که انداخت پولش را داده گورمان را گم میکنیم .
نه دیگه جناب یاورکم لطفی نفرمائین انشاءالله سال ها سال زنده باشید و بازهم دفعه دیگه تشریف بیارین!
برگردیم سرمطلب. حالا ما ذوقی به خرج داده و همین مقوله را سروده ایم . ایرادش کجاست ؟
هان چه گفتی؟
رئیس کلانتری که متوجه میشود بدحوری گاف کرده میگوید:ذوقت بخوره سر پدرِ بی پدرت!
بعد با ژست عصبی فریاد میکشد:
گفتم که این کلمات رکیک خلاف عفت عمومی را زود بردار ازآن بالا!
عکاس میبیند که حریف رئیس نیست به سرکارش برمیگردد و فردای آن روز تابلویی به این مضمون بالای درعکاسخانه میزند و چندروزی کارش را تعطیل میکند.
دادن زشما و انداختن از ما قدغن شد اکیدا قدغن شد.
هرکس گله دارد برود ناحیه نزد ولی خان یاور
ببخشید کلمۀ خان مزاحم شده و قافیۀ مصرع دوم را به هم زده! چاره چیست؟

آن وقت ها عکاسخانه درتهران خیلی کم بود و سپهرتنها عکاسی معتبر بود دروسط شهر که بیشترین محلات را پوشش میداد.
با تعطیلی عکاس و شروع سال تحصیلی مدارس و شکایت چند خانواده ، هفتۀ بعد از طرف کلانتری مآموری به خانه عکاس مراجعه کرده و او را پیش رئیس میبرد و با اخذ ضمانتِ اخلاقی! عکاس را بر میگردانند سرکارش . تابلو نیز برداشته میشود .
بعد از حادثه شهریور با هجوم متفقین به ایران، بار دیگر تابلوی "انداختن و دادن" عکاسخانۀ سپهر به جای سابق ش برگشت!
به روایت از روانشاد دکتر اکبر بهرامی

اشتباه!

2008-04-25T05:49:00.000-07:00

به سرو صدای خفیف ومشکوک که از طبقۀ پایین به گوشش خورد، نفسش را حبس کرد و به دقت گوش خواباند. با دلهره و تردید بلند شد روی تخت نشست. وقتی مطمئن که پائین خبرهایی هست، درتاریکی و سکوت لحظه ای به فکر فرورفت. با تصمیم ناگهانی کاپشن ش را پوشید. درحالیکه خود را به دیوار پله های راهرو چسبانده بود با احتیاط پا روی پله ها گذاشت و پایین رفت. سایۀ چهارنفر را دید که اثاث خانه را بیرون میبردند و درون کامیونی که چسبیده به در خانه پارک شده بود میکردند. از دیدن دیوارهای لخت سالن بهت زده شد. تابلوها را کنده و برده بودند. وارد آشپزخانه شد و با یک تابلو نیمه کاره برگشت و منتظر ایستاد. لحظاتی بعد چند نفری وارد سالن شدند و هر یک اثاثی برداشته به طرف کامیون بردند. در برگشتن، این بار رفتند طبقه بالا. و او که به دقت آنهارا میپائید هر چهار نفررا دید که با عجله از پله ها بالا رفتند. آرام و خیلی با احتیاط تابلو به دست بیرون رفت وداخل کامیون را به کنجکاوی وارسید. عجبا که کسی نبود. طرف اتاق راننده رفت. نور تیر چراغ روی سویچ موتورکامیون برق میزد. اتاق راننده درسایه روشن کدر قابل رویت بود. وقتی مطمئن شد دربِ طرف راننده را به آرامی گشود. پشت فرمان نشست. موتوررا روشن کرد . به سرعت کامیون را راند. سرکوچه به سمت شمال پیچید ورفت. ده دقیقه طول نکشید که مقابل اداره پلیس محل کامیون را نگهداشت. داخل ساختمان رفت و پس ازدادن سویچ ماشین به افسر کشیک ماجرا را تعریف کرد.

در دادگاهی که برای رسیدگی به این امر تشکیل شده بود، رئیس دادگاه از مایکل پرسید:
طبق گزارش پلیس شما درآن شب خانه نبودید. و حالا میتوانید چگونگی و ساعت ورود به خانه را در حین عملیات سارقین، دادگاه را مطلع کنید؟
رنگ ازرخسار مایکل پرید. جولیا درکنار زنش نادیا نشسته بود و مواظب او بود. او که هرگزانتظار چنین پرسش غافلگیرکننده را نداشت از پیشآمد خطری بزرگ به فکر فرو رفت و با دستپاچگی پاسخ داد:
در این موقعیت نمیتوانم پاسخ سئوال عالیجناب را بدهم. و دادگاه برای تنفس تعطیل شد.
بعد ارتشکیل جلسۀ دادگاه، مایکل دچار وحشت شده بود. با حالت پریشان و نزاردرمقابل پرسش رئیس دادگاه به مِن و مِن افتاده بود که جولیا دست بلند کرد و اجازه صحبت خواست .
درمقابل بهت حاضران و به خصوص نگاه های ناباورانۀ نادیا، رئیس دادگاه اورا به جای شهود دعوت کرد. جولیا بعد ازادای سوگند گفت:
مایکل آن شب پیش من بود. ساعت دو و نیم بعد ازنیمه شب بود که موبایل من زنگ زد. هاری خبرداد که از سفربرگشته و ساعتی دیگر خانه خواهد بود. مایکل با عجله لباس پوشید و از ایوان مجاور پرید به ایوان خانۀ خودش! و باقی داستان همان است که خودش گفت. اما اگرمیدانستم که همه چیز لو خواهد رفت نمیگذاشتم برود. اشتباه هاری بود که زودتر و قبل از خاتمۀ کارشان به من تلفن کرد!

قضاقدری

2008-03-20T04:22:00.000-07:00

با فکرهای قضا قدری زنگ آپارتمان را فشارداد. با کمی تآخیر صدای ظریف زنانه ای که نفس نفس میزد پرسید: بلی؟
منزل آقای تجاری ؟
بلی بفرمائید شما ؟
سلام عرض میکنم خانم من سهراب هستم .
آقا تشریف ندارن رفتن مسافرت چهارپنج هفته دیگه برمیگردند.
میخواستم ببینم ...
که صدای تق گوشی توی گوشش پیچید. انگار کشیدۀ نابهنگامی ازیک رهگذر نامرد خورده باشد. با نگاهی توسری خورده به قاب فلزیِ لیست اسامی ودگمه های بیجان که صدا را بلعیده بود، با آتش زدن سیگاری به قدم زدن در آن حوالی پرداخت. باخود گفت : خیر باشه حتما مصلحت نبوده!
آن طرف خیابان رستورانی بود. عده ای ازجوانان آرزومند جمع شده بودند دور ماشینیی کرسی بنز با حسرت تماشا میکردند که دختر و پسر جوانی با یک جعبه شیرینی از قنادی بیرون آمدند.
سهراب پا شل کرد برای وقت تلف کردن .
دخترازنگاه جوان ها، به زیبایی خود مینازید. پسرهمراهش با شکم برآمده وقد کوتاه وموهای آفت زده هیچ تناسبی با آن دختر نداشت.
دختر، موهای بلوندش را درپشت سرگره زده بود و چند تارموی براق از پشتِ روسری آبی رنگ روی پوست سفید گردنش پخش بود و چون تابلوی زیبایی جلب توجه میکرد. یکی ازآن جوان های همیشه ولو، وقتی دید آن دو رفتند طرف ماشین آهی کشید و گفت :
راس گفتن که سیب سرخ رسیده نصیب شغال میشه !
راننده برگشت طرف صدا. سویج را انداخت توی جاسویجی برای باز کردن در ماشین. دختر آن طرف ماشین درانتظار باز شدن در بود باجعبه بزرگ دردست . زیرچشمی نگاهی به آن جمع جوانان کرد. انگار از شنیدن متلک خوشش آمده بود. مرد قد کوتاه دستش میلرزید و هنوز با سویج ورمیرفت.
صدایی بلند شد:
- ببین تو را خدا ، نمیتونه سوراخ درِ ماشین را پیدا کنه، اونوقت چه جوری ...
دختر روبرگرداند و لبخند زد.
ماشین دورشده بود.
رستوران شلوغ بود. سهراب توانست یک صندلی خالی بغل میز مدیر پیدا کرده بنشیند.. به صدای ممتد تلفن، صاحب رستوران با عجله نزدیک شد و گوشی را برداشت. یکی سفارش غذا میداد. فرصت نداشت بنویسد. با گفتن یک دقیقه، گوشی را داد به سهراب گفت قربونت برم جوان، آن یادداشت سفارش و خودکار رومیزه بردار هرچه میخوان بنویس. راه افتاد سرمیزمشتری ها . در برگشتن به سهراب گفت آدرس و تلفن را فراموش نکن.
سهراب وقتی لیست غذا را به صاحب رستوران داد و آدرس وشماره تلفن را، برای اطمینان پرسید :
در این نزدیکی ها هستن ؟
آری بابا اون رو برو اون طرف خیابون. خانواده تجاری تو این محل معروفن. حتمن باباشون رفته مسافرت. دختراشون درغیاب پدر پارتی میدن. میزنن و میرقصن ... حتمن دوتا پسرای نره خر من هم اونجان دارن حال میکنن.
نخ سیگاری از جعبه سیگار شهاب برداشت و باآتـش سیگار آن روشن ش کرد و گفت :
ولی خودمونیم ها ... یه چیزی بهت بگم ها ... خیلی خب شده حالا ها! زن ها هم بیدار شدن ها! دارن مث مردا میشن ها. یه وقتی بود که تنها مردا میداندار بودن وازچپ و راست صیغه میغه میکردن ودِ یالله! - با دست اشاره ای به پائین تنه کرد و با حرکتی چندش آور - ولی حالا دور را ازدس مردا گرفتن ها!

سهراب، درعالم دیگری بافته های قضا و قدریِ خود را زمزمه میکرد:
شکرت آخدا! قسمت نبود. دلت نمیخاد گرفتاربشم. اینم شکست! یکی دیگه .
به صدای صاحب رستوران به خود آمد که میگفت :
چیزی نشکسته؟ با کی داری حرف میزنی؟
با خودم بودم . هنوزم خوابم ! لطفن دوسیخ کوبیده با سالاد !

-

جان و سگ هایش

2008-02-22T14:50:00.000-08:00

اول بار درپارک محله دیدم، با چند سگ از نژادهای گوناگون دراطرافش. خیره شده بود به دختر جوانی با یک سگ سفید خال خالی که تازه انگار ازآرایشگری آورده بود برای گردش . چند قدمی نزدیکش شد با لبخندی نگاه به سگ گفت خیلی زیباست! دختر با لبخند ملیحی پاسخ داد: فلور!
- پس دنبال شوهره؟
دخترگفت نه خیر نه دنبال شوهر و نه دنبال عروسه! و هر دوخندیدند.
دوشب بعد مردرا درآبجوفروشی محل دیدم. تنها با یکی آمده بود آن هم زیرپایش خواب بود.
با دوستانش که صحبت میکرد فهمیدم اسمش جان و ایرلندی ست. بعدها که سلام و علیکی بهم زدیم ،فهمیدم که سابقا راننده تریلی بوده ، ولی آنقدر تخلف کرده که ازرانندگی محروم شده است. تریلی را سپرده دست یک راننده دیگر و از درآمد آن زندگی اش را میچرخاند.
یک روز که با سگهایش ازپارک بیرون آمدیم خانه اش را نشانم داد وقتی از جلوش میگذشتم بوی نامطبوع حیوانات توی دمافم پیچید. بااین حال اصرار داشت که یک قهوه با هم بخوریم که دیدم حالم داره بهم میخورد و به بهانه ای ازدستش دررفتم. معلوم شد که تنهاست و بدون زن و بچه. حدودا شصت ساله به نظر میرسید. قبلا هم گفته بود که من ازداشتن زن و بچه بیزارم. گفته بود که برادربزرگی داشته که از دست آزار واذیت زنش گم و گورشد. در آبجو فروشی از یکی شنیدم که میگفت جان از اول هم مردی نداشته خیلی رفت دنبال دوا دکتر ولی اثرنکرد. و ازهمان زما نها رو آورد به سگ. رانندگی هم که میکرد همیشه سه چهار سگ را باخود به چهارگوشه عالم میبرد. و به این طریق تنهائی خود را با سگها جبران میکرد، خیلی هم راضی بود . چون که هیچوقت تنها نبود و عاشق سگ ها یش بود.

چند روزی بود که نه درپارک و نه درآبجوفروشی، از جان خبری نبود. روزی تصمیم گرفتم درباره اش از دوستانش پرس و جو کنم. معلوم شد که دو هفته پیش نزدیک صبح که به دستشویی میرفته، ازسکوت اتاق سگ ها به شک افتاده و در را باز میکند و می بیند که هر شش تا سگ به وضع دلخراشی کف اتاق افتاده بی نفس وهریک گوشه ای افتاده اند. به هریک که دست میزند و بغل میکند ، میبیند که مرده است.
جان همانجا دراز میکشد.
دوروز بعد ناشناسی به پلیس تلفن کرده بود که خانه شماره فلان چند روزاست با سگ هایش ازخانه بیرون نیامده شاید بلایی سرشان آمده !

پلیس گزارش داد که سگها با ماده سمی که از گوشۀ پنجره زیرسقف به درون انداخته شده مسموم شده اند . جان نیزبا دیدن ِ سگ های محبوبش درآن حالت رقت بار، جا به جا سکته کرده است!

نامزدیِ مستانه

2008-01-31T04:42:00.001-08:00

زیر سایبان ایستاد. خیابان را نگاه کرد که درآن تند باد باران، زمین و آسمان خیس بود وسیاه. به صدای ترمز ماشین، سگی بی هوا درعرض خیابان دوید تا رسید به پیاده رو. ایستاد. درحالیکه به تندی نفس میزد چشم دوخت به تماشای عده ای که در وسط خیابان روی سکوی عابران، منتظر سبز شدن چراغ عابر پیاده بودند. چراغ سبز شد. حیوان، با دیدن پیرزن آرامش خود را باز یافت. زن باعجله دوید طرفش. به زحمت خم شد، دستی به سر وصورت خیس حیوان کشید. سگ را بغل کرد وبوسید و بعد به دلجویی و ملامتش پرداخت. سگ، اما، تنِ ترسیده و کوچک خود را تکاند و آرام آرام درآغوش گرم خانم فرو میرفت که وارد رستوران شدند. و پشت سرش فرهاد که از پشتِ دود و بخار، مستانه را دید، در گوشه ای پشت میز، سر گرم مطالعه بود با فنجان قهوه ای نیم خور روی میزش .
چتر خیس را به دیوارتکیه داد . قبل ازسلام مستانه را بوسید و کنارش نشست. مستانه کتاب را بست. باقی قهوه را سرکشید. گربه ای سیاه توی قفس کنار دختر جوانی در خواب بود. فرهاد نگاهش را دنبال میکرد. گفت
چه خوب! راحت ولو شده تو حانۀ خودش !
مستانه بی حوصله پاسخ داد
نه درد غربت و تبعید را دارد نه گرفتاری همافیس را!
چشمانش پر شده بود.
مستانه، لحظاتی درانتظار ماند. انتظار داشت مثل گذشته ها، که نم اشک ش را میگرفت و نوازشش میکرد. چه شده؟ ناگهان از بی خبر آمدنش نگران شد!
فرهاد پرسید خبری شده ؟
اِی ، رفته بودم همافیس ردم کردند!
چرا؟
- چه میدونم. گفتند که شرایط ماندن و اقامت دراین کشور را نداری!
- همین؟
- پس چی؟ میخواستی در روزنامه ها یا رادیو تلویزیونها اعلام کنند؟
- شاید اون مطمئن تره!
- باز که داری طعنه میزنی؟
- نه ... ... همین جوری گفتم. و خندید !
- سه سال است که این حرفها را میزنی! و من، من همیشه در دلهره و اضطراب اخراج ... باشه !
گارسن درکنار زن زیبایی بالبخند نزدیک شدند. مستانه نگاهشان کرد. گارسن معرفی ش کرد. گفت: خواهرم نگار!
نگار؟
بلی تعجبی داره ؟
نه! چه اسم زیبا و خاطره انگیزی ست! عشق کوراوغلی بود!
- زمان دانشجویی دراستانبول وانکارا، درایرای کوراوغلی بازی میکردم .
- راستی ؟ چه خوب! شاهکار بزرگ حاجی بیگوف .
نگار متوجه فرهاد شد، که با نگاهِ ناراحت، صحبت های آن دو را تعقیب میکرد
و پرسید میتونم بنشینم .
- حتما . و فرهاد را به عنوان دوستِ دانشجو معرفی کرد.
گارسن دورشد. لحظاتی بعد با 3 فنجان قهوه و مقداری کیک برگشت . گذاشت روی میز وایستاد. با اشاره چیزی به ترکی به خواهرش گفت. بعد نگاه تیزی به فرهاد چشمک زد. فرهاد با لبخندی تلخ فنجان قهوه را کشید طرف خودش.
نگار به برادرش گفت: خودت هم بنشین. گارسن در کنار آنها نشست.
نگاربا لبخندی روبه مستانه گفت من پس فردا برمیگردم آنکارا. نادر اما میدونین که نمیتونه. او حق ورود به وطنش را نداره!
و جعبۀ کوچکی را ازکیفش بیرون آورد و گذاشت روی میز.
مستانه گفت میدونم. همه را به من گفته. ما هر دو همدل وهمدردیم!
گارسن جعبه را گشود. حلقۀ طلائی را توی انگشت مستانه کرد. اول دست ها و سپس روی مستانه را بوسید .
مستانه که زیرچشمی فرهاد را زیرنظرداشت و هر لحظه در انتظار واکنش او بود، در کمال شگفتی دید که جعبۀ سرخ رنگی در پوشش مخملی را داد به مستانه و گفت: عروس خانم این هم از طرف شما برای داماد. مبارکتان باد.
کلامش سرد بود. بوی بغض و حسد داشت!
مستانه، ناباورانه، غرق حیرت از بردباری فرهاد، حلقۀ نامزدی را در انگشت نادر کرد. و بعد، دست در دست هم، همدیگر را بوسیدند.
صدای موزیک بلند شد. چند دختر و پسر که هریک شمعی روشن در دست داشتند دور میزحلقۀ زدند، مادام فلور صاحب رستوران، با سینی کیک وقهوه، نامزدی آن دو را اعلام کرد و شادباش گفت .
فرهاد، درمیان هلهلۀ شادی حضار، بی خبر از در رستوران بیرون رفت. تلخ بود و اخمو. درحاشیۀ پیاده رو زیرباران تند شبِ سیاه، به راه افتاد. تا، در اولین میخانه فرو رفت .

پنجرۀ رو به تپه

2008-01-07T06:05:00.000-08:00

دختر، پنجره را گشود. چند بار نفس عمیق کشید. نسیم صبحگاهی روی پوست
لطیف و شاداب صورتش نشست. هوس درتن نیمه لختش سُرید. فکر هماغوشی به سرعت ازنظرش گذشت. یادِ بوسه ها دردلِ سحرگاهان، کنار چادر در بالای تپه در ذهنش شکل گرفت. داغ شد. وسوسه اش گرفت. دستش لغزید روی سینه ش. با کف دست نرمای داغش را مالش داد. امتداد نگاهش سوی تپۀ بلندی رفت که آفتاب، از لای درختان یربرگ جنگلی سرک میکشید. بخاری شیری رنگ ازپای درخت چناز رو به آسمان میرفت.
تصویر آوازخوان و "آتش صبحگاهی" در منظرِ حیال قد کشید.
دلش به تپش افتاد!
به سرعت پائین آمد. دوچرخه را برداشت و رکاب زنان راه تپه را پیش گرفت. نورآفتاب تازه پهن شده بود، که پای تپه رسید. به صدای خندۀ جماعتی پیش رفت. تپه را دور زد. چند زن و مرد جوان را دراطراف استخر دید. با سر و صدا و هیاهوی زیادی داشتند پسر ودختری را که درحال مسابقۀ شنای کرال بودند تشویق میکردند.
مردی را دید کنار چادر که با دیدن او دراز کشید زیر ملافه پنهان شد. با تردید، لحظاتی خیره شد به ملافه که تکان میخورد .
نالۀ نیِ لختِ چوپان خسته را شنید. کوچه های قونیه بود که "از نفیرش زن و مرد" مینالیدند. چشم فروبست و لختی درخود فرو رفت.

دوچرخه را تکیه داد به درخت سیب. لخت شد و پرید توی استخر. نیم ساعتی شنا کرد. وقتی بیرون آمد، در حین خشک کردن تنش، صدای رادیو دستی را بالا بُرد.
آواز عاشقانۀ مردی حاضران را متوجه صدا کرد. مسابقه تمام شده بود. آن دو نیز به صدای آوازخوان بیرون آمدند. همراه دیگران گوش خواباندند به صدای رادیو: مردی درحالت عشقبازی، قربان صدقۀ "مهتاب" میرفت. مرد، زیرملافه مچاله و کوچک شده بود. نگران بود. سرو صدای رادیو نگرانش کرده بود.
زنِ خیس که آب ازهرطرفش چکه میکرد با خشم فریاد میکشید و به زور میخواست ملافه را ازرویش بردارد که دوچرخه سوار دور شد.
صدای رادیو، آرام آرام درشاخ و برگ درختها رو به خاموشی میرفت .

دخترمست

2007-12-14T02:54:00.000-08:00

خانم جوان و زیبائی که شکم برآمده اش گواهی میداد حامله است، در یک سالن بزرگ و پر از جمعیت ، روی سن نمایش ظاهر شد ودر حین اجرای برنامه رو به تماشاگرانی که سمت راست سالن نشسته بودند پرسید:
شما آن دختر مست را شب کریسمس دیدید یادتان میاد؟
گفتند نه!
رو به جمعیت وسط سالن سئوالش را تکرار کرد
آنها نیز گفتند نه!
وهمین طور از سمت چپی ها پرسید که آنها هم مثل دیگران گفتند نه!
و سالن یکپارچه فریاد شد که نه خیر ندیدیم. ندیدیم. ندیدیم!
خانم جوان قدمی برداشت. جلوتر آمد. روبروی تماشاگران ایستاد. چشم روی جماعت به فکر فرو رفت. بعد از مکثی کوتاه سرش را پائین آورد و با نگاهی معصومانه به شکم برآمده ش، دستنش را کشید روی شکم همانطور که سرش پائین بود گفت:
We’ll find your daddy!
من پدرت را پیدا می کنم!
شلیک خندۀ تماشاگران تالار بزرگ نمایش را به لرزه درآورد.

این بازیگر جوان، "شاهپرک" دختر هنرمند "هادی خرسندی" بود که آوازۀ هنرش امروزها در میان کمدین های انگلستان نظرها را به خود جلب کرده است.

سیما

2007-11-24T02:54:00.000-08:00

2
پدرم از سادات وعلمای معروف تبریز بود. مسجد دایر و پر رونقی دربازار تبریز داشت. بخش عمده ای از بازاریان و تجار و اصناف را دور خود جمع کرده بود. مسئلۀ مرید و مرید بازی ازمیرات های بدخیم دور و درازگذشته های فرهنگی - اجتماعی دراین سرزمین است که هنوز ادامه دارد، اما پیداست که به تنگیِ نفس افتاده. بگذریم.
پدرم درسال های آخراقامتش در نجف، با مادرم، که دختر یکی ازعلمای معروف آن دیار بود و اهل کربلا، ازدواج میکند. مادرم زن باسواد وآگاهی بود. مسلط به علم کلام. وقتیکه برمیگردند به تبریز، مدتی بعد پدرش فوت میکند. پدرم گفته بود : «خوب شد»! پسر، جانشین پدر میشود. و امام جماعت همان مسجد را برعهده میگیرد.
دوپسر و سه دختر ومن آخرین دختر، اززن اول پدرم هستم. ایشان وقتی شرایط زندگی را بروفق مراد میبیند و خیل مریدان را حلقه زده دراطرافش، شروع میکند به ازدواج با چند زن جوان، عقدی. ولی صیغه ها بیوه های پولدار و سر شناسان شهربودند. مادرم میگفت: سید، که در چهار محله شهر در چهار خانه به تولید مثل پرداخته بود، در اندک مدت صاحب هفده پسر ودختر میشود. طبیعی ست که دراین تجدید فراش ها، «نو که آمد به بازار کهنه میشه دل آزار». زن های قبلی ازچشمشان میافتد و دیدارها نیز رنگ میبازد. همزمان با تولد من، دو دختر و دو پسر دیگر از نامادری های من چشم به جهان گشودند.
پنج ساله بودم که مادرم اززنبارگی های شوهر جان به لب شده بعد ازمدتی بگو مگو از همدیگرجدا میشوند. عدّه که تمام شد مادرم با مؤذن مسجد پدر که جوان خوش اندامی بود ازدواج میکند. مجتبا ثمرۀ آن ازدواج است.
اردواج مادرم، به صورت انتقام بر سر زبان ها افتاده و درگوشه و کنارشهر میپیچد. آقا تاب نیاورده به بهانۀ معالجه به تهران کوچید و سه سال بعد از دنیا رفت. دروصیّتنامه، از دو منطقه درحوالی تبریز نام برده و به وراث پسر و دخترش اکیدا توصیه کرده که مبادا درآنجاها با کسی ازدواج کنند. ...
سیما حرف مادر را قطع کرده میپرسد:
"برای چه این وصیّت را کرده مادر؟"
مادر با خندۀ تلخی میگوید :
" بس که آقا درآن دو منطقه زن عقدی و صیغه ای داشته و بچه پس انداخته حساب از دستش دررفته. ترسش ازآن بوده که مبادا اولادش، با خواهران و برادران خود ازدواج کنند!
شیرفهمت شد دخترم"!
چشمان مادر پرمیشود و با بغض میگوید:
"برادربزرگم جانشین پدر شد اما قبل ازتصدی امامت مسجد، درتصادفی درتهران جان باخت. میگفت پدر دق مرگ شد. راست میگفت. پدر دق مرگ شد . اما هروقت یاد آن رفتار مادر میافتم ازشجاعت کم نظیرش به خود میبالم و به روانش درود میفرستم."

سیما

2007-10-24T09:52:00.000-07:00

دختر جوان و رنگ پریده جلو میوه فروشی توقف کرد. با نگاه زیرچشمی به پشت شیشه، موزی برداشت و در آستین بلندش فرو برد. بعد با تردید، سیب سرخ بزرگی را لمس کرد و گذاشت توی جیبش. راه افتاد برود که مردی از پشت سرمچش را گرفت. فشار داد. با خشونت گفت پولش؟ دخترترسید. دستپاچه شد. با نگاه ترحم آمیز دهن بازکرد بگوید که ... رهگذری سکه ای گذاشت دست فروشنده. با مکثی کوتاه لحظه ای دختر را پائید. تیز نگاهش کرد. از ذهنش گذشت: "با این قیافه نباید دزد باشد." دخترجوان سرش را انداخت پائین، غبار شرم صورتش را مهتابی کرد. آهسته گفت "گرسنه ام" ! پشت به ویترین مغازه ایستاد موزرا با عجله پوست کند وبلعید. با نگاهی ازسپاس میخواست چیزی بگوید که رهگذرراه افتاد. گامی برنداشته بی اختیارایستاذ. حس ناشناخته ای مانع رفتنش شد. بهت زده، دختررا تماشا کرد، درتلاقی باچشمان میشی او دلش لرزید. به ناگهان ازدهنش پرید :
"با من بیا" !
نمیخواست بگوید ولی دیرشده بود. با تردید راه افتاد. شانه به شانۀ دختر.
چند قدم پائین تر دراولین غذاخوری فرورفتند. روبروی هم نشستند به غذا خوردن.
دخترتند تند میخورد. پیدا بود که شدیدا گرسنه است. وقتی نگاه های مرد را دید، گفت "دوروز است که غذا نخورده ام." بعد ازمکث کوتاهی ادامه داد:
"بیکارم جایی برای خواب ندارم. صاحب خانه امروز جوابم کرده است."
مرد بعد از چند سئوال وقتی مطمئن شد که دختر دانشجوی دانشگاه لندن است گفت:
یک هفته برای آزمایش کاری بهت میدهم. درصورت رضایت همیشه کارخواهی داشت.
و جا بجا کارش را معلوم کرد. قبل از جداشدن پرسید " چقدربه صاحبخانه بدهکاری؟"
دختر که فکر میکرد عوضی شنیده، نگاهش کرد. مرد با نگاه مهربان سئوال قبلی را تکرار کرد. دختر که سرش پائین بود مقداربدهی اش را گفت .
مرد چند تااسکناس بهش داد و گفت تو جیبت باشد. حساب میکنیم. در دفترچه جیبی اش چیزی نوشت و بعد پرسید اسمت چیست؟
دختر گفت: " سیما."
- سیما؟ سیما چی؟
- سیما همسایه .
مرد، دستپاچه شد. خیره به نکتۀ نامعلومی به فکر فرو رفت. بعد صورت دختر را کاوید. واو که هنوزدرفکر پولی بود که داده بود. " به چه اطمینانی ؟ منظوری دارد حتما؟ پرتش کنم تو صورتش. نکند با این سن و سالش مرا عوضی گرفته با یه عوضی ..." و دراین جدال بود که شنید مرد زیر لب چیزی گفت. جباب های عرق پیشانی اش را با دستمال کاغذی که از روی میز برداشته بود گرفت. نگاهش رو صورت دختر به فکر فرو رفت. به صدای آژیر ماشین پلیس که به سرعت رو به پائین میرفت به خود آمد، با مهربانی پرسید :
خانه ای که زندگی میکنی امن است ؟
- دو سال است که آنجا هستم غیراز من عده ای از دختران دانشجو هم زندگی میکنند. نزدیک دانشگاه است. به محل و آدمها عادت کرده ام. محیط آرام و خوبی دارد.
- همانجا باش با همان دوستانت.
قبل از رفتن گفت: "اسم من ریچارد است. ریچارد بل ."
دست دختر رافشا ر داد و رفت .

درجشن فارغ التحصیلی دانشگاه، مادرش راکنار آن مرد دید. با تعجب خیره شد به آن دو که دست دردست هم لبخند میزدند. درچشمهایشان شادی مفرطی از مهروعاطفه موج میزد. سیما را بوسیدند و تبریک گفتند. تا آمد بپرسد " مامان این آقا را که مدتی ست حامی من است، تو ازکجا میشناسی؟ گفت "پدرت ریچارد بل را معرفی میکنم."
گیج و بهت زده، انگار تالار جشن دانشگاه را با آن همه آدم و سروصدا کوبیدند سرش!
با لکنت زبان پرسید :
"پس آن آقای همسایه که چندسال پیش فوت کرد کی بود؟
مادر خیلی خونسرد پاسخ داد:
- آن آقا را هم میبینی آن گوشه تکیه داده به میز استادان! با ریش بزی؟
- آری مسیو ساموئیل فرانسوی را میگین؟
- آری دخترم آن هم بابای برادرته. برادرت سهراب!
دختر با ناباوری چنگ به صورت خود انداخت و خواست جیغ بکشد که آن دو سیما را آرام کردند و بردند بیرون.
.مادر گفت باقی داستان را بگذار برای گاه دیگری که شنیدنی ست!

فقره

2007-10-05T01:35:00.000-07:00

سحر، دخترده ساله سرشام ناگهان چیزی یادش آمد که توی دفترچه اش نوشته بود، از سر سفره بلند شد و رفت اتاقش با دفترچه برگشت و از پدرش پرسید: "بابا فقره یعنی چی؟"
پدر که لقمه رابرده بود نزدیک دهنش، با دهن بازخیره شد به دختر و لقمه را گذاشت توی بشقاب و خشمگین زیر لب گفت لا اله الا الله ... پسر بزرگش که میدانست پدر هروقت چنین کند بلافاصله قشقره ای راه میاندازد! بلافاصله گفت: "این کلمه دربازار بین تجار و کاسبکارها بیشتر رواج دارد. مثلا چند فقره جنس از خارج وارد شده. دولت اجازه داده که چند فقره میوه و سبزی صادر شود. معنای فقره بیشتر شامل تعداد میشود. مثلا خان دایی ازخارج چند فقره سوغاتی آورده بود! همانطور که گفتم فقره را به جای دفعه و عدد بکار میبرند. مثلاعوض اینکه بگوییم دوسه مرتبه به جمکران نامه نوشتم پولم هدررفت، میگوییم چند فقره نامه نوشتم نتیجه نداد. و خلاصه بهت بگویم که فقره جایگزین عدد و دفعه دراین قبیل اصطلاحات ... " مجید که این حرف ها را میزد زیر چشمی مواظب پدربود، وقتی دید لقمه را برداشت وشروع کرد به غذا خوردن، نفس راحتی کشید و روبه مادرش گفت :
" راستی شنیدید که حمید آقا به زودی داماد میشود؟"
دختر که سراپاگوش بود وازشنیدن حرفهای برادرش قانع نشده بود یک مرتبه داد کشید "داداش همونه دیگه. خوب شد که گفتی. پس تو هم شنیدی. اصلا فقره ازآنجا درآمده. توی کلاس پیچیده که حمید فقره اش تصادفی ست! خواهرش حمیده زده تو گوش ملیحه که فقزۀ بابات تصادفییه! دعوا را افتاده سر فقره! حالا من این فقره را میخواستم ازبابا بیرسم نه اونا را که تو گفتی و بیخودی پریدی وسط حرف نذاشتی بابا درست توضیح بدهد!"
این بار پدر که از وراجی دخترش به خنده افتاده بود گفت :
"آنهایی که مجید گفت هم درسته و هم نادرست، معنای دیگری هم دارد که نگفت. دخترم: فقره بین عوام، یعنی آلت مردانگی!" (اصلش را گفت.) مادر زد تو صورت خودش "خاک عالم این حرفهاچیست سرسفره میزنین شماها!؟" سحر پرید وسط حرفش: مثل اهلیل!
چشمان مادر گرد شد خواست فریاد بکشد، سحر ادامه داد:
"اصلن این داداش مجید همیشه آدرس غلطی به من میده. آن روزهم که ازش پرسیدم: داداش «کاندوم» یعنی چی؟" گفت: "پوشش، مثلن، یعنی مثل پتو یا ملافه!" گفتم: "داداش مطمئنی؟"گفت:" آری. " گفتم: "پتو و ملافه که تو کیف مامان جا نمیگیره,!"

صدا

2007-09-22T04:35:00.000-07:00

تصادف غیرمنتظرۀ آن روز سبب شد که سروقت به فرودگاه نرسد. سارا قبلا بهش گفته بود که ساعت شش درفرودگاه همدیگرراملاقات کنند تا امانتی را به احمد بدهد. اما او به علت تصادف دربین راه نتوانست سر قرار حاضرشود و سارا، با دلهره و نگرانی کشور را ترک کرد.
چند شب بعد شاهرخ باعده ای از دوستان درخانه ش به میگساری جمع شده بودند. شاهرخ قبلا به احمد که ازهمه زودتررسیده بود سفارش کرد که با این دو نفر تازه آشنا شده برای احتیاط هردو را زیر نظرداشته باشد. بعد اضافه کرد که خوب نمیشناسمشان .
سروقت زنگ درخانه به صدا درآمد. آن دوبا دسته گلی وارد شدند. بعد ازمعارفه، شاهرخ مقداری ازعشق وعلاقه خود و همسرو سابقه آشنائی با سارا وعلت مسافرت همسرش را توضیح میداد، که همسرش سارا برای چکاپ به فرانسه رفته. یکی پرسید مسئله جدی ست؟ شاهرخ گفت هم آری و هم نه! نمیتواند حامله شود. خواهرم میگوید کاش مرض سارا را من داشتم واین قدر کور وکچل دوربرم نبودند! احمد، که ازغفلت وحماقت شاهرخ خنده اش گرفته بود گفت مگر دست خودشان نبود؟ شاهرخ گفت حتما نبوده دیگه! همه شان زدند زیر خنده .
آن دو میهمان با لیوان های آبجو رفتند توی سالن. یکی گفت صدای رادیورا ببربالا. آواز خوش شجریان درساختمان پیچید.
صاحبخانه آشپزی میکرد. احمد داشت مشروب میریخت که چشمش رفت طرف کابینت. کتاب آشپزی را پشت رو دید. دستپاچه شد. دنبال موقعیتی بود کابیت را باز کند . در لحظه ای که شاهرخ به دستشوئی رفت، درکابینت راگشود پاکت کوچکی لای کتاب بود به سرعت ان را برداشت و توی جیبش قایم کرد. گیلاسی پرکرد برای شاهرخ. گیلاس خودش را برداشت رفت پیش مهمان ها.
دوستان با لیوان های آبجو درسالن سرگرم گفتگو بودند.
بعد از صرف شام آن دومهمان رفتند.
شاهرخ پرسید نظرت چیست؟
احمد گفت: مثل همۀ همکارانت. منظوری داشتی اینها را به خانه ت دعوت کردی؟
بادی به غبغب انداخت «مسائل امنیتی خیلی مهمه! توانائی ها را باید تست کرد.»
احمد بهت زده به فکر فرو رفت! از ذهنش گذشت، ای حرامزاده!
شاهرخ پرسید این نادر کیست؟ شنیدم گیر داده به سارا. به یک زن شوهر دار.
- در دانشکده همکلاس بودند. اهل این حرفها نیس دنبال مردم منبر نرو! وانگهی مگر خودت به سرور گیرندادی اوهم که شوهر دارد و بچه!
شاهرخ خندید و گیلاسش را بالا برد و گفت شبمان را خراب نکنیم به سلامتی!

احمد دیروقت به خانه ش برگشت. پاکت را گشود.
خط بچگانه ای در یک سطرنوشته بود:
برنمیگردم. عکس ت تکثیرشده. استخررا خالی کن به امان خدا.
احمد همان شب به مخفیگاه رفت.
ساواک، هفتۀ بعد احمد را دستگیرکرد. دربازجوئی، وقتی شاهرخ با او روبروشد بانگاهی سنگین گفت نادر جان خوش آمدی! قبلا بهت گفته بودم که توانائی ها را باید سنجید. مهمان آن شبی درمکالمۀ سارا ازپاریس، صدای نادررا شناخته بود!

خداحافظ

2007-09-13T14:52:00.000-07:00

نازی 8 ساله درآغوش مادر به خواب خوشی فرورفته. نفس های آرامش پوست صورت مادر را نوازشمیدهد. مادرمیداند کابوس آخرین شب اسارت شهاب ، بعدازسال ها درذهن دختر نورس جان گرفته وحالا کابوس، دراوج وحشت وهراس فکر و ذکر بچه را مشغول کرده. چاره ای باید اندیشید. بالاخره تصمیم گرفت هرآنچه براو گذشته را بگوید.
خم می شود تا درگوشش واقعه را شرح دهد. ازمعصومیت لبخند نازی شگفت زده میشود.

حیف است آرامش و پاکی تو را برهم بزنم. اما، نه! چاره ای ندارم. لبریزم. دارم ازهم میپاشم. تنها هستم. گوش کن نازی، دختر عزیزم به حرفهایم گوش کن!
شهاب اهل سیاست نبود. ازکارهای سیاسی بیزار بود. شنیده بود که تنها عمویش درواقعه آذربایجان ناپدید شده. مادرش پس از سال ها انتظار دق مرگ میشود. بگومگوها واثرات ناگواری که ازمشارکت عمو دران حادثه برسرزبان ها بود، سبب شده بود که هرکس در خانواده تمایلی به سیاست نشان میداد، سرگذشت عمورا بهش یادآور میشدند. این نفرت از سیاست تا آخرین روزهای دستگیری شهاب با او بود.
روزی که با او آشنا شدم اواخر سال 56 بود. حادثه غیرمنتظره تبریز همه را غافلگیر کرده بود. گفت چیزی نشنیده. وقتی تعجب مرا دید با لبخندی گفت اهل سیاست نبوده و نیست واین خبرهارا تعقیب نمیکند. ازسیاست بیزار است. وقتی قرار بعدی را میگذاشت گفت به یک شرط: " درباره سیاست حرفی با هم نزنیم ."
یک سالی بود که دوره انترنی ش را دربیمارستان سینا میگذرانید. هرغروب ار دانشکده یک راست میرفتم سراغش. بعد ازمدتی پیشنهاد ازدواج کرد. با پدرومادرم درمیان گذاشتم پذیرفتند. طولی نکشید سر سفره عقد نشستیم. روزهای خوش و شیرینی باهم شروع کردیم.

جوانان، درآن سالها سرپرشوری داشتند. دربحبوحه انقلاب فهمیدم برخلاف آن همه توصیه خانوادگی چند تا از دختران و پسران خانواده اش فعالیت سیاسی دارند و خواهرش شهره جزو آن هاست . بعداز انقلاب شهره را درخیابان دستگیر کردند و بردند زندان. محاکمه کردند یا نکردند ، معلوم نشد بی خبربودیم. بعد ازمدتها رفتیم ملاقاتش. آش و لاشش کرده بودند. می گفت خوب شد که پدر و مادر زودتر مردند و مرا دراین وضعیت خراب ندیدند. آن روز گفت که پنج سال براش بریده اند. پس ازمدتی اجازه ملاقات ندادند.
روز جمعه درکوچه را زدند. رفتم دررا باز کردم . پاسداری سراغ شهاب را گرفت که به نظرم آشنا آمد. نگران شدم. اما چون مسلح نبود خیالم راحت شد. شهاب را صدا زدم آمد. پاسدار به شهاب سلام کرد و گفت یک کار خصوصی دارد و او را بیرون برد. از نگرانی پشت درایستادم. دیدم پاسدار پاکتی به شهاب داد و حرفهایی زد و رفت .

شهاب وقتی برگشت رنگ بر چهره نداشت. با شانه های فروافتاده دم در روی زمین نشست. پرسیدم چه شده؟ آن پاسدار چه میگفت ؟ اشاره به پاکت کرد. بازکردم. وصیتنامه شهره بود با خط خودش به اضافه چند تا اسکناس ده تومانی! دوشب پیش اعدامش کرده بودند! آن جوان قبل از اجرای حکم اعدام با او ازدواج کرده بود. آن چند اسکناس هم مهریه اش بود. تو مذهب شیعه، نباید دخترباکره را اعدام کرد اعدامی به بهشت میرود وحکومت این را بر نمی تابد. برای این که دختر گناهکار حتما به جهنم برود باید بکارتش برداشته شود!
بعدا به شهاب اعتراض کردم.
- چرا به آن مردک الدنک چیزی نگفتی ؟
بر و بر نگاهم کرد
- چه داشتم بهش بگم .
راستش از بیرگی شهاب، آن روز خیلی عصبانی شدم .

چند روز بعد همان پاسداررا دیدم. پسر زینب خانم بود که توی خانه های مردم رختشویی و کارگری میکرد. زن زحمتکشی بود. خیلی ها بعد از انقلاب عوض شده بودند اما زینب خانم به همان وضغ سابق مانده بود وقاطی آنها نشد. من دراین باره به زینب خانم چیزی بروز ندادم. سال بعد شهاب همراه یک تیم پزشکی برای یک ماه به جبهه رفت.
شهاب، یک شب بین زخمی ها همان جوان پاسدار را می بیند. درحال هذیان و تب شدید دلش میسوزد. زینب خانم عمری درخانه های مردم با رختشویی بچه بزرگ کرده، نباید بمیرد! دکتری از شهاب میپیرسد :
- چرا اینقدر به کریم میرسی؟
- به همه میرسم .
دکتر بانگاه معنی داری می گوید:
- اما بالا سراین یکی خوابت برد!
همان روز کریم را برای عمل جراحی به تهران فرستادند. کریم با دیدن شهاب به گریه میافتد بریده بریده میگوید :
- دکتر گفته دوشب بالاسرم بودی؟ باید مرا خفه میکردی ... تو خیلی بزرگواری اقای دکتر شهاب ...

کریم بعد از مدتی با دست و پای مصنوعی و چوب زیربغل از بیمارستان راهی خانه ش شد. می گفت از مردی افتاده. دستکشی روی دست مصنوعی کشیده بود. بدخلقی اش همه را به تنگ آورده بود. با رنگ پریده و عصبی، ساعت ها پشت پنجرۀ رو به خیابان مینسشت و زل میزد به نقطه ای نامعلوم. زمانی از مادر شرح حال گدای فلجی را شنیده بود که بعد از چند روز جسد خشگ شده اش را پای دیوار امامزاده ده پیدا کرده بودند. یک شب که مادر خواب بود اورا بیدار کرد و پرسید:
آن گدای زمینگیر که در دهات دامغان ازسرما تلف شد چند سال داشت مادر؟
مادر با نگرانی نگاهش کرد و به من و من افتاد:
- پیر بود و مادر نداشت بی پناه بود. ولی تو الحمدالله ...
- بس کن مادر ! مرامجبورکردند مرتکب ... لا اله الا الله .... دست خودم نیست چشام تازه گرم شده بود که به سر و صداهاشون ازخواب پریدم. پشت پنجره صف بسته بودند و فریاد می کشیدند. یه دفعه دیدم دورم حلقه زدند و تننم کرم گذاشت و از زیر پوست وارفتۀ بدنم کله های افعی بیرون زد ... کابوس چیه مادر! بیست و چهار ساعته بیست و چهار دختر معصوم نشسته اند پشت پلک هایم و چشم های مرا سوراخ سوراخ میکنند! لعنت خدا برآن ها که مرا به این راه جهنمی کشاندند و روزگار مرا سیاه کردند. تو میگی چکار کنم مادر؟
و بعد زار میزند و دیوانه وار فریاد میکشد.

کریم مرید شهاب شده بود. میگفت معنویتی دارد که در دیگران ندیده است. هرفرصتی پیش میآمد به دیدنش میرفت. یکبار هم جوان چهارشانه ای را که بطور رقت انگیزی لغوه داشت نزد شهاب برد وجوان را معرفی کرد:
- سردار، قبل ازانقلاب مکانیک ماشین آلات سنگین بود بادرآمد خوب و تمایلات چپی. رفت به جبهه و دراثر جنگ به این روز افتاده است.
شهاب و سردار باهم اخت گرفتند. روزی دریک بحث دوستانه، علل بیزاری خود از سیاست را برای سردار و کریم شرح داد. صحبت به احزاب و گروه های سیاسی کشید. شهاب، حکایت بره و چوپان را مثال زد. سردار به فکر فرورفت و بعد پرسید پس چه باید کرد؟
شهاب، از شخصیت فرد و استقلال فکری و خرد آدمی وحرمت به قانون، حرفهایی زد و گفت : باید این مسائل را جدی گرفت و گسترش داد تا استبداد فردی ازجامعه را زدود. تا این میراث شوم هست، وضع مردم تعییر نخواهد کرد!
سردار به کریم گفته بود حرف های شهاب مرا زیر و رو کرده است!
چندی بعد شهاب را به جلسه معلولین دعوت کردند. گفتند وعظ و روضه خوانی ست و بعد بحث های صنفی.

حاضران در آن جلسه، همگی معلولین جنگی بودند. درخانه ای درجنوب شهر. کف زمین پر ازچوب های زیربغل بود وچند نفری درگوشه و کنار روی چرخ نشسته وچرت میزدند. جوانان بیست سی ساله. عصبی ومآیوس. برخی تندخو،هرلحظه درهرحال انفجار
یکی از معلولین روضه خواند و گریستند. یکی دیگر خطبه خواند و به تفسیر آیاتی از قرآن پرداخت وقتی صحبتش تمام شد هریک از معلولین پرسشتهایی کردند درباب مسایل شرعی که جواب داده شد. یکی پرسید:
- دراین کار چه حکمتی نهفته است و چه نفعی به خدا میرسد که مارا به این روز انداخته؟
اشاره به تن علیل خودش که هردوپا را از بیخ بریده بود!
همان واعظ علیل و مسئله گو پاسخ داد:
- خدا داند. شاید اگر این وضع را نداشتیم به بندگان خدا ضرر میزدیم و موجبات کفر الهی را فراهم میآوردیم.
- با این حال هم که زمینگیر شده ایم کم ضررنمیرسانیم به بندگان خدا. کارهای شرم آور، جاسوسی وگوش کردن به تلفن های مردم و ... مالیات آن ها را می خوریم و بهشان خیانت میکنیم اگر تن سالم داشتیم، بخشی از تولیدکنندگان بودیم . اما حالا سربار آن ها شده ایم. عمله اکره ظلمه! هیتلر آدمهایی مثل ما را معدوم میکرد.
یکی از انتهای جمعیت در حالی که چوب زیربغل را بالا سرش تاب میداد با صدای بلند فریاد کشید:
هیتلر خیلی کار خوبی می کرد! من هر روز ده بار میمیرم. کاش یکی پیدا میشد و مرا میکشت!
و ناگهان زد زیر گریه
سردار گفت:
- سر ما کلاه رفته برادران! بهتر است عقل خود را به کار بیندازیم و ازشعار دوری کنیم. بازار دارد مردم را میچاپد. ببین چه کسانی از وارد کردن دست و پای مصنوعی و چرخ و عصا و چلوار و وسایل کفن و دفن واقتصاد قبرستانی سود میبرند . میلیاردها پول توی بانک های خارج ذخیره کرده آن وقت حقوق ما را دارند نصف میکنند. خودت می نشینی توی بنز ضد گلوله! من علیل جنگی توی سرما و گرما درانتظار اتوبوس. با چه نفرتی سوارم میکنند. تاکسیها که اصلا حرفش را نزن! تا میبینند چوب زیربغلته، رو بر میگرانند و دنده چاق میکنند و ... د دررو!
شهاب بعد ازآن هرگز در جلسات دیده نشد.
دودستگی و نفاق بیشتر شد. اعتراض و راه بندان توسط معلولین درخیابان ها بالا گرفت. واعظ معلول گزارش کرده بود که محرک اصلی شهاب است.

درخانه به صدا درآمد. رفتم دم در. پاسدار پاکتی داد دستم با یک ساک. تا ساک را دیدم تنم لرزید. به دیوار تکیه دادم. پاکت را بازکردم دوخط بیشتر نبود:
«خداحافظ همسرمهربانم. نازی را به تو می سپارم. شهاب.»
و من، نازی جان! به راستی نمیدانم پدرت با آن خصلت های انسانی درکدام گوشه ازده ها لعنت آبادی که حکومت دروطن ایجاد کرده، به تربت آرمیده است! مهم نیست. مهم اینست که من و تو باید حافظ آرمان های خوب او باشیم

بار دیگر فرزندش را درآغوش میکشد. گیسوان اورا میبوید و میبوسد. به تبسم شیرینی که برلبهایش نشسته خیره میشود . کنارش دراز میکشد. شهاب را میبیند، عقب ماشین بین دو پاسدار مسلح! دارند چشم هایش را می بندند.
فریاد می زند:
- شهاب! شهاب!
نازی غلتی می زند خواب آلود، دست کوچکش را درگردن مادر می اندازد:
- مامان، چرا فریاد میکشی!

درسالن نمایش

2007-08-29T02:07:00.000-07:00

Rodolf Steiner House

برای دیدن نمایش رفته بودم. فریبا ایستاده بود پشت میز کوچکی و چند تا از کتاب های«تاریخ زنده» را که خودش نوشته، چیده بود روی میز. خانم جوانی با موهای بلند نزدیک شد وبا دیدن تیتر و کتاب وعکس روی جلد نگاه کرد به فریبا. زیر لب پرسید خودتونی؟ فریبا لبخندی محجوبانه زد وآرام گفت بلی. مشتری پول کتاب را پرداخت و گفت لطفا امضا کنید برام. فریبا دنبال خودکارمیگشت که من خودکاری دادم به او امضا کرد. خانم خیره شد به من گفت سلام. و اسمم را گفت. لبخندی زد که مهربان بود. بوی آشنا داشت. گفت من را نشناختین. گفتم نه. از جلو میز دور زد و آمد طرف من. خیلی خودمانی گفت بریم بیرون. بیرون نم نم باران تازه شروع شده بود. گفت من بهنامم. فکر کردم عوضی شنیده ام. گفتم بهنام؟ بهنام که قاعدتا باید اسم پسرباشد. گفت درس میگین. بهنام ق ... پاریس یادتونه خانه جمشید که مادرش ازکاشان آمده بود ... نگاهش کردم. گفتم دستم انداختی خانم؟ گفت نه به خدا به جان برادرم و اسم برادرش را گفت. بعد گفت مگه شما درفلانجا باهم نبودید؟ راست میگفت درآن محل باهم کار مییکردیم. دقیق شدم به صورتش. دید بد جوری گه گیجه گرفته ام لابد دلش به حالم سوخت. گفت من تغییر جنسیت دادم! حالا شدم بهناز. از پشت پنجره رو به خیابان همسرم را دیدم که دنبال من میگشت. با عجله رفتیم تو. بهناز گفت در تعطیلی نیمه برنامه باید شما را ببینیم میخواهم با شما صحبت کنم.
آنتراکت شد. کنار ستون ایستاده بود. گفت خوب شد آمدید فلانی میخواس مرا بلن کنه. ودکتر ... را نشان داد که از پله ها میرفت پائین طرف دستشوئی باعجله دستش راگذاشته بود بین دوپا. گفت زمان دانشجوئی مریضش بودم اگه بفهمه خیلی بد میشه!
گفتم خوب حالا چه میکنی؟ گفت هیچی مثل سابق. میرم سرکارٍ، مثل دیگران زندگی میکنم. گفتم دوست دختر داشتی اونا چکارش کردی؟ گفت لزبین شد
با دست چپ سینه اش را لمس کرد. نگاهی به اطراف دکتررا نشان داد گفت دنبالم میگرده. خندید. گفت بیچاره! گفتم خب سینه درآوردی! ریش و سبیلا چه شد؟ گفت اول عمل بعدهورمون. پرسیدم اون چیزتا چکارش کردی ؟ پروانه خیره شده بود به ما دونفر. حتما اورا میشناخت. بانگاه سنگین ابروهای پهنش بالا پائین شد و به من سلام کرد و گذشت. پرسیدم حالا لندن آمدی چه کنی؟ گفت چند سال ست که اینجا هستم. بعد گفت بریم بیرون.
با بهنازآمدیم بیرون باران تندتر شده بود. گفتم من که نمیفهمم چی میشه این جوری میشه؟ باز پرسیدم چیزاتا چکارش کردی؟ گفت ازاول هم چیز درست و حسابی نبود یه ذره قدِ ... گفتم بالاخره چکارش کردی؟ زن که نیستی... پرید وسط حرفم گفت: حفرۀ نمناک را هم ندارم، هسته خرما هم که کاری انجام نمیده؟ گفت دردم همینه دیگه !
گفتم مرض داشتی مگه، خودتا به این روز انداختی؟
خیلی بهش برخورد. برافروخته شد. تلخ شد. اما چیزی نگفت.
با عشوه دست کشید به موهای بلندش که از دوطرف روی سینه های برجسته اش را پوشانده بود گفت تو که حالیت نیست نمیدونی چه خبره! همین موها و سینه ها مو تا میبینن میان تو ... دیگه !

برادران غیرتی

2007-08-07T05:25:00.000-07:00

دوبرادر غیرتی، خواهر 18 ساله خود را سین جیم میکردند. دختر روی صندلی اتهام نشسته و اشگ میریخت وقسم میخورد چیزی بینشان نیست. رابطه ای درحد یک دوستی معمولی با کیان دارد همین. اما برادرها زیربار نمیرفتند و با خشم و فریاد گریبان مادررا گرفته بودند که فرنگیس را باید نزد دکترزنان ببرد، معاینه ش کند تامعلوم شود سالم است یا ناموس خانواده را برباد داده است؟ بهروز برادر بزرگتر با صورت برافروخته در حالیکه رگ های گردنش متورم شده بود، فریاد میکشید مادر! همین امروز باید این کاررا بکنید تا از دختربودن خواهرشان مطمئن شوند! ما آبرو داریم خانواده داریم شرف وناموس باید حفظ شود که ...

زنگ در خانه به صدا درآمد. قرار نبود درآن وقت روز کسی بیاید. همگی سکوت کردند. دو برادر باچشم های نگران بهمدیگر خیره شدند. مادر بلند شد و رفت در را بازکند . دیر کرد. بهروز نگران شد رفت طرف در. درپیچ راهروبا دیدن کلاه پاسبان ترسید. صدای مردی را شنید که آرام و شمرده میگفت :
پسرشما بهروزسردابی شایعه راه انداخته درمحل، که شراره دوست دخترش بوده و او را بی آبرو کرده است! من ازدستش شکایت کردم باید از راه قانونی این اتهام را ثابت کند! و الا ...
مادر انکار میکرد که بهروز خانه نیست اگر آمد میفرستم کلانتری ولی آقای استقامت ول کن نبود. پاسبان ازلای در بهروزرا دید که به سرعت ازراهرو گذشت. رو به مادر با تحکم گفت:
بهتراست به پسرتان بگوئید بیایند برویم که وقت زیادی نیست.
مادر، با دیدن همسایه ها و رهگذران فضول که دورخانه جمع شده بودند ناراحت شد. شاکی و پاسبان را دعوت کرد که بیایند توی خانه. آقای استقامت گفت خانه نه! درراهرو منتظر میمانیم.
بهروزتا لباس بپوشد و به قول بهزاد وصیتنامه اش! را بنویسد، فرنگیس با دو استکان چای وارد راهروشد که آن دو سرپا منتظر بودند. اقای استقامت با دیدن فرنگیس چشم هایش گرد شد و ناباورانه پرسید:
تو اینجا چه میکنی دختر؟ چرا گریه کرده ای؟
- چیزی نیست همین طوری ... خب اینجا خانه مونه دیگه آقای استقامت. بهروز و بهزاد برادرهایم هستند. حالا شما دارین برادرمو میبرین کلانتری. بابام هم که مدتیست تو زندونه!
با چشم های گریان سینی چای را جلوشان گرفت!
استقامت، به نکتۀ خالی چشم دوخته بود . کف دست راستش را میکوبید روی دست چپش با گفتن حیرتا! ... عجبا! مگه میشه ... در درونش، با احساسی دوگانه از نرمش و انتقام درجدال بود. حس گذشت و احسان در وجناتش راه افتاده بود. با محبتی پدرانه گفت:
شراره به من نگفته این جناب ل ج ... [حرفش را قورتید] برادرته! تو با آن نظم و تربیت ومحسناتی که داری ... لا اله الا الله ... عجب دورو زمانه ای شده ! رو به مادر گفت: شراره و فرنگیس در کتابخانه باهم آشنا شده اند. همیشه از اخلاق و متانت او تعریف میکند. چند بار دعوتش کرده خانه نیامده. یکی دو بارهم من از دختر شما خواستم شراره را تنها نگذارد، به دوست باشخصیتی مثل فرنگیس خانم احتیاج دارد، اما ایشان نپذیرفت.
استکان چای را خالی کرد. رو به فرنگیس گفت: گریه نکن دخترم. نگرانش نباش. یک ساعت دیگر برمیگردد خانه. برادرت را کمی نصیحت کن تا هرزگیهایش را کناربگذارد.اقلا توی محل مواظب حرکاتش باشد. معاشرت ودوستی ومهمتراخلاق و انسانیت را یادش بده. چشمکی زد و ادامه داد:
کیان، خبرخوشی داشت میگفت به زودی نامزدیتان را اعلام خواهد کرد. من که صمیمانه خوشحالم، یقین دارم شراره و مادرش نیز احساس مرا دارند.
چشم های عسلی فرنگیس، زیرنگاه نگران ونا باورانۀ مادر میدرخشد.

شهرآویزان

2007-07-16T05:06:00.000-07:00

شهر توی قفس بود، قفس بین زمین و آسمان معلق درفضا. انبوهی چشم های خسته وگیج از پشت میله های زنگ زده، سوسوزنان رو به بیکرانه. همه، یک نقطه را تماشا میکردند. چشم ها همگی روی یک نقطۀ جمعی بود. فقط یک نقطه. عادت داشتند یک نقطه را ببینند، باهم و با همدیگر. یکرنگ دیدن، همه باهم تماشا کردن، همه باهم فکرکردن عادت بود؛ یک عادت دیرینه که حکم قانون داشت، برخوردار ازحرمت وافتخارات ورم کرده.
قفس را نه نگهبانی بود و نه مآموری. ساکنان قفس همه از دم نگهبان بودند. نگهبانانی امین، سر به زیر و مطیع . آزارشان به کسی نمیرسید. با نظم و انضباط خاصی مواظب هم بودند. همدیگر را میپائیدند. سکوت بود و سکون و خاموشی یک نواخت. جماعتی که درهم میلولیدند و تولید مثل میکردند.
درون قفس تاریک بود. با پستوهای قوطی کبریتی، کیپ و چسبیده بهم. زن و مرد درپستوها با رعایت نوعی مالکیت خصوصی و نیایشی اجباری و جمعی. خوشحال از تقدیر زندگی. گهگاهی که ازجدار میله های قفس، بخار نامطبوع بیرون میزد، با ابرها گره میخورد، پرهیپ جانوران گوناگون در میان توده های ابر و بخارشکل میگرفت. دورقفس میچرخید. به قصد دریدن قفس حمله ور میشد. ناله و فریاد دستجمعی و چشم های گریان قفس را میلرزاند. قفس زیر فشار ترس با ریتم مخصوص زار میزد. میگفتن ندبه وزاری از مراسم همیشگی ست. عبادت محسوب میشد و اطاعت، که تشکیلات گسترده ای داشت و جماعتی ادارۀ آن را برعهده داشتند. شایع بود دست ساحربزرگی درکار است. همچنانکه: بیم وهراس ازجانوران به سفارش ساحربود که تا آن روزبه چشم کسی دیده نشده. نفوذ ساحرناشناخته، ترس ووحشت راقانون کرده. قانون ابدی و لایتغیر. انکارش موجب مرگ! وحشت وهراس ودریوزگی ازافتخارات بود وزیندگان قفس به آن میبالیدند.

اتفاق عجیبی رخ داد. دریک روزآفتابی که سایۀ نورش به درون قفس میتابید ، سر و صدای عجیبی از دور دست ها رسید که آرام آرام نزدیک میشد. طولی نکشید که شهربزرگی با انبوه جماعتی درحال آمد و رفت باخودروهای گوناکون وخانه های تمیز مجلل درزیرپایشان با گل های رنگارنگ و مزارع سرسبز مشاهده شد. قفس به تکان افتاد قفس نشینان دچار تهوع و سرگیجه شدند. گرد بادی به سرعت، قفس را کشید رو به بیابان های لخت همیشگی .

نوجوانی که از مدتها پیش آرامش قفس را بهم زده بود و به همه چیزمیگفت نه. این باربه بزرگان شیشکی بست و با داد و قال و کارهای عجیب و غریبش نظم موجود را که قداستی دیرینه داشت بهم ریخت. به تمسخر نیایش پرداخت. شرابخواری کرد و به وقت شروع عبادت دف و تار زد و بلند بلند آواز خواند. لودگی نوجوان، پیران را خشمگین و جوانان را که دورش جمع شده بودند به شک انداخت.
بزرگان به مشورت نشستند. تهدیدش کردند، اثرنکرد. راه میرفت و درطول و عرض قفس ساکنان قفس را به باد فحش وناسزا میگرفت. میگفت همه تان جاهل و احمق هستید! ترسوهای بدبخت بوگندو، توی قفس مثل پدرانتان میپوسید. طعمۀ جانوران و لاشخورها میشوید! چرا از ساختن دنیای بهتر وپاکیزه وحشت دارید آن پائین را ندیدید ؟
همگان هاج و واج با دهن باز نگاهش میکردند!
اعتراض بالا گرفت. دیدن و فکرکردن دستجمعی شکاف برداشت. عاصیان، درمقابل چشمان ناباور آن جمع، ستون قفس را خم کردند. میله ها و حصارها را شکستند. دیوارها فروریخت. طوفان ابرهای سیاه درون قفس پیچید و به وضع وحشتناکی در حاشیه شهرکی برزمین افتاد.
جوانان پراکنده شهرشدند. سالها طول کشید که آن جماعت با زندگی تازه خوگرفتند.
راهزنان بیبانگرد قفس را حصار کشیدند تا بماند. ماندگار شود تا به امروزپرستشگاه ملیونها آدم شود. شد. ماند و شد. تا یادگاری باشد ازدوران های قدیم ، برای نیایش جهل. مکان مقدس شد.
نوجوان، اما پیدا نشد. جنگلبانی او را پای آشیانۀ عقاب بردار دید. زبان ازحلقوم بیرون کشیده، روی سینه اش آویزان بود، سرخ و تابناک .

پیشواز

2007-06-29T15:23:00.000-07:00

پیشواز

حاج مفتی، عرقیزان با چندعلم سبز و سیاه پیشاپیش جماعتی عازم پیشواز حاجیانی بودند که از سفرحج برگشته بودند. بادیدن چند نفری جلو دکان جواد بلیلا، پاشل کرد که ببیند چه خبر شده. بلیلا رسیده بود به این بیت شعرش :
حاجیان عظم حاجیان بردند کارش در راه کعبه میمردند ...
چند نفری درحال کف زدن بودند که فریاد حاج مفتی بلند شد :
ای خبیث بدبابی خفه میشی یانه! اطرافیان شاعر متفرق شدند. علمدارها پا شل کردند. اهل پیشوازایستادند. با نگاه گیج و منگ . شاعر، همان جا که بود دست گذاشت بیخ گوشش و شروع کرد به اذان گفتن که وقتش نبود.
حاج مفتی لبخندی زد و به راهش ادامه داد.
ایران دراشغال متفقین بود. تبریز در اختیار نظامیان شوروی. قحطی و گرسنگی بیداد میکرد . دو سربازگشت روس نزدیک شدند. از یکی پرسیدند چه خبرشده؟
پسربچه ای داد زد:دزدا دارن برمیگردن! گرانفروشا محتکرا حاجی شدن!

از در کاروانسرایی چند روستایی مفلوک، بالباس های مندرس الله اکبرگویان بیرون آمدند. روی تخته پاره جنازه ای را حمل میکردند که پاهای کبود و استخوانی ش از دو طرف آویزان بود. حاج مفتی، با مشاهده آن جمع مکث کوتاهی کرد. با دیدن سر وضع دلخراش آن عده با نفرت نگاهی کرد و کنار کشید. راه عبور به آنها داد.

دسته روستائیان به نزدیک مسجد کبود رسیده بودند. زنی با دیدن وضع فلاکتبارآن عده، بقچه ای که زیربغلش بود را زمین گذاشت. چادر تاشده ای را ازبقچه بیرون آورد. بی اعتنا به آن همه نامحرم چادرمشگی را ازسر برداشت. چادر سفید خالخالی را سر کرد و چادر مشگی اش را داد به یکی از روستائیان. مرد روستایی چادررا گرفت و کشید روی جنازه.

سربازروس بغلی را ازجیبش درآورد . چند قلپی زد و گرفت طرف رفیقش که بهت زده زن را که دورمیشد، نگاه میکرد .

آهو

2007-06-12T14:54:00.000-07:00

وقتی باد برپنجره بسته کوبید، بیدار نشد. از صدایش درخواب تکان خورد . پیچیده بودند بهم. دورگردنش بوی تمشگ میداد. نوک دماغش را فروگرفته بود تو پوست لطیف ش وعطر تن آهورا میبلعید. دلهره واضطراب آن شب خوش دور میشد. ضربان قلبش را میشنید . خزیده بود به خوابش.
از شکاف دریچه باز پنجره، سبزه زار بزرگ دامنه کوه را دید و جوانی که در خلوت سحرگاهی نی میزد و آوازمیخواند. به عوعوی سگ ها عده ای از چادرها بیرون ریختند. سرو صدا بلند شد. آهسته درگوشش گفت امین باش! و لب های پر التهاب روی چشم های وحشی شهدِ گناه را به جانش ریخت.

آفتاب نزده همهمۀ کولی ها را شنید. داشتند چادرهایشان را برمیافراشتند. انگار تازه رسیده بودند ودرمیان عوعوی سگها که ازبلندای دیوارۀ کوه ها سرمی خورد صداها تکرار میشد، سرگرم پائین آوردن باروبنه از پشت چارپایان بودند. در خماربامدادی خم شد تا بهتر ببیند. محو شد. ندید .
دل نگران چشم دوخته بود به آن جماعت خسته و رنگارنگ با انواع چهارپایان که توی سر و صداها می لولیدند. دلش لرزید. شبحی سایه واراز پشت سر مردی پیدا و درلحظه ای به سرعت گم شد. اما بعد که دقت کرد مرد را دید که درسایه زن محو شده بود.

کنار آب مردش را می شست. بعد نوبت او رسید. بند از گیسوان گشود. خرمن زلف هایش رها شد و نیمه تن لخت ش را پوشاند. بوی تمشگ در مشامش پیچید. مرد چشمش دوید روی سرشانه زن که آفتاب روی پوست عریانش بوسه میزد. صابون پشت زن کشید. پوست نرم و سفید زن زیرکف صابون بود که دو پستان زن را ازعقب گرفت. پشت ش را بوسید. نوازشش کرد. زن، اما، دست او را پس زد و بلند شد ایستاد. قطره های سیمابی دراطراف سینه های خوش ترکیب ش نقش بسته بود. حالا دیگر اندام زن زیرآفتاب بود. لخت وعریان به عریانی آب گوارا، یاد آور شاهکارهنرمند بزرگ قرن هفدهم Peter Paul RUBENS نقاش آلمانی فنلاندی الاصل ونمایشی شگفت آور از زیبائی آفرینش. کرک های مشگی زیرناف برسفیدی پوست، خوش نشسته وجلوه ای ازهماهنگی رنگ ها ومظهر زیبائی طبیعت بود. مرد با کاسۀ مسی آب برسر و صورت زن پاشید و آهو را درآغوش گرفت. التهاب نفس های تند آن دو، پنجره را شکافت.
در دلش غوغا شد!

زن لباس پوشید. با شانه چوبی بلند موهایش را شانه زد و بافت. بی اعتنا به مرد رو به چادررفت. کنارچادرها بچه ای دوید طرفش با مف آویزان و از دامنش آویخت. خم شد با یک دست بچه را بلند کرد و انداخت رو کولش. رفت طرف اسبی لخت که سرخی پوست براقش زیر آفتاب میدرخشید. چابک پرید روی اسب و درافق گرد و غبارگم شد.

مردان باحجاب

2007-06-03T14:23:00.000-07:00

در سایت های خبری، تصویری بود که جوان مفلوکی درحالیکه آفتابه ای دورگردنش بود در حلقۀ عده ای مردان نقابدار با لباس های رزمی و پوتین های نظامی ، به خاک افتاده و زاری و التماس میکرد.
درتصویر دیگری زن جوانی با سرو صورت خونین درحالی که فریاد میکشید از سوی مآموران نقابداربه اسارت گرفته شده بود و به داخل ماشینی هلش میدادند. تصویر گویای این خبر بود که عده ای سارق، در روز روشن درحال دزدیدن زن جوان هستند. ولی با اندکی دقت، وحضور تماشاگران عادی و یکی دو نفردیگر با همان لباس های نقابداران، صورت مسئله شکل دیگری پیدا میکند ومعلوم میشود که نقابداران نه تنها سارق نیستند، بلکه ضابطین قانون هستند. حالا چرا خود را به این قیافه هراسناک انداخته اند مسئله ای ست که باید ازعلم روانکاوی کمک گرفت .
تصویر میگوید:
قدرت غالب با این روش میخواهد رعب و وحشت آدم ربایی را از دلهای مردم بزداید. ترس و وحشت را به مانند خشونت های جاری، به صورت عادی به رایگان عرضه کند؛ تا به تدریج قبح تجاوز و آدم ربایی را ازبین ببرد.
باز میگوید:
برای ازمیان بردن بیم وحشت از گزند نابکاران واوباشان، ضرورت نقاب را میباید که جزو حجاب مردان تلقی کرد، تا ازخشم عاصیان و بی پناهان درامان بود.
اما، نباید فراموش کرد: حجاب، برای زنان است در اسلام و نقاب برای مردان تبهکار است در سنت بشری .

نام نویسی

2007-05-24T01:54:00.000-07:00

آسمان باران بود. در و دیوار پرازبارانَِِِ و زمینِِِ همه جا یکدست خیس بود و به سیاهی میزد. درکوچه بن بست، زیررطوبت باران بوی قیر واسفالت توی دماغش پیچید. در میان ماشین هایی که درطرفین پارک کرده بودند، زیر نم نم باران ، از گاراژ خانه ای که کرکره اش بالا بود، موزیک اسپانیولی تندی به گوش میرسید. رسیده بودُ جایی که پیاده رو باریک میشد. محوطه کوچکی را نوار کشیده بودند و دو تابلوی اخطار از همان ها که کارگران شرکت آب و گاز لندن، قبل از شروع کارشان در اطراف محل کار نصب میکنند. با احتیاط چتر را کج کرد تا به شاخه درخت رز بلند و لختی که از پشت دیوار کوتاه بیرون خزیده بود ، گیر نکند. در خانه ای باز بود طاقباز، در وسط راهروی کوچک آن زن جوانی روبروی آینه با لب هایش ورمیرفت و با موزیک آرامی خودش را تکان میداد. جوان بلوندی با ریش چند روزه که سگ سیاهی درآغوش داشت از خانه مقابل بیرون آمد. سگ رو به در باز خیز برداشت و رفت توی راهرو پاهای زن را لیس زد و پرید بغلش. کارگری با یک گونی خالی از طبقه بالای خانه بیرون میآمد و داشت میرفت طرف ماشین اسفالت، با دیدن سگ درحال بوئیدن پاهای زن چیزی گفت که زن خندید. پسربلوند،

سگ را از زن گرفت و نرسیده به سرپیچ ازلای دیوار شکسته کوتاهی پرید آن طرف دیوار ناپدید شد.
***

اتاق پذیرائی سیامک پر از آهنگ موتسارت بود و صدای بلند زنی که با آواز دلنشین اپرا میخواند. تازه سرگرم صحبت و چاق سلامتی بودند که سیامک رفت بیرون. در کوچه را باز کرد و لحظاتی بعد برگشت. از باز و بسته شدن آرام در به تردید افتاد که نکند بیموقع آمده است. تقویم ش را نگاه کرد. ساعت ملاقات درست بود. وقتی سیامک با بیسکویت و چای آمد و نشست پرسید، منتطر کسی هستی؟ گفت نه. سرو صدایی از کوچه شنیدم نگران شدم. رفتم ببینم چه خبره دیدم این پسره همیشگی گوش خوابانده به در به صدای موسیقی در عالم خود غرق لذت بود و عظمت موتسارت وآواززن اپراخوان. بچه، عاشق اپرا وموسیقی ست. با تآسف گفت. حیف که رسیدگی نمیشود!
ربطی به او نداشت که بپرسد پسره همیشگی کیست و ماجرا ازچه قراره. فنجان داغ چای را که برمیداشت به نظرش رسید درآن هوای رطوبی، چای داغ و تازه دم و فضای با شکوه موسیقی را نباید درباره
صحبت دیگران خراب کرد.
سیامک انسان نجیب ورفیق مهربانیست. آزاد و وارسته، سالم ودرستکار. بیزارازتعارفات معمولی ست. نظافت وپاکیزگی اش زبانرد است . تحصیل کرده وعلاقمند به کتاب و موسیقی و هنر. اطلاعاتش در برخی ازرشته های علوم و هنر واقعا حیرت آور است. اهل تظاهر و به قول معروف قمپزدرکردن نیست. برای همین است که روشنفکرها از او بیزارند! آدمیست پر و پیمانه. زن و بچه ندارد، اما فراوان زن ها دور و برش هستند از همه ملیت ها.
این بار زنگ در به صدا درآمد. رفت و دررا باز کرد. بعد از صحبتهای آرامی که به گوش میرسید وارد سالن شد. زن جوانی همراهش بود خوش اندام و زیبا، بی اعتنا به غریبه، آواز زن اپرا خوان را با همان آهنگ وبیان دنبال کرد و چه صدای پرشکوهی داشت این زن. حرکاتش نشان میداد که درموسیقی و اپرا سررشته دارد. اپرا تمام شد. چرخی زد وخم شد. انگار در تالار بزرگی مقابل تماشاچیان سرتعظیم فرود میاورد. سیامک مهمانش را معرفی کرد. زن برگشت طرف او. لبخندی زد و گفت چند لحظه پیش ایشان را دیدم. دلش لرزید. لبخندش او را لرزاند. ازنگاه تیز سیامک، رطوبت کوچه وهوس سگ سیاه که پاهای زن جوان را می بوئید در آینه خیالش شکل گرفت. گفت اینجا که میآمده، او را توی راهرو جلو آئینه دیده است.
وقتش بود که آنجا را ترک کند. پاشد برای خدا حافظی. سیامک گفت ناهار با ما باش اگرمیتونی. گفت نه، باید برم مزاحمتان نمیشم. با اخلاق همیشگی ش به تندی گفت مزخرف نگو بیا بریم ناهار.
توی کوچه پسر بچه هشت نه ساله ای به زن نزدیک شد. با لباس تمیز وکراوات زده، سیامک دستی سر پسرک کشید و چیزی به ایتالیائی گفت . پسر بچه لبخند زد و پرید سیامک را بوسید.
سرمیزغذا، سیامک پاکتی به پسرک داد. پسربچه با خوشحالی گرفت و به مادرش نشان داد. مادرش گفت:
« این باید درسی بخواند که پول دربیاره. مثل من نشه. نه ! ... »
حرفش را برید. زیرچشمی مهمان را نگاه کرد و بعد سیامک را.
سیامک گفت:
«بگو چرا حرفت را قورتیدی!»
زن جوان گفت :
«نام نویسی وتحصیل درکالج موسیقی چه به دردش میخورد؟ میخواهم سامان پیدا کند و یک زندگی عادی داشته باشد با شرافت . پدرهنرمندش را اعتیاد جوانمرگ کرد و من، من نمونه هنرم، که فکرمیکنم نمونه سالمِ هنرهستم؛ با هنرم! یک زن تنها شب و روزم با آدم های جورا جور میگذرد. »
سیامک با خشم نگاهش کرد. گفت:
«هنر، تجلیگاه شعور انسان درعرصه هستی ست. شرافت، در با صداقت زیستن است بین آدم های جورا جور و هنر، بین همان مردم جوراجور است!»
زن مکثی کرد. به فکر فرو رفت. زیرلب چیزی گفت وبعد خیره به پاکت سفید که دردست فرزندش بود، خم شد و سیامک را بوسید. چشم های درخشان زن پراز اشک شوق و سپاس بود.

حقیقت است یا ...؟

2007-05-18T08:24:00.000-07:00

صدای زنگدار قصه گوی پیر، درفضای دم کرده غروب تابستان گرم، انبوهی از پیروان را میخکوب کرده بود. مؤمنان باذهن های گیج و دهن های بازخیره به تاق گنبد بلند معبد، دل به سخنان پیرانه ای سپرده بودند که انعکاسش از بالا سر شان میگذشت. گویند دیده نمیشد. میگفتند: قصه گوی پیرهرگز دیده نشده. از چشم ها غایب است. غایبی که هم پدرداشته و هم مادر، ولی درغیب زاده شده. طفلی پیرشده در نهان، که کسی او را ندیده اما مدام، بین مردم میلولد و پیرترمیشود. هستی را زیر نظر دارد. پیروانش چه داستان های حیرت آوری که ازاین غایب چندین هزارسالۀ ناشناس نمیگفتند! یکی از بلندترین کوه های جهان خبرش را میداد، آن دیگری از قبرستان های متروک. یکی از مشایخ دمن صدها سال پیش، این غایب بزرگ را درانتهای چاه سیاهی در جابلقا، درحلقۀ نگهبانها و گماشته ها درجامه های زرین و فاخر دیده بود، که در حین ورود به دروازۀ چندم بهشت، با او دیداری و صحبتی داشته است.

قصه گو میگفت: اززمانی که رسولان پیدا شدند و آدمخواری رامنع کردند، تمدن بشری شکل انساندوستانه ای پیدا کرد. انسان، سالم و پاکیزه شد. خدا شناسی ادمیت آدم ها را کمال بخشید.
درسکوت محض سخنان قصه گو، ناگهان صدای خندۀ ناشناسی بلند شد و بعد گفت:
هوم!
سکوت محض .
این بار، شبحی که تنها ریش باریک و درازش در فضای معبد معلق بود با خنده های طولانی و نیشدار قصه گوی پیر را پریشان کرد و بعد ازسکوت کوتاه، باز صدای مؤذیانه خنده زیرتاق بلند معبد پیچید :
- بندگی جای آدمخواری را گرفت! وقدرت برده داری وتن فروشی راه افتاد. کشت و کشتار رسمیت پیدا کرد.
- خیر و مصلحت دراین است !
- خیر و مصلحت قدرت ، درسته! رسولان که آمدند انسان برده شد. برده و بندۀ قدرت! کجاش سالم و پاکیزه شد؟ نه آدم، نه اولادش هیچوقت سالم و پاک نبود. نخواهد بود. این حیوان، میلیون ها سال توی توحش بود. چرید و درید و رنگ عوض کرد. تغییرشکل داد. پوست و گوشت وشکل و اندام ش عوض شد . صدها بار دگرگون شد در اشکال گوناگون؛ تا از تک یاخته ای آبزی به شکل امروزی به کمال رسید. از آن روز تا حالا، یعنی زمانی که این حیوان راست قامت شده و لقب انسان گرفت، شاید به ده هزار سال هم نمیرسد. مقایسه اش آسان است درمقابل ملیون ها سال بدویت وشکل گیری وازسرگذراندن دوران توحش حیوانی، ده هزار سال چقدر ناچیز است؟
- هنوز هم که اجدادشان درجنگل های دنیا هستند.
- همه جا هستند. آری هستند آدم میخوردند. آدم میکشند. آدمکشان مدرن روزانه هزاران نفر را میکشند، آدمخواری را ادامه میدهند!
- نظم بشریت باید مهار شود!
- کمال آدمی پس چه ؟ خرد و عقلانیت ...

سکوت وصدای انفجاری معبد را میلرزاند. گریه و التماس مؤمنان اوج میگیرد. پرنده های سیاه قیهه کشان درآسمان تیرۀ معبد فرود میآیند. معبد را قرق میکنند. در گندزارمرداب فرومیروند. مرداب ورم کرده درلحظه ای میترکد . هزاران جانور لاشخور با تولید مثل هراسناک، به پروازدرمیآیند!
سیاهی لاشخوارها در سراسرآفاق گسترده تر میشود!

پدر وپسر

2007-05-12T02:17:00.000-07:00

- پسر اینقدرنرو دنبال روزنامه خوانی وورق زدن کتاب، بنشین به درس ومشق ت برس! از زنده باد مرده باد گفتن ودنبال این وآن دویدنها چیزی عایدت نمیشه. تو فکر میکنی همین ها را که توی کتاب ها مینویسند حقیقت دارد و یا نسخۀ زندگی ست؟ تازه در یکی از همین کتاب ها خوانده ام که نوشته بود:
"هیچ چیز درزیرآسمان تازه نیست."

- آری من هم این را جایی خوانده ام. اما مزخرفه. مثلا قدیم هواپیما بود یا اینترنت؟
یک کمی باید فکر کرد. و به قول خودتان که درسابق میگفتین ولی مدتی ست که نمیگین! "هرنوشته ای را باعقل و منطق باید سنجید و داوری کرد."
اما دربارۀ روزنامه و کتاب خواندنم : می فهمم این حرفها را از روی دلسوزی میزنی، ولی ته دلت چیز دیگری میگذرد. یادت میاد چند وقت پیش که داستان جمکران تازه راه افتاده بود من را هم با خودت بردی به زور، به این بهانه که اهل هیآت قرارگذاشتند باید برویم آنجا ؟ نمیشه نرفت!

- آری یادمه. منظور؟
- منظورم این است که آن روز گفتم که جمکران دنباله داره. برنامه ایست سریال.
چشم غره رفتی به من. دیدی که هنوز سروصدای دفن جنازۀ شهدا دردانشگاه ها نخوابیده بود که یک ملا را به ریاست دانشگاه تهران گماشتند. دنباله اش سیمین بهبهانی را و زنان را روز روشن درانظار عامه کتک زدند، آن هم توسط حاجی خانم های لمپن وباتون دار. کارگران اتوبوس رانی تهران را زندانی کردند. روزنامه ها را توقیف کردند. مآموران را ریختند توی دانشگاه ها دختران و پسران را با تهمت های بیشرمانه کتک زدند و ده ها اهانت و تجاوز دیگر و حالا مسئلۀ حجاب را پیش کشیدند، باحضور ششصد هزار زن تن فروش در مرکز تشیع، راستی پدر با این دستاورد ننگین آخوندهای غارتگر چه باید کرد؟- بطور قطع برنامه های مشغول کنندۀ دیگری هم هست که به زودی وارد عرصۀ سرگرمیها خواهد شد؛ برای از بین بردن آثار همه گونه نهاد های مدرن تا تمام مراکز آموزشی تبدیل به حوزه شود، تا، حکومت جمکرانی تتمـۀ عقل و شعور مردم را نابود کند!

- مذهب ما این را میخواهد پسرم! مگه نه؟
- نه خیر پدر! این مذهب نیست. این ها بدعت است. آیا درزمان پیامبر اسلام جمکران بود؟ شنیدی جائی که پیامبر یا مولاعلی سینه زنی کرده باشد یا قمه زنی؟ این ها را مفتخورها شاخ و برگ دادند برای سرگرمی که مردم را از«فکر کردن» به کارهای اساسی بازدارند. موفق هم شدند.

- پسرم عاشورا که اتفاق افتاده مگر میشود انکارش کرد؟
- پدرجان هر روز درگوشه و کنار جهان ده ها عاشورا اتفاق میافتد. دوسال پیش داستان سونامی که نزدیک به دویست هزار تلفات داد مگر عاشورا نبود. همین حالا که روزانه در عراق و افغانستان ده ها زن وبچه و پیرو جوان مسلمان کشته میشوند مگر عاشورا نیست؟

- این را که راست میگی؟ بربانی و باعثش لعنت!
- پدرجان حواست را جمع کن. اگر آن روز به جمکران نرفته بودی آب به اسیاب خرافه و اوهام نریخته بودی این دنباله ها که برشمردم اصلن پیش نمیآمد.

- هوم ! راست میگی پسرم حق با توست.
- پس حالا که از مشاهده جیغ وفریاد آن دختر بیپناه مظلوم، که پاسدارها با آن وضع زننده هلش میدادند به درون ماشین پلیس متآثر شده ای، فکر نمیکنی که نتیجه عمل خود من و شما بوده که میدان ظلم و بیداد را برای شان آب و جارو کرده ایم؟ بگذریم ازاینکه اگر چنان اتفاقی مثلا در یکی ازدهات فرانسه رخ داده بود، مردم میریختند توی خیابانهای پاریس، دولت سقوط میکرد.

چشمهای پدر پراشگ میشود. با نگاهی شرمگین دردمندانه میگوید:
پسرم! تو فرزند زمانه ای. مرا ببخش که هرازگاهی تندی میکنم! درحلقۀ مشتی رمال گیرافتاده ام!
! پس لطفن دیگه مرا اینقدر شماتت نکن! نگران درس ومشق من هم نباش!

تونل وحشت!

2007-05-01T03:57:00.000-07:00

دوشب پیش تلویزیون کانال 4 خبر مصوری از تهران گزارش کرد که درآن جیغ وفریاد هولناکی شنیده میشد که تنی چند ازمآموران شهربانی با ماشینی که روی درش به لاتین و فارسی نوشته شده بود «پلیس» دخنری را با زور ودرنهایت خشونت به درون اتومبیل هلش میدادند. گوینده خبر گفت چند روزاست که پلیس زنان و دختران را درتهران به جرم بدحجابی دستگیر میکند.

همسر یکی از دوستان که ار گلاسگو آمده میهمان بود به حالت تآثر باچشمان اشک آلود گفت واقعا که زندگی برای زن ها درایران تونل وحشت شده. سایه ازفریاد جگرخراش دختر زد زیرگریه های های گریست وبه پهنای صورتش اشگ ریخت. وقتی کمی آرام شد با بغضی گره خورده درگلو رو به میهمان گفت:

تاریخ سراسر نکبت ما همیشه «تونل وحشت» بوده است. مگر دوران خسرو ساسانی "تونل وحشت نبود؟" آن پادشاه عادل! ساسانی وزیردانشمندش بوذرجمهرراکشت. برادرش را کشت. پسرش را نابینا کرد. مزدکیان (دگراندیشان) را زنده زنده، کله معلق تو زمین کاشت و دورش را کچ گرفت. پانزده قرن پس از آن، وارث به حق ش در زمانه من و شما، و نه در زمانه اشتر و کجاوه، درعصر انفرماتیک و تسخیر آسمانها به دست انسان؛ در زندان های بسته، جان هزاران زن و مرد دگراندیش را گرفت. چه شد ؟ چه اتفاقی رخ داد؟ جنازه آن مبارزان پرافتخاروطن را در لعنت آبادها پنهان کردند، بازهم اتفاقی نیفتاد. قدرت غالب با خشونت عریان در سراسر تاریخ، رقم زن سرنوشت محتوم ماست. خانه تکانی باید کرد خانه تکانی فکر واندیشه!
هم درزمان ساسانیان و هم در زمان امام خمینی بهانه آدمکشی ها کفر بود و بیدینی! انگار که دراین فاصله 15 قرنی هیچ چیز دراین سرزمین تکان نخورده! با افکارمنجمد اسیرفرستادگان خدا مانده ایم؛ دیروز مغ ها و امروز فقها!
و ما زیندگان این آب و خاک به "تونل وحشت خوگرفته ایم" احساس های تند و تیز و رفتارهای تهییجی، عقل و شعورمان را زایل کرده اگر جز بود، به قول خودت نمیگفتیم
« ... تا این شاه کفن نشود وطن وطن نشود.»
رستگاری ما با فکرهای بسته و شیفته میسر نیست. درک سالم هستی واندیشه پاک میخواهد. ترک سنت های دست و پاگیر که براندام همه چسبیده و بخشی از جان و روانمان شده را باید جدی گرفت. حالی مان نیست. معتادیم. معتاد شده ایم به عادت. به تکرار. تکرار خطا و تقدس جهل.
درست است که ظاهرا در اوایل قرن بیست و یک زندگی میکنیم اما واقعیت دارد که افکارمان درگذشته های دور میخکوب شده. ما، در زمانه شمر و یزیدیم، الکی خوش بااینترنت میجلقیم!
یادمان باشد که گسستن از دلبستگی های موروثی، به زمینه های روشن نیازمند است. فضای سالم و باز میخواهد و بدیلی جهانشمول، با وسعت فکر و درک درست ازجهان و فرهنگ مدرن امروزی فراهم میشود. جامعه به چنین دگرگونی نیازمند است. با افکار سیاه و سفیدِ اندیشمندان متعصب ناخواناست.
فاصله بعیدی داریم تا به حوزه درک وشعور و هویت انسانی خود برسیم. هنوز درجرگۀ امت با تآیید نادانی به منادیان جهل و استبداد سواری میدهیم!

زن های روزنامه فروش

2007-04-21T10:33:00.000-07:00

سه یار قدیمی که ازطفولیت باهم بالا آمده بودند، تصمیم گرفتند ازدواج کنند. یکی ازآن سه پیشنهاد کرد که قبل از اقدام به این کار مهم، بهتراست به مسافرتی بروند وپس ازآن با خیال راحت فکر ازدواج را دنبال کنند. آن دو پذیرفتند. یکی ازآن دو گفت حیف! وبعد گفت بعدازازدواج دفتر دستک الواطی وشب زنده داری بسته میشود. دیگری جواب داد حرف حساب است باید منطقی بود. هرسه خندیدند.
وسایل مسافرت آماده شد و دریک روز آفتابی ولایت را ترک کردند و راه افتادند برای بازدید از یک شهربسیار قدیمی که بنا به اظهار باستانشناسان و تاریخنگاران قدیم و جدید، چندین هزار سال سابقه قدمت داشت و یکی از بهترین و دیدنی ترین نقاط جهان محسوب میشد.
بعد ازچند روز درحوالی غروب به نزدیکی های آن محل رسیدند. در و دیوار دو طرف جاده را پوسترهای تبلیغاتی پوشانده بود به این مضمون:
«موشکهای ساخت وطن به زودی مسافران را به کرات آسمانی خواهد برد».
آن سه با تعجب به همدیگرنگاه کردند. یکی گفت عجب! هرگزفکرنمیکردم! شما چی؟ به فکرتان میرسید؟
صدای عده ای شنیده شد :
نه ... هرگز!
فضای شهرسیاه بود. لکه های تیره و تاردرهوا موج میزد. آسمان دیده نمیشد. صداهای هولناکی به گوش میرسید. فریاد ضجه وناله که باد خفه باخود میآورد مسافران را نگران میکرد. با این حال انبوه جماعت درصف های طولانی انتظار ورود حاکم را میکشیدند که بنا به یک رسم کهن، قراربود جهت استقبال از مسافران برای آنها سخنرانی کند!
نیمه های شب حاکم، درمیان هلهله عده ای که اونیفورم مندرس تنشان بود، شیپور زنان ازراه رسید ورفت پشت بلندگوکه مثل شیپورهای عهدبوق لوله درازی داشت. بعد از یک سخنرانی کسالت آور گفت :
«میدانم شما آمده اید ازاین شهرقدیم و باستانی بزرگ که شلوغترین و پرازدحام ترین شهر جهان است دیدن کنید. مژده میدهم که ما موشکی ساخته ایم که تک است و دردنیا نظیرندارد. ما به فدراسیون سازندگان موشک های قاره پیما پیوسته ایم به زودی وسایل مسافرت شما به کرات آسمانی ازهمین نکته فراهم خواهد شد. نام نویسی ازهفته آینده شروع میشود. شما در کنار صدها دیدنی های کهنه ونو و آثار مدرن و پست مدرن قدیم و جدید! جالب است به شما بگویم که بی انظباطی و بی قانونی و ازدحام شهرما دردنیا نظیر ندارد و نمونه آن را نمیتوانید درهیچ جای دیگرجهان در سراسر این کره خاکی پیدا کنید. رو کرد به همان اونیفورم پوش ها کف زد و آنها هم کف ممتدی زدند. بعد گفت حالا بفرمائید تو! و دروازه ها را گشودند.
آن عده سحرگاهان وارد شهر شدند، ازدیدن ساختمان های سیاه و گرد وغبارگرفته وخواب رفته با خیابان های کثیف و بدبوبهمدیگرنگاه کردند. درپیاده روها تا چشم کار میکرد، زن و مرد پیر و جوان بدون زیرانداز و روانداز به خواب بودند. بچه های لخت وپتی با سگهای ولگرد تل زباله ها را هم میزدند. بوی نامطبوع فاضلاب در فضا موج میزد. پوسترهای تبلیغاتی که دربلند ترین نکته بالای ساختمان های گرد وغبارگرفته نصب شده بود، رعب و وحشت موشکهای قاره پیما را به شریان های اهالی تزریق میکرد.
به سرعت قدم ها افزودند تا به معبد بزرگی که درحاشیه شهر قرارداشت برسند و ازآنجا دیدن کنند. درنزدیکی های معبد به محیط تازه وآرام بخشی رسیدند. بلوار پهن وپاکیزه که باغچه های وسط آن به طرزهنرمندانه ای گلکاری شده بود. از بوی خوش عطر گل و ریاحین نفس عمیقی کشیدند.

معبد بزرگی بود به سبک معابد بودائی ها. با خدمه های بسیار درلباسهای پاکیزه و یکرنگ، صورت ها سرخ وشاداب. ولی ترئینات درون چیز دیگری بود. زائران دورجعبه آهنی میگشتند و از سوراخ گشادی پول وجواهری به درون میانداختند. بعضی با تبسم، بعضی با لب و لوچه آویزان درحال گریستن نیازهای خود را از جعبه فلزی طلب میکردند. در نیایش مدون معبد، ریا و تسلط آمرانه مثل همه معابد چشمگیر بود.
از بالای معبد، رودخانه ای بزرگی را دیدند با آب صاف و زلال. برای تماشا رفتند. سرراه چند زن جوان راه برآنها بستند. روزنامه دستشان بود. یکی را به آنها دادند. مشغول صحبت بودند که با دیدن موتورسیکلتی که نزدیک میشد دررفتند. موتورسوار به مسافران نزدیک شد. چیزی پرسید. وقتی دید زبانش را نمیفهمند، حرف رکیکی زد. برگشت و رفت.
نرسیده به رودخانه، دروازه باز بزرگی را دیدند با سروصدای فراوان. کنجکاوشدند ببینند چه خبر است. تو رفتند. کامیونی ازراه رسید. در لبه گودال بزرگی ایستاد. بارش را خالی کرد. بیل میکانیکی از زیر درخت تناوری نزدیک شد و به سرعت روی باری که کامیون خالی کرده بود را با خاک پوشاند.
فریادی از گودال بلند شد. صدایی خندید. از پشت دیوار شکسته دخترهای روزنامه فروش نزدیک شدند. همان که روزنامه را داده بود بانگاهش پرسید: دیدید ؟
درسکوت بهت و حیرت آنها گفت: زنده هم بینشان بود چالش کردند.
خنده ای فضا را شکافت: گرسنه ها و بیکاران را!

رودخانه پهن وعمیق که انتهایش دردل افق گم شده بود، با آب صاف وتمیز وگوارا وکف شفاف و روشن ش جلب توجه میکرد. هزاران چشم نگران روی آبهای ساکت رودخانه غوطه ور بودند. ستون صخره های مرتفع وپراکنده درآغوش آب وخزه های سبزرنگ در بدنه سنگ ها شاهکاری خیره کننده از زیبائی طبیعت را به نمایش گذاشته بود .
درون آب دیده میشد. صخره ای پهن وسماقی رنگ از امتدادی طولانی کف رودخانه را با شیبی ملایم، به سطح آب وصل کرده بود که با سطح اسفالت خیابان فاصله چندانی نداشت.
شیئی ازانتهای رودخانه ازعمق آب بالا میآمد. تا رسید به وسط های صخره سماقی رنگ. مردی ظاهرشد که توی آب با قدم های شمرده ومتین به سمت خیابان بالا میآمد. با پالتویی بلند سرمه ای رنگ با کلاه شاپو. عصایی به دست داشت. ازآب بیرون آمد. صورتش دیده نمیشد جز سایه دماغ عقابی اش. زنان روزنامه فروش هورا کشیدند. دوطرف رودخانه پراز جمعیت بود صدها کبوتر بالاسرش پرواز میکردند.
شهر باستانی، از گرانخوابی غفلت بیدار شده بود.

آتش سوزی

2007-04-15T12:19:00.000-07:00

«"درشهر یکی "مرد"، و آن "قدسی رنجی ست»
لاادری

قنادی شبانه آتش گرفته بود. در تاریکی سحرکه مؤمنان برای ادای نماز به مسجد شعبان میرفتند، از بوی سوخته و جرقه هایی که رو به خاموشی میرفت، از آتش گرفتن مغازه خبردار شدند و با تآسف به همدیگر نگاه کردند. خادم مسجد میگفت نیمه شب به هیاهوو سرو صدایی که ازخیابان شنیده شد، بیرون رفتم، با دیدن شعله های آتش ازآن طرف خیابان دویدم پاسبان را خبر کردم. گفت تلفن کن آتـش نشانی بیاد! گفتم سرکار خودت زحمت بکش! فحشی به من داد و رفت طرف کلانتری . دربرگشتن صدای ماشین های آتش نشانی را شنیدم. خیلی زود رسیدند و دست به کار شدند و آتش را خاموش کردند. پاسبان درمحل حاضرشده بود. رئیس کلانتری هم بعدا آمد. یک عده از شب زنده داران مست که از کافه ها بیرون آمده بودند با دیدن شلوغی به آن جمع پیوستند. آواز میخواندند و عربده میکشیدند. بادیدن ماشین پلیس یکی گفت بچه ها آرام باشین جناب رئیس تشریف دارن! یکی گفت پس صلوات برفستین! عده ای با صدای آرام صلوات گفتند. پاسبان رفت طرف مست ها. با مردی قد بلند که شاپوی سیاهی سرش بود و سبیل های پرپشتی داشت صحبت کرد. مرد سینه پشمالویش را خاراند و راه افتاد جماعت مست دنبال او رفتند و در پیچ خیابان از نظرها غایب شدند. ولی صدای آوازخوانی شان تا دقایقی چند در خیابان های خلوت شهر پیچیده بود که با ریتم جاهلی میخواندند
...!اینکه دیدی دکونش آتیـش گرفته، دکون قنادی بود/ صاحبش یک حاجی بود»
شیرنی سالم میفروخت. بی تقلب میفروخت
آق جمال! آی آتقی! میدونی چرا آتیش گرفت ؟
« نه، ... نه داشی ما چه مدونیم؟ »
« .باج نمیداد. به آجان خانه، رئیس و رؤسا باج نمیداد
آوازخوانی مستها، در میان آژیرها و سرو صدای ماشین های آتش نشانی خاموش شد
صبح، صاحب مغازه بی خبر از همه جا، به دردکانش رسیده بود از دیدن جماعتی که در اطراف جمع بودند بهت زده با منظره سوخته ویران شده دکانش هاج واج میماند. همسایه ها و مغازه داران با دیدن حاجی اظهار همدردی کرده و هریک نظری میداده و چیزی میگفت. پاسبان محل ماجرا را که درنیمه های شب اتفاق افتاده بود برای حاجی تعریف کرد وگفت حین گشت بوی سوختگی به دماغش خورده تا اینکه یک ساعت بعد متوجه آتـش سوزی شده وشخصا آتش نشانی را خبرکرده است. بعد پرسید که دکانش بیمه بوده یانه؟ حاجی طبق معمول گفت که دار و ندارش نزد امام حسین بیمه است
پاسبان خندید و گفت
«از آن حضرت چیزی به ما نمیماسه»
آتش سوزی قنادی، بازار شایعه را داغ کرد. هرکسی چیزی گفت. یکی گفت بدهی بالا آورده خواسته پول مردم را بالا بکشد. یکی گفت عاشق زنی بوده قول ازدواج داده به قولش وفا نکرده. یکی گفت روغن خر تو شیرینی میزد. عده ای گفتند توده ای بوده ساواک آتش زده. و ازاین قبیل خزعبلات. بیچاره حاجی اصلا هرا از بر تشخیص نمیداد تا چه برسد به کمونیست بودنش. سن و سالی ازش رفته بود زن و بچه داشت کاسبکار ساده و آبروداری بود با خانواده و چند بچه. نه مال مردم خور بود و نه متقلب و زنباره و نه توده ای و

چند روز طول کشید تا دکان سوخته را تر و تمیز کند. تنها پاتیل های مسی و ابزار و قالب های شیرینی پزی که فلزی بودند از آتش سوزی جان سالم بدر برده بودند. یک ماهی بیشتر میشد که هر روز صبج میآمد در جلودکانش می نشست روی چارپایه ای وعابران را تماشا میکرد. ظهر میرفت مسجد شعبان وضو میگرفت و نماز میخواند دوباره برمیگشت مینشست روی چارپایه با نان و پنیری ناهارش را سر میکرد تا رسیدن غروب و تاریک شدن هوا راه میافتاد طرف خانه اش. درآن چند روز هم مشتریهای سابق و هم دوستانش او را به همان حالت میدیدند و میگذشتند.
حاجی روزبه روزضعیف تر و رنگ پریده تر میشد و ناامید. وضع ظاهری اش نشان میداد که فلاکت و بدبختی مچاله اش کرده است. کاسبکار آبرومندی که پست سرش هم کلی تهمت و شایعه راه افتاده بود. در اوج یآس و نا امیدی، نزدیک ظهر روزی، زنی با چادر سیاه به او نزدیک شده سلام میکند. زن صورتش را کیپ گرفته بود و چیزی از وجناتش پیدا نبود. دیده نمیشد. به سرعت دستمالی کف دستش گذاشته و دور میشود. حاجی دستپاچه شده دستمال به دست دنبال زن راه میافتد تا ببیند کیست و این دستمال چیست؟ وقتی زن را میشناسد، خیس عرق شده با افکار بهمریخته میرود مسجد شعبان برای نماز.
در گوشه ای ازمسجد، دستمال را بازمیکند. ازدیدن اسکناس های درشت حیرت میکند. نامه کوتاه ضمیمه را میخواند. بیشتر وبدتر پریشان میشود

با سلام: این مبلغی ست به صورت وام که میتوانید کارتان را رو به راه کنید و مغازه را راه بیندازید. قدسی رنجی

. قدسی، زن زیبا و لوند شهر، از دختران تلفنی شهر بود، با ده ها عاشق سینه چاک

همزاد

2007-04-09T13:23:00.000-07:00

مصاحبه گر پس از گفتگوی یکساعت و نیمه با آقای وزیر که سمت معاون رئیس جمهوری را هم داشت، وزارت خانه را ترک کرد تا متن مصاحبه را تصحیح و برای پخش آماده کند.
قبل از اعلام رسمی رسانه ها، شایعه درشهر پیچید که بعدازاخبار، مصاحبه مهمی پخش خواهد شد که سیاست های آینده دولت را برای مردم توضیح میدهد.
با شروع زنگ تلفن ها ازهرسو – وزارتخانه ها و نهاد های دولتی و ملی، حتا از مجامع روحانیت – مصاحبه گر از کار میماند و عاجز میشود.
همه یک سئوال دارند:
«آیا حقیقت دارد که امشب مصاحبه مهمی پخش خواهد شد ؟»
واو پاسخ میدهد نه و گوشی را میگذارد. میخواهد تلفن را قطع کرده تا کار ادیت را انجام دهد ولی مگر مجال میدهند! بعد تصمیم میگیرداز همکارش کمک بگیرد. از او میخواهد به تلفن ها پاسخ داده بگوید که موضوع مصاحبه شایعه است .
برافروخته و عرقریزان سرگرم کار میشود. بعد ازآخرین دستکاری و آزمایش های نهائی ناگهان از یک صدای ناشناخته حیرت زده به صفحه تلویزیون دقیق میشود. از دیدن سایه ای در کنار جناب وزیر، کم مانده که قالب تهی کند! اول فکر میکند از خستگی کار و خطای چشم است ولی بعد از دو سه بار که به دقت صفحه تلویزیون را وارسی میکند، میفرستد دنبال آقا نریمان که فیلمبردار حرفه ای و با تسلط به کارش بین همکاران معروف است. آقا نریمان میآید و از مشاهده سایه ای در کنار وزیر، دچار سر گیجه میشود.
ساعتها تلاش برای زدودن سایه و صدا بی نتیجه میماند. نه صدای مزاحم را میتوانند پاک کنند و نه سایه را. انگار سایه و صدای مزاحم چسبیده به تصویر جناب وزیر و بخشی از اندام شان شده است .
دراین مدت بخش اخبار تمام شده و جناب وزیر پای تلویزیون منتظر است که فرمایشات خود را بشنود و قیافه گوشتالوی خود را تماشا کند. به صدای زنگ تلفن که از بالا ایشان را فوری احضار میکنند تندی، نزد مصاحبه گر میرود. وقتی وارد ساختمان میشود از مشاهده تصویر خودش در صفحه بزرگ تلویزیونها بادی درگلو انداخته، با غرور از پله ها بالا میرود و وارد تالار بزرگ میشود. اما از دیدن آن همه آدم در آن موقع شب، چشم تنگ کرده حیرت زده ونگران اطراف را نگاه میکند. مینشیند کنار دست مصاحبه گر . آقا نریمان میپرسد :
«جناب وزیر این که کنار شما نشسته کیست با این صدا؟»
چشم های وزیرگشاد میشود و گشادتر. میبیند خودشه. خود خودش. وقتی میخواهد حرف بزند سایه از او بیرون میزند و کنارش میایستد حرف میزند. وقتی سکوت میکند برمیگردد جای اولش. "عجبا! این دیگه کیه؟" میپرسد:
«این سایه و صدا ارکجا آمده؟ عزیز؟»
آقا نریمان میگوید:
«من و مصاحبه گر که نیستیم. نمیتونیم باشیم. شما فکرمیکنید کیست؟»
با صدای ضعیفی میگوید:
«هم سایه وهم صدا مال خودمه! یعنی چه!»
با دهن کف کرده ازحال میرود. ولو میشود کف زمین.
عشرت خانم سراسیمه خودش را بالا سر جناب وزیر میرساند که درهمان موقع آمبولانس آژِیرکشان وارد محوطه شده .
عشرت خانم بادیدن شوهرش میزند تو سرش میگوید:
«ذلیل مرده ها بس که از جن سرخ و سیاه و پری و شیطان گفتند که شوهرم را جنی کردند. مدتی ست باورش شده خدا و پیغمبر دورسرش هاله زده و یکی درش حلول کرده نشسته ور دلش، همیشه با اوست! چند بار اعتراض کردم گفتم دست ازاین خلبازیها بردار گفت توعقلت نمیرسه زن! هرانسان یک همزاد داره. »
و چشم درفضای خالی پرسید :
«مگه نه حاج آقا؟
وحاج آقا تآیید کرد و گفت کاملا درسته. آنهائیکه گناهکارند، سایه وصدا ازهیکل خودشانند. عینهو خود خود شان اند ولی آنها که عمل خیر انجام میدهند ابدا دیده نمیشوند. هم صدا و هم سایه غیبی ست . رازی ست نهفته بین شخص و عالم غیب! تنها خودشان میبینند و میشنوند. هیچ کس قادر به رؤیت و شنیدن آن نیست!»
فیلمبردار به طعنه پرسید :
«این تکنیک را چه کسی کشف کرده خواهر؟»
- حاج آقا
- حاج آقا که این روایت ها تعریف کرده کی باشند؟
- خودشان، همین جناب وزیر!

تابلو

2007-04-04T02:13:00.000-07:00

طوفان، امواج بلند و خاکستری رنگ دریا را بربدنه کشتی می کوبد. آسمان عبوس و خشمگین و یکدست سیاه است . از فشار موج ها، کشتی بالا پائین میشود وکج و مج. فریاد عصیانی دریا، نزدیک شدن فاجعه را خبرمیدهد. هراس سرنشینان و هیولای مرگ که بال کشان درجست و خیز است، چون شبحی در تیرگی تاب میخورد و فریاد میکشد. کسی دیده نمیشود جزتیرهای عمودی و افقی، دکل ها درحال فروپاشی و بادبانهایی که درشرف وارفتن اند و اشباح، با چشمهای نگران از پس آن فضای رعب آور. طوفان باد و موج های سرکش و ورم کرده و ضربان شدید قلب ها را که میتوان شنید. در آن فضای هول و هراس مرگ، تابش ذره نوری در متن سیاه وآشفته امید زندگی را به شریان ها تزریق میکند. اعجاز حس هنرمند و زبان خاموش هنر با تغییر رنگ، روشنای امید را میتاباند، سیاهی مرگ را آرام آرام میزداید، پریسا خیره میشود به روزن کوچکی ، با چشم و هوش تیزبینش؛ ذوق زده فریاد میکشد :
- این کار کیست؟
- یک نقاش گمنام هلندی . شاید هم آماتور بوده!
- نه، نه آماتور نبوده. کار به این عظمت! فضای وانگوگ را دارد.
- از کجا گیرآوردی؟
- خانه ای اجاره کرده بودم که بعد ازمدتی صاحبخانه به استرالیا رفت. مرد خوشگذرانی بود. وقت رفتن اثاث خانه را به دوست دخترش بخشید. آن هم هرآنچه به درد خور بود برد و باقی را گذاشت و سفارش کرد بریزم بیرون. ولی هرگز فرصت نکردم آت اشغال هارا تمیزکنم. بعد ازمدتها صاحبخانه ازاسترالیا خبر داد که میخواهد خانه را بفروشد. نوشته بود مایل است من بخرم. قیمتی که داد مناسب بود خانه را خریدم. وقتش بود که دستی به سر و وضع ساختمان بکشم و تغییراتی بدهم. در زیر زمین خانه بین اثاث صد ساله مقدار زیادی کتاب وشراب به دست آمد و چند تابلو. یکی ازتابلوها را بردم به یک گالری نشان دادم. بعد از دیدن و بالا پائین کردن تابلو، رقم وحشتناکی روی آن گذاشت که فکرکردم سربه سرم گذاشته درد سرت ندهم که باپیگیری همان گالری تابلوبه اندازه پول خانه فروش رفت. با صاحبخانه تماس گرفتم خبری نشد دوست دخترقدیمی اش را پیدا کردم به خنده گفت:
« سر پیری کشیش شده بود. پس از آن دارئی اش را بخشید به کلیسا تا روحش آزاد شود. شش هفت ماه بعد درآغوش معشوقش جان سپرد. مکث کوتاهی کرد: خیلی راحت از دنیا رفت!
- پس خانه را مفت صاحب شدی؟
- من که همچون قصدی نداشتم . لابد خودش هم خبرنداشته.
- این تابلورا چند قیمت گذاشتن؟
- به گالری نشان ندادم. ولی روزی یکی ازهمکارانم که دستش توی این قبیل کارهاست تابلو را دید گفت اگرامضا داشت، پول خوبی گیرت میآمد. کار جالبی ست گالریها زود میخرند. مطمئنم روزی این تابلو از نمایشگاه های بزرگ سر در خواهد آورد.
بهش گفتم اصلا درخیال فروشش نیستم. دوست دارم این تابلورا داشته باشم. باور کن هر وقت میبینم احساس آرامش میکنم . شاهکاراین تابلو گذشته از تلفیق و ترکیب و هارمونی رنگ ها؛ در ایده و اندیشه ایست که عمق دارد. معنا دارد. معنای خاصی از معرفت هنر را بیان میکند. نقاش، در سطح 50 در 80 سانتیمتری تابلو، مرگ را در اوج عریانی نشان میدهد. در آن فضای وحشت و هراس، با دمیدن روح تازه ای به آفریده اش، هوشمندی وخرد هنررا درتجسم مرگ و زندگی، با ترکیب وتغییر رنگ نا امیدی را به زیر میکشد. درآستانه فاجعه، دراوج اندوه تباهی با ذره نوری کوچک، دریچه امید را به روی زندگی میگشاید . ذره نوری از آفتاب درخشان که مرگ را میراند کشتی و سرنشینانش را نجات میدهد. روشنائی، تنها چشم باز و هشیار میخواهد دیدن آن را درعمق سیاهی و شکفتن نور را در گوشه ای در فضائی به اندازه یک سکه کوچک و نامحسوس که ازدرون در حال شکفتن است؛ و همین زندگی را به کشتی برمیگرداند. این ست راز بزرگ این تابلو که درتقابل مرگ و زندگی، امید به هستی را عرضه میکند.
- مگر هنر کار دیگری جز این دارد؟
- کار هنرتجسمی نشان دادن چهره واقعی از زندگی است. هراندازه ساده و بی شیله پیله بهتر و نزدیک تر به حقیقت. درنقاشی، رنگ ها نقش بیشتری دارد در تبیین ایده و اندیشه خالق اثر و انتقال آن به مخاطب. یعنی در واقع رنگهاست که حرف میزنند و منظورمتن را به تماشاگر توضیح میدهند.
- درسته. دراین تابلو رنگ هاست که نقش ایده رابرعهده گرفته، حرف اول و آخر را میزند. اما میخواستم چیزی بهت بگم زن و بچه که نداری اگر روزی خواستی این خانه را بفروشی تابلوهات را تو زیر زمین خانه ات قایم نکن!

دست و دلباز

2007-03-29T05:24:00.000-07:00

آدم بددهنی بود. به همه ناسزا میگفت. غرور لباس و اسلحه که کمرش بسته بود ازاو یک نیمچه خدا ساخته بود.
- مگر تو خدا را دیده ای؟
- نه خیر ندیده ام ولی میشناسمش. قدرت و توانائی ش زیاده منباب مثل گفتم.
- خب اونم یه افسر بود افسر انتظامی. جز اون چاره دیگه نداشت.
چاره اش آن بود که مودب باشد و با مردم رفتارخوبی داشته باشه نه اینکه همه را بگیره دم فحش و ناسزا. آن روز که خادم مسجد را کتک زد و گفت چرا دراین طویله را بازگذاشتی یادته؟
- من که یادم نیس یه جغل بچه بودم. حالا گفته که گفته. مسجد را هم همان استاد حسن بنا ساخته که طویله ها را میسازد. مگر مسجد را ملائکه های خدا ساخته اند؟ اخه یه خرده فکر کن و حرف بزن!
- تو راست میگی. توالت خانه ها را هم همان استاد حسن بناها میسازند. همچنان اتاق خواب ها و طنبی و مهمانخانه ها را. آیا تو میتونی آنجا توالت کنی؟
- معلومه که نه! هرکاری جائی دارد. توالت را باید درتوالت انجام داد وخواب و استراحت را در اتاق خواب.
- حالا چه کسی باید فکر کند و حرف بزند؟
- حق با شماست. دستهایم رفت بالا. اشتباه از من بود.
- حالا چرا این طرف و آن طرف گفته ای که بابام یه تیمسار بود؟
- خب اگه مانده بود حالا تیمسار بود!
- خیلی پرتِی! بگذریم کارخوبی نمیکنی. تو یک هنرمندی. هنرمندی که توی دل مردم جاداری. اولا شنیدم که آن خدا بیامرز بد دهن و بی اخلاق پدر تو نبوده. همسایه دیواربه دیوار شما در اصفهان، سالهاست که دراین شهر زندگی میکند و دردانشگاه با من همکار است و همه ماجرای خانواده تو را برایم تعریف کرده.
میگوید پدرتو یک تاجربازاری و هنوز زنده است. دردو سالگی تو، در رابطه با زندانی شدن یکی ازعموهایت، که دانشجو بود و پدرت او را بی نهایت دوست میداشت، در حوادث دانشجوئی به زندان میافتد. افسر زندان مادرت را میبیند و عاشقش میشود. عشق پنهانی آن دو بالا میگیرد و مادرت به این شرط حاضر به تمکین میشود که عمو جانت را اززندان آزاد کرده و سیاوش ازایران خارج شود. عاشق دلباخته به قول خود عمل میکند. عموجان سه ماه بعد اززندان مرخص شده وبه آلمان میرود. در فرودگاه مهرآباد بعد ازپرواز هواپیما، پدرت ناگهان چشمش به همان افسر میافتد که با مادرت سرگرم صحبت اند. نزدیک میشود. مادرت با تعریف کمک های افسر، میگوید من نیز درقبال این کارخیر ایشان تعهدی دارم.آیا شما میپذیرید؟
پدرت که هرگزبه فکرش نمیرسید چنین تعهد سنگینی ازمادرت بشنود، میگوید: هرچه قول داده ای میپذیرم. مادرت تآکید میکند ومیپرسد قول شرافتمندانه؟
پدرت میگوید پیش این سروان قسم میخورم که قول تو را زمین نیندازم.
مادرت میگوید قول داده ام همسراو باشم! و دست افسررا به نشانه پیمان زناشوئی در دست خود میگیرد.
تعریف باقی ماجرا زیادیست. به درد فیلم های هندی میخورد. وقتی که عموجانت خبر رسیدنش را از آلمان خبر داد، پدر و مادرت ازهم جدا شدند.
مادرت تورا بغل کرد و به خانه آن افسر رفت. دو سالت بود که مادرت اولین بچه را زائید. و سال بعد یکی دیگر تا انقلاب از راه رسید و مادرت بیوه شد.
- مادرم چیزهایی گفته ولی نه به این صراحت.روابط من و مادرم خیلی صمیمانه است. درحضر وسفرحتا عشقبازی هایمان را باهم انجام میدهیم. هیچ مادر دختری به اندازه ما بهم نزدیک نیستند. علت جدائی من و خسرو هم همین شد. مامانم عاشق خسرو شده بود. یکبارنظرخسرو را پرسیدم گفت مامانت ماهه! فهمیدم لذتش را چشیده. ازخسرو که جدا شدم، مامانم برای من آپارتمانی خرید که دیگر مزاحم شان نباشم. و حالا مدتی ست رفته آلمان نمیدانم چه میکند آنجا گویا کاری گرفته در یک انستیتوی موزیک، تعلیم ویلن میدهد.
- آری دیدمشان درآلمان. با دکتر زندگی میکند. عمویت خیلی عزت واحترام برایش قائل است فداکاری کرده جانش را نجات داده است. یک شب مرا برای شام دعوت کردند.
اشک دخترهنرمند جاری میشود. با بغضی گره خورده درگلو میگوید:
- مامانم با این دست و دلبازیهایش مرا تباه کرد ... و ...
نمیگذارم حرفی بزند. میگویم اینقدر مزخرف نگو. زن ها، هرزگی شوهراشان را زود میفهمند. پدرت همان وقت که تورا دردل مادرت کاشته بود، درکوچه کنسولگری روس، زیباترین زن ... شهر را نشانده بود!
با پشت دست های ظریف نم اشکهایش را میگیرد و بر بر نگاهم میکند!

سگ و گربه

2007-03-23T15:56:00.000-07:00

ارانشاء های یک دیوانه

درخواب خوش و گوارائی بودم که به صدای ممتد زنگ درخانه بیدارشدم و آنکه در رویا درآغوشم لمیده بود، در لحظه ای غایب شد. رفتم به سوی در و با گشودن در خانه ، خانم جودی همسایه جوان و لوند دیوار به دیوار را دیدم که با لبخند همیشگی سگ و گربه اش را آورده بود بسپارد دست من و برود به شب زنده داری. گفتم خانم دیگه نیست. من با این سگ و گربه این موقع شب چه کنم؟ و نمیتوانم ... که سگ و گربه راه افتادند با اطمینان رفتند انتهای راهروجای همیشگی شان که قبلا برایشان تهیه کرده بود و هرازگاهی که خانم دنبال خوشگذرانی میرفت، آن دو حیوان نجیب را آنجا میخواباند تا صبح. از پرروئی اش لجم گرفت. با لبخندی ملیح بای بایی گفت. در را چفت کرد و رفت .
از این کار همسایه خیلی عصبی بودم، مخصوصا که آن لعبت طناز ار بغلم ربوده شده بود. رفتم توی رختخواب و کتابی دست گرفتم و آنقدرخواندم و خواندم تا خوابم برد. وقتی بیدارشدم عقربه ساعت سه بعد از ظهر را نشان میداد.
هفته بعد برادرم از منچستر آمد و کلی گلایه که چتدی پیش فرخ و فرزانه شب هنگام آمده اند خانه ات و بعد از باز کردن در گفته ای که این موقع شب من این سگ و گربه را چه کنم؟ آن دو فکر کرده اند که داری مزاح میکنی در بچگی بس که با هم جنگ و دعوا داشتند در خانواده آن خواهر و برادر را سگ و گربه صدا میکردند. ولی تو فردا تا ظهر از اتاقت بیرون نیامدی و آنها هم به حالت قهر بدون خدا حافظی رفته اند به هتل.

وقتی برادرم این قصه را تعریف میکرد، اول فکر کردم سر به سرم گذاشته، بعد که دیدم قیافه و حرفهایش جدیست، ماجرا را برایش تعریف کردم و جزئیات داستان همسایه را شرح دادم. همسرم که حضورداشت بر و بر نگاهم کرد. از نگاهش فهمیدم که عصبی شده. رفت توی آشپزخانه. همیشه عادتشه. وقتی از دستم عصبی میشه میره تو آشپزخانه! برادرم عجله داشت که زود برگردد. به طورناگهانی بیرون رفت. بسته شدن صدای در کوچه را شنیدم. لحظاتی بعد برگشت. با نگاه تندی رو به من و همسرم گفت: از همسایه ها پرسیدم گفتند خانم جودی خیلی وقت است که از آن خانه رفته!
بعد از رفتن برادرم، جودی گفت چرا واقعیت را بهشان نمیگی؟!

دیوار

2007-03-16T16:13:00.000-07:00

هیچکس نمیدانست درون آن چهاردیوای قلعه مانند چه میگذرد. همسایه ها و اهل محل هم چیزی نمیدانستند. کسی درباره آن خانه وساکنان احتمالی اش چیزی به خاطر نداشت. تابستانها بچه هایی که از صبح تا غروب توی کوچه ها ولو بودند در اوقات بیکاری وخستگی، دیوارسنگی را طوری نگاه میکردند و به آن خیره میشدند که انگار انتظار داشتند سوراخی پیدا شود و غول خفته درآن طرف دیوار را ببینند ولی هرگزچنین اتفاقی نیفتاد. چندبارهم خواستند ازدیواربروند بالا زور شان نرسید. دیوارخیلی بلند بود و زمخت. پدر یکی ازبچه ها که ازخانواده های قدیم محل بود میگفت از بچگی آرزو به دل مانده ببیند آن طرف دیوار چه خبر است!
ازبیرون که نگاه میکردی پشت دیوارهای بلند سنگی یک ردیف کاج های کهنسال قد کشیده بود که هرشامگاه قارقار دسته جمعی کلاغ ها رعب و وحشت قلعه را دوچندان میکرد. شمال قلعه میدان همیشه خلوتی بود منتهی به تپه های بیرون شهر. شرق و غرب ش خیابان هایی با خانه های پراکنده در فاصله های دور و نزدیک وجنوب آن کوچه پهن با دیواربلند که میگفتند دیوار یخچال است. دروازه قلعه دراین کوچه بود. به ندرت کسی ازآن کوچه عبورمیکرد. وحشت از دیوارهای سنگی و سکوت رعب آور همیشگی آن خانه، برای اهالی محل معمائی شده بود. میگفتند به زمان استبداد صغیر و حمله روس ها یک شب عده ای ازدیوار بالا رفته وارد قلعه شده بودند. چند روز بعد هفت سربریده با هفت کلاهخود ماسکدار درون یک گونی درحوالی رودخانه خشک پیدا شده بود که متعلق به همان هفت نفر بوده است.
تا این که روزی، نزدیک ظهر ماشین سواری مشگی رنگی از درون قلعه بیرون آمد. راننده لباس رسمی برتن داشت و روی کلاهش نشان فلزی برق میزد. اما ازآن نشان ها نبود که برپیشانی کلاه پاسبان ها دیده میشد. علامتش جوردیگری بود با خطوط کج و معوج که بعدها کشف شد. شماره ماشین هم دو زبانه بود که بر اعتبار سرنشینان دلالت داشت. مرد تنومندی در صندلی عقب نشسته بود خوش لباس، که موهای کم پشتش برق میزد. سرش پائین بود انگار روزنامه میخواند. پاسبانی درآن نزدیکی ها بالا پائین میرفت به محض دیدن ماشین سرجایش سیخ وایستاد و گردن نی قلیانی ش را بالا گرفت تا ماشین دراز سیاه رنگ دور شد و ناپدید. پیرمردی روستائی روی الاغ خاکستری نشسته درحالیکه چپق دسته کوتاهش را پک میزد و سلانه سلانه طرف دروازه شهر میرفت با دیدن پاسبان که عصا قورت داده و سیخ ایستاده بود خنده اش گرفت چپق را از بین دو لب برگرفت و پرسید:
«سرکار این جانور کی بود که خایه هات جفت شد و براش سیخ شدی؟»
پاسبان تلخ شد واخم کرد . گفت:
«همین خایه های جفت شده به آن جای ...»
پیرمرد گفت «سرکار من که چیزی نگفتم حشری شدی. پرسیدم این جانور کی بود؟»
پاسبان این بار غرید و گفت:
«راهتو بکش برو پیرمرد فضول! هرکی بود سفت زن ... که نبود» پیرمرد پوزخندی زد . چپقش را نشانه گرفت «حقا که پاسبانی ...» دور شد. پاسبان رو به عابران که گفتگوی آن دو را تماشا میکردند اشاره کرد که بروند پی کارشان بیخود و بی جهت هم نخندند! اما آنها نرفتند. پا سنگین کردند با نگاه تیز دیوار و قلعه و تغییرات را تماشا کردند. پاسبان که ازحضور آن عده ناراحت به نطر میرسید پای دیوار بالا پائین میرفت.
خبرتحولات کوچه قلعه، از چند روز پیش جسته گریخته برسرزبانها بود. شمس لاله لی سبزی فروش دوره گرد که صدای خوشی هم داشت به زن های محل گفته بود: نمیدانم چه خبر شده کوچه قلعه را آب و جارو کرده اند. گرد و غبار چندین ساله جلوخان قلعه و هشتی های ورودی روبیده و تمیز شده. دکه ای هم درفرورفتگی پای جلوخان گذاشته شده ازهمان دکه های چوبی که دم در کلانتری ها برای کشیک پاسبان هاست.

ماه آخرتابستان اوایل صبح مردم هنوزخواب بودند که شهربمباران شد. همان چند بمب کافی بود که همه چیز بهم بریزد وکاروانی از پیروجوان و زن و بچه رو به دروازه های شهر راه بیفتند. تا هوا روشن بود فرار مردم نیز ادامه داشت. غروب، شهر بیصاحب شده بود. انگار که خاک مرده بالا سرش پاشیده اند. کوچه ها سوت و کور و، تنها نجوای هولناکی بود که از هر طرف بلند میشد. عده ای درخانه های تاریک نماز میخواندند. دعا میکردند. دعا میکردند که از تجاوز دشمن درامان باشند.
غروب چراغ های قلعه روشن شد. حتا از درون سوراخ های مکعب شکلی که در بلند ترین نقطه دیواردراطراف قلعه تعبیه شده بود نوری روشن وملایم به اطراف پاشیده میشد. درمیان نگرانی و ظلمت وخاموشی شهر، قلعه چون نگین الماس میدرخشید. چراغ کوچکی با نور قرمز، در نوک تیر بلندی بر بام گنبد قلعه چشمک میزد و دور خود میچرخید.
ازدوردست ها، ناله سوگواران با نسیم باد تاب میخورد. انبوهِ ناله ها دور شهر میپیچید و بر در و دیوار خانه ها میکوبید؛ فریاد دلهره آورش اوج میگرفت .

هشت مارس

2007-03-10T02:58:00.000-08:00

این ایمان نیست که تو داری. اعتقاد به جهل است. جهلی که جا افتاده. نهادینه شده. مثل خستگی . گفتم که خسته ام کردند، گفتی میترسم خسته شوی، اما هنوز نیستی. دیوارخسته ات کرده. خستگی تو ازدیوار است باید شکافت و ویرانش کرد. دیوارها را باید ویران کرد تا آن طرفش را دید. همه جا را دید هرجا که اسمان است. با چشم باز زیر آسمان چهارگوشه عالم را باید دید وآدم ها را شناخت حتا جنبده ها را هم باید شناخت. گفتم که خستگیِ ریشه دوانده بندگی و تسلیم، سکون وسکوت، جن و پری و دنیای اوهام، تو را صدرنشین کرده من هم شدم پامنبری تو؛ برای پاسداری از این مرداب؛ مبادا که خشک شود !
آن روز که عریان شدی. خود ترا عریان کردی گر گرفتم. داغ شدم. قوت گرفتم. خواستم بگویم اما نشد. ترسیدم . ترسم را فهمیدی. جبنم را تو چشام دیدی. سکوت کردی. دلت لرزید. چیزی به سرعت از ذهنت گذشت. توچشات خواندم :
چپ میروی ملامت، راست میروی نصیحت، از این ور نرو میفتی توچاه. از آن ور نرو میفتی تو چاله. زیر پایت گندابست. حرف نزن که چهار طرفت دیواره. دیوار موش داره. موش گوش داره. این مثل ها که از هوا نیامده. حکمتی داشته که گفته اند. سینه به سینه گشته و رسیده به ما؛ از نیاکان پرافتخارمان!
بازکه انگشتت رفت روی لبات وباچشم و ابرو اشاره به در و دیوار نقالی تکراری، ِقصه همیشگی گوش و موش و دیوار؟
آخه داری به تاریخ ومیراث های فرهنگی برخورد میکنی و به سخنان گهربار بزرگان میگی نقالی تکراری! با این تآویل و تفسیرهای منحط دارم از دست تو دیوانه میشم.
بهتر. تازه برمیگردی به اصل. اگراجداد ونیاکان اندک عقل داشتند، کمی جسارت یادم میدادند برای حرف زدن، سرپیچی ازاطاعت، آن هم از بچگی ازخانواده. بندگی نمیگذارد بفهمی که دراطرافت چه میگذرد. الان هم نمیفهمی از چه کسی از کدام برج وباروئی اطاعت میکنی ومیترسی. چرامیترسی؟! وقتی حس دید درست و شعور سالم نباشد ، افسار گردنت میزنند و به هوای دنیای مجعول با وعده های سماوی، ازت بنده وارسواری میکشند. اگرخفت وخواری تسلیم نبود امروزه رها بودی، معتاد افسون گذشته ها نمیشدی. نبودی. نبودیم!
چند سال پیش بود که درامریکا زنها راه افتادند ازکارخانه های کفاشی ولباسدوزی و کشبافی و ... ریختند تو خیابانها که:
« ما حقوق برابر با مردان میخواهیم و روزانه 10 ساعت کار.» آن قدر ایستادگی کردند و گفتند تا 8 مارس را به نام «روز زن» در تاریخ ثبت کردند. صد و سی چهل سال از آن واقعه میگذرد ، همین امروز زنهای معلم برای وصول مطالبات خود در مقابل مجلس اسلامی، از چماقداران و اوباشان کتک میخورند با تحقیر و خفت و خواری. میدانی که هنوزاتهام ننگین "سنگسار" بالاسرت تاب میخورد! بااین حال طنین پرآوازه مادرانه تو که سازنده جهان پر از«عشق و هستی» هستی لرزه به اندام ستایشگران مرگ میاندارد. غرق درجنون پرستش جهل، فراموشش میشود: زن بود که با مادر شدن "آدم بودن" را یادشان داد.یادگرفتیم. دنیایادگرفت
هتک حرمت به مادران این ها را ذلیل ونابود خواهد کرد.
مادران آینده وطن! شما با شجاعت مادرانه خود، تابوت بندگی و طاعت را به آتش کشیدید. تحجرغالب باستان را عریان کردید درمقابل تکان های شگرف شما سر تعظیم فرود میآورم.

حراست

2007-03-04T03:10:00.000-08:00

گم شدن غیرمنتظره بهزاد، خانواده اش را نگران کرد. بعد از یک سال وخرده ای انتظار، نگرانی به ترس و وحشت تبدیل شد. پدرومادر تصمیم گرفتند پیگیر قضیه شوند وکسی را بفرستند تهران برای پیداکردن فرزندشان. این مـآموریت به برادر کوچکتر، محول شد. هفته ای بعد بهروز دامغان را به سوی تهران ترک کرد و با ادرسی که دستش بود یک راست به محل کاربرادرش درجاده کرج مراجعه کرد. نخستین رفتار دربان کارخانه اورا به شک انداخت. بعد ازچند بار رفت و برگشت های بی نتیجه فهمید که کاربه این سادگیها حل شدنی نیست. فکرتازه ای به نظرش رسید. غروب روزی که کارخانه تعطیل شده بود، جلو دسته ای ازکارگران را گرفت و با عجز و التماس ازآنها خواست که به اوکمک کنند تا برادر گمشده اش را پیدا کند. با گریه و زاری به مرد مسنی که ته ریشی داشت گفت :
«پدرجان من غریبم . یک هفته است که از دامغان آمده ام دنبال برادرم میگردم. مدتیست اینجا گم شده. درهمین کارخانه. بی پناهم وسرگردان کسی به من جواب درستی نمیدهد. برادرم اینجا کار میکرد اما یک سال و خرده ایست که گم شده. این دربان بی انصاف هم پر و پاچه میگیرد. راه نمیدهد بروم تو با رئیس کارخانه صحبت کنم . تکلیف من چیست؟ »
بعد با گریه و زاری چسبید به دامن همان مرد که در فکر فرو رفته بود. مرد درمانده میخواست خودش را ازچنگ جوان خلاص کند و برود دنبال کارش ولی طرف ول کن نبود. بالاخره پرسید اسم برادرت چیست؟
«بهزاد. بهزاد دامغانه 25 ساله است.»
مرد ریشش را خاراند و زیرچشمی به سمت دربان نگاه کرد که متوجه آنها بود.
گفت خب. خب تو، تو برادرش هستی؟ حالا که برادرش هستی از کجا مطمئنی که او گم شده؟ گم که نشده حتما. فردا صبح اینجا باش من تو را میبرم حراست.
یک هفته بعد، بهروز با کمک آن مرد که حسن کوهی نامیده میشد، برادرش را در زندان گوهر دشت ملاقات کرد. بعد از شکوه وگلایه از رفتار مسئولان کارخانه گفت که خدا پدر و مادر حاج کوهی را بیامرزد که وسیله ای شد برای پیداکردن تو! بهزاد برافروخته شد گفت بر پدرش لعنت همان حرامزاده بی پدر و مادراین مصیبت و بدبختی را برایم درست کرد. پدرم درآمد ازبس کتک خوردم و شکنجه شدم. بی خود و بی جهت دو سال زندان بریدند. چندماه دیگرمرخص میشم. همه را سیرتاپیاز تعریف میکنم. بهزاد بعد از آزاد شدن ماجرا را تعریف کرد:
«علی قوچانی در قهوه خانه تعریف میکرد که چندشب پیش در دهات تربت یکی خواب دیده که حیوان سیاهی بالای تیرچراغ برق نشسته وبا سر و صدا چیزهائی میگوید و میگرید. مردم کنجکاو و بیکار پای تیرچراغ جمع شده با حیرت تماشایش میکردند که چه قدرتی این زبان بسته را برده آن بالا! هر کسی چیزی میگفت و نطری میداد. دراین اثتا مشاهده میکنند دسته ای پروانه از سوی آسمان به آن حیوان نزدیک شده بالا سرش حلقه میزنند و پارچه ای دور سرش پیچانده بعد از تماشایی تحسین آمیز، روبه سوی عرش اعلا از نطرها غایب میشوند.
جماعت، گیج و مبهوت از دیدن این واقعه نفسشان بند آمده بود که ناگهان از نهیب پرطنینی زمین و زمان به لرزه میافتد. حیوان را میبینند با کلاه بزرگ شبیه عمامه ، بالای تیر چراغ موعظه میکند و به پهنای صورتش اشگ میریزد.»
بهروز میپرسد :
«خب این کار چه ربطی به تو و زندانی شدن تو داشت ؟»
بهزاد پاسخ میدهد :
«خندیدیم. ازشنیدن خبر خنده مان گرفت وخندیدیم . همان حسن کوهی بی پدر هم خندید. دردادگاه به قاضی گفتم گناه من و رفقایم چیست ؟
قاضی گفت: غلط کردین خواب ضد نظام دیدین!
گفتم ما تعریفشا شنیدیم و خندیدیم. خواب را ما ندیدیم حاج آقا! یکی دیگه دیده در دهات تربت. یه پیرزن خواب را دیده درتربت! ما در قهوه خانه جاده کرج خندیدیم. ملتفتین حاج آقا! ما فقط خندیدیم.
قاضی گفت دیگه بدتر! شما غلط کردین به خواب زن نامحرم خندیدین. این دفعه دوسال حبس میدم دفعه دیگه اعدام!» .

فتنه از کیست؟

2007-02-24T02:45:00.000-08:00

اتوبوس وارد شهرشد. خیابان ها خلوت وشهرهنوز در خواب بود. نسیم صبحگاهی بانگ مؤذن ها را تا دور دستها میبرد. آرامش عارفانه ای با شکفتن سحر در فضا تاب میخورد.
اتوبوس جلو گاراژِی توقف کرد. راننده ترمز دستی را کشید. بعدازخاموش کردن موتور از در کناری پائین رفت. عده ای زن و مرد که جلو گاراژ ایستاده بودند تکان خوردند. مسافران پیاده شدند.
کمک راننده، داد زد " مشهدی یا!" چند نفر با چمدان و ساک وبقچه های رنگین جلو رفتند. شاگرد راننده با کنترل بلیط ها بار و بنه آن هارا دراتوبوس گذاشت. رو به مسافران گفت " بعد ازنماز صبح و صرف صبحانه، " ساعتش را نگاه کرد و این بار با صدای بلند گفت "یک ساعت دیگر حرکت میکنیم." راه افتاد طرف قهوه خانه که پسربچه ای با چند نان سنگک داغ به او رسید وپرسید "امانت مرا آوردی؟" کمک راننده برگشت طرف اتوبوس. چند لحظه بعد با یک کیسه پلاستیکی وارد قهوه خانه شد. پسربچه کیسه را از دست اوگرفت. بادیدن قلم مو وجعبه های مداد رنگی لبخندی زد و"گفت خیلی ممنون " . دوید طرف آشپزخانه.

لعیا خانم، با دیدن مرد جوانی که همراه زن و دو بچه هشت و ده ساله وارد اتوبوس شد، دلش لرزید. خیره شد به مرد که درصندلی دست راستی جا به جا میشدند. لعیا خانم زیر چشمی مرد جوان را زیرنظرگرفت. خال سیاه درگونه چپ جوان، شک و تردیدش را به یقین تبدیل میکرد که پشت پلک های بستۀ زن دنیا دیده، حوادث فاجعه بارآن سال ها چون پردۀ سیاهی گسترده شد.
پدرومادرسال ها امیدوار بودند که بابک زنده است . میپنداشتند که او هم مثل صدها فراری اهالی فرقه دموکرات، به شوروی پناهنده شده. تا اینکه حاجی زاده از زندان مرخص شد و رفت به سراغ آنها و حقیقت ماجرا را تعریف کرد.
« در بحبوحۀ ودرگیری جنگ، زیرگلوله باران قوای ارتشی در قافلانکوه، جنازه بابک را شناختم و همانجا در پشت جبهه با عده ای دیگر به خاک سپردیم."
شهربانو، زن بابک در زایمان دوم سر زا رفت. ماماهای محلی نتوانستند جانش را نجات دهند. دختری که از زائو به جا ماند، اسمش را شهربانو گذاشتند . سرپرستی بهمن دو ساله و خواهرنوزاد، در خانواده ای فقیر و گرسنه امکان پذیر نبود. قحطی و بیکاری و فقر آن سال ها، روزگار مردم آذربایجان را سیاه کرده بود. رقیه خانم دلاک حمام که میگفتند زن مؤمنه ای ست گفته بود قبل ازاینکه این دو طفل معصوم تلف شوند بدهید به خانواده هایی که اجاقشان کوراست.
بهمن را خانواده ای پذیرفت که کتابفروش بود. دختر را نیز درچهارماهگی زن و شوهر جوانی که هردو معلم بودند واز مرکزآمده بودند به فرزندی خود قبول کردند به شرطی که خانواده هرگز به سراغ آنها نیایند.
لعیا خانم، تازمانی که آن خانواده درولایت بودند دورا دورازشهربانو خبرداشت، وقتی در چهارسالگی طفل آن دو معلم ازولایت رفتند، شهربانو را گم کرد. بهمن را اما ازهمان روزهای اول گم کرده بود. چندسال بعد، در تبریز روزی که همه جا تعطیل بود و مردم درخیابانها راهپیمائی میکردند، با دیدن زن و مردی که بهمن را از آن ها تحویل گرفته و برده بودند نظرش به پسربچه ای جلب میشود که روی کول آن مرد نشسته . لعیا خانم با دلهره پشت بچه میزند و بهمن برمیگردد با حیرت نگاهش میکند. لعیا خانم از بهمن میپرسد: ننه جان حالت چطوره؟ ابرویت چرا خراش برداشته؟ بهمن میگوید: تو دبستان زمین خوردم. یخبندان بود. مامان و بابا میگن جوش میخوره خوب میشم. مرد برمیگردد طرف لعیا خانم. او هم رویش را زیر چادر پنهان کرده در ازدحام مردم گم میشود. وحالا که نزدیک به سی سال ازآن روزگاران گذشته، با دیدن پسر برادرش، آن چنان رنگباخته و غرق خیالات شده که نازنین میزند زیربغل مادرش و میپرسد:
« مادر چرا جواب نمیدهی چه ات شده که به این روز افتادی رنگ و روت چرا پریده؟»
« نه دخترم انگار ماشین گرفته! کمی دلشوره دارم. خوب میشه...»
توقف اتوبوس، درقهوه خانه ای که برای نهار و نماز ایستاده، فرصت مناسبی پیش میآورد که لعیاخانم طرح دوستی باآن جوان و همسرش را شروع کند. جوان خودش را جوانشیرآقاخانی اهل مشهد معرفی کرده میگوید: «معلم وکارمند فرهنگ است. دو تا بچه دارد» و بعد همسرش را نشان میدهد: «فریبا نیزمعلم ریاضیات است.»
لعیا خانم با اشاره به دخترش میگوید:
«نازنین هم معلم است. وشوهرش هم در دانشگاه تبریز استاد علوم طبیعی ست .»
جوان میگوید «پس همه مان هم شغلیم.»
شیرین زبانیهای لعیا خانم و محیط دوستانه سبب میشود که جوانشیر آن ها را که زوار امام رضا هستند به خانه خود برده و دو اتاق در اختیار آنها میگذارد.
به پیشنهاد نازنین شبی صاحب خانه را برای شام دعوت میکنند. لعیا خانم سر سجاده بود که مهمانها وارد شدند. جوانشیر روی طاقچه چشمش به قران میافتد. برمیدارد و ورق میزند. میپرسد: شما قران میخوانید؟ یا دخترتان؟ با نگاهی به نازنین میگوید:
«از نازنین چشمم آب نمیخوره که قرآن خوان باشه!»
قرآن را باز میکند.
- این قرآن خطی را ازکجا گیرآورده اید؟ خیلی قدیمی ست
- مهریه ام بود. ... درواقع، تنها ارثیه ایست که به من رسیده!
و صفحات اول قرآن را ورق میزند.
عجب! تاریخ تولد: جهانگیر ... تاریخ تولد حاج بهروز ... تاریخ تولد لعیا ... تاریخ تولد بابک ... تاریخ تولد شهربانو ... خیلی عجیبه! قرآن را تا کرده سرجایش میگذارد. با نگاهی خیره به لعیا خانم و نازنین، میرود جلو پنجره. پرده را کنار میزند و زل میزند به سیاهی شب. از گلدسته های حرم و مسجد گوهرشاد، بارانی از نورو مناجات درفضا موج میزند . فریبا حیرت زده شوهرش را نگاه میکند.
- گفتی شهربانو؟
- آری نوشتۀ پشت قرآن است.
- چندسالشه؟
- کی چندسالشه؟
- شهربانو
- سی و سه ساله است.
- بهمن چند سالشه؟
- سی و پنجساله است
عرق سردی برتن زن جوان نشست و به شدت لرزش گرفت:
وقتی پدر ومادرم دراثرآن تصادف شوم ازدنیا رفتند، مجبورشدم خانه را بفروشم تا خانه کوچکی تهیه کنم. در اسباب کشی، بین اثاثیه صندوقی بود که مادرم جواهراتش را درآن میگذاشت. پاکت لاک ومهرشده ای پیدا کردم که مادر به خط خودش نوشته بود: " دخترم فریبا (شهربانو)". با دل آشوبه و ترسی مبهم پاکت را گشودم. از خواندن نامه لرزم گرفت. غرق حیرت شدم. نوشته بودند که ما پدرو مادرتو نبوده ایم. پدر تو اسمش بابک اهل تبریز بود که درحوادث آذربایجان در قافلانکوه کشته شده. میرزاباقرحاجی زاده ازاهالی تئاتربازیگرحرفه ای آدم سرشناسی ست در تبریز، او خانواده بابک را میشناسد.
«جوانشیر! در چه فکری فرو رفته ای؟»
شوهر،باچشمان نگران نگاه میکند. نگاهش درهالۀ معصومیت مادر وبچه ها گره میخورد.
فریبا، زیرفشار سنگین و ننگین این پیشامد هولناکٍ، درتلاقی نگاه های جوانشیر، لحظه ای مکث و تردید کرده خیره میشود به صورت رنگباختۀ بهمن که با نگاهش میگفت :
" دوستت دارم شهربانو"
و شهربانو را درآغوش میکشد.
نازنین، با شیطنت لبخند میزند.

ضیافت

2007-02-09T12:01:00.000-08:00

انتهای بلوار به کویری منتهی میشد و صحرایی لخت. بوی لاشه میآمد. هوا رو به تاریکی میرفت. صحرا آسمان نداشت. درکویر ستاره ها بالاسرت آویزان اند. شب های کویر، عظمت سیاره ها وچهلچراغ کرات آسمانی را درجلوه های گوناگون به نمایش میگذارد. درآن دوهفته که ازسیاه کوه ورامین راه افتادیم سمت شهداد، شکوه و جلال ستاره ها را دیدم. لذت تماشای آسمان ستاره باران آن شبها هنوز هم با من است. طرح جادوئی آن ستاره خوشه انگوری که بالاسرم از طاق آسمان آویزان بود تا امروز در ذهنم نقش بسته؛ آنقدر نزدیک بود که فکر میکردم میشد گرفت. اما این جا دراین صحرای برهنه، نه آسمان بود نه ستاره. تنهائی، وحشت بیابان خلوت ، سیاهی شب وبوی لاشه که هرچه نزدیک میشد بیشترهراسانم میکرد . صدای خِش داری چون حرکت سوهان روی فلزی زنگاربسته در گوشم پیچید: برو جلو!
بی اختیار به راهم ادامه دادم.
زیرپایم نرم شده بود. صحنۀ بزرگی درچشم اندازم دیدم به شکل نیمدایره. زیرنورکمرنگ، شکلِ سایه هارا میشد تمیزداد. پله های سنگی پهن وصفۀ عریض. آستانۀ درگاهی ودرچوبی خوش ترکیب دردلش، که با اشکال هندسی تزئین شده بود آشنا به نظرمیآمد. مسجد کبود تبریزبود. ظهراز مدرسه میرفتم پیش پدرم. درجلوخان مسجد کبود عده ای دوردو جثۀ کوچک حلقه زده بودند وچند زن رهگذرشیون میکردند. وقتش نبود که بمیرند. همقد خودم بودند. سلمانی دوره گرد به زن جوانی که بچه ای با مف آویزان بغلش بود میگفت :
"چند تاآجرپاره از بالای دیوارمسجد کنده شد وافتاد سر این پسرها که داشتند بازی میکردند هردو معصوم را جا به جا کشت! همینجا درجلوخان مسجد."
بعد با صدای بلند رو به آسمان خدا را نفرین کرد:
" این چه خانۀ ویرانی ست برای خودت درست کردی نمیشد این لعنتی را درخلوتِ نصف شب میانداختی پایین که کسی را نکُشد آی خدای عادل و ... !"
بچه هارا شناختم. عارف و عرفان. با عجله دویدم پدررا خبرکنم که صدا نزدیک شد. رادیو اخبار هسته ای ایران را پخش میکرد وتلویزیون فاجعۀ بمباران دهکد، قانا در جنوب لبنان و کشته شدن پنجاه و چند نفر لبنانی بیپناه که 32 نفر ازکشته شدگان آن جنایت بچه بودند و نوری زاده با بغضی درگلو گیرکرده، قتل وحشیانه «اکبرمحمدی» زندانی سیاسی در زندان اوین را خبرمیداد و رادیو ایران سخنرانی احمدی نژاد رئیس جمهوررا بخش میکرد و تآیید یک دل وجانِ مردم بجنورد برای ساختن بمب اتمی. هورامیکشیدند و... من و تنهائی م غمگین و بهت زده از شنیدن این همه خبرهای دردناک که سایۀ نور خاکستری، مرا با خود به درون تالار بزرگی کشاند.
تالار، سقف بلندی داشت با گنبدی دروسط با طرحهای هندسی ورنگهای هماهنگ و زیبا. زیرنوررقصآن، زنان ومردان خوشگذران میگفتند ومیخندیدند، پیشخدمت ها درلباس های مخصوص با سینی های پرازآشامیدنی و مزه های گوناگون لبخند برلب دورسالن میچرخیدند. ترنم موسیقی آرام خبر از ادامۀ خوشی ها داشت. یکی زد زیربازویم و گوشه ای را نشانم داد. نگاه کردم. لحظه ای بهت زده شدم. چشمم به سیاهی میرفت که ایرج متوجه شد و بین هوا و زمین مرا گرفت. میداند مدتی ست دکترا نمیگذارن لب به مشروب بزنم میخوان دق مرگم کنن. گیلاسی آب سرد تو گلویم ریخت و پشتم را مالاند تا چشم بازکردم. زیرنگاه های سایه دارخط خطی و کِدر، عده ای را دیدم که آشنا به نظرمیرسیدند. رهبر بدون عبا و عمامه با اداهای مستانه دست دردست بوش و بلر و شارون بابا کرم میرقصید. پوتین و مارکلا انگل و ژاک شیراک در حلقۀ زن های نیمه لختِ بین المللی بالا تنه خود را تکان میدادند. دسته ای با اونیفورم نظامی در اطراف آنها با هلهله کف میزدند، کج میشدند و مج؛ رفسنجانی بشکن میزد. مصباح رفته بود تونخ بلر و بهش چشمک میزد وعشوه میآمد. خاتمی دست کاندالیزا رایس را گرفته بود به زور میکشید ببرد جای خلوت و تاریکی، آن هم هی میزد به ریشش میگفت آی پدر سوخته بلا!
هیتلر و موسولینی و استالین و در پشت سر آنها آتیلا و تیمور وچنگیزوپولبوت و... در صف طولانی با لبخند ملیح! برایشان کف میزدند.
خاخام ها و کشیش ها وملاها بدون عمامه ، زیربازوی همدیگررا گرفته با موزیک تند، قزاقی میرقصیدند وبلند
بلند میخندیدند.
پاپ، روبه آسمان با اشاره به انبوه پیروان ادیان که با دم های دراز سرگرم جَست وخیزبودند و با هم سرگرم
مغازله بودند، درگوش آن ها چیزی گفت که سرتکان دادند و خندیدند. بلندگوها، درازدحام وسرو صداهای
گوشخراش، سخنان موسی و عیسی و محمد را با صدای ربٌٌّّانی درآسمان پخش میکردند.
آفتاب نزده، ایمیلی به این مضمون دستم رسید:
«آقای دهن لق! بعلت افشای خبرطبقه بندی شدۀ"ضیافت"، تا اطلاع ثانوی حق ندارید "خواب" ببینید. پاپ معظم به تفنگداران دریائی دستورداده اند که از "خواب دیدن" شما جلوگیری شود. کمیتۀ مجازات، موشع.
سرصبحانه، همسرم پرسید دیشب توخواب با کی داشتی حرف میزدی و ناله میکردی ؟
گفتم با شیطان!
بر و بر نگاهم کرد.

لب های وقفی

2007-02-02T12:26:00.000-08:00

نصرالله، وانت تویوتا را کنار کشید وموتورماشین را خاموش کرد. درحالیکه ترمزدستی را میکشید گفت "پیاده بریم بهتره. " آمد پائین. میخواستم بپرسم به این زودی رسیدیم اما یادم رفت. راه افتادیم. خیابان اسفالت وباریکی بود بدون پیاده رو. سراشیبی تندی داشت که سرپیچ تنگی گم شده بود . عابران اخموو پریشان با نگاه های سرگردان ازکنارم میگذشتند. دو طرف خیابانِ آپارتمانهای بلند چند طبقه با شیشه های گرد وغبارگرفته وعَلم های سیاه آویزان ازبالای پنجره ها درهمان نگاه نخست، مصیبتِ سوگواران را برجانت مینشاند . نصراله از پشت سر با صدای بلند گفت "نرده های حائل را بگیر مواظب باش لیزنخوری." تازه متوجه لوله های سیاه شدم در دو طرف که درامتداد جاده رو به سرازیری ادامه داشت . پاهایم تندی میرفت روبه پائین، بی اختیارو ناخواسته دور برمیداشتم. اگر نرده را نگرفته بودم با کله سُر میخوردم و میرفتم تا ته. سرپیچ، ماشین سواری بزرگی ازروبرو بالا میآمد . عقب جلو کرد و پیچید با زوزۀ موتور خودش را کشید بالا. پُر ازمسافر بود. نصرالله گفت " این سواریهای قراضه تنها وسیله ای ست که شب و روز در این گردنۀ شهری کارمیکنند." نیم ساعت بیشرطول کشید تا رسیدیم به میدان بزرگ کنار رودخانه ای خشک که پرازکثافت و آشغال بود؛ و شمالش بلواری با ساختمان های پراکنده در فضایی درهم و تیره. نرده ها در امتداد دره در دل یک ستون سنگی فرو رفته بودند.
به نظرم رسید که چند سال پیش این محل را دیده بودم. راه دیگری غیرازاین دره اسفالته داشت ازنصرالله پرسیدم "آقای ذبیح را میشناسی؟" گفت "آری میشناسم. اما دیگه اینجانیست خیلی وقته که رفته." پرسیدم "راه راچرا عوضی آمدی؟" گفت "نه راه همین است . راه قدیم را بستند. داستانش طولانیست . اول کارخانه هارا مصادره کردند. بعد که موادشان تمام شد درش را بستند کارگرها هم بیکارشدند. رسومات هم تعطیل شد. عرق ها را ریختند توچاه های فاضلاب." دهنش پهن شد. رندانه خندید. "به ما اینجوری گفتن" چشمک زد و بعد گفت: "امام جمعه برای جلوگیری ازبیکاری کارگران که بیش ازهزارنفربودند، دستورداد کارخانه ها ورسومات را زندان کردند و زندان کوچک و مخروبۀ قدیم که فاصله زیادی با اینجا داشت تعطیل شد. امام جمعه میگفت: در حکومت الهی هرفرد باید یک دوره زندان را تجربه کند تا مرتکب نا پرهیزی نشود" .
نصرالله که اززندانیان زمان شاه بود بار دیگر دهنش پهن شد: "مخصوصا فضول ها". و خندید.
" آن برج دیدبانی را نگاه کن. خود امام جمعه روز افتتاح آن بالا رفت و بعد از قرائت خطبه رو به قبله ایستاد و اذان گفت. و حالا ازبرکت آن خطبه و اذان، شبی نیست که صدای رگبار و پشت سرآن صدای تک تیراندازی تیرخلاص شنیده نشود".
پرسیدم "جاده را چرا بستند؟" گفت
" امام جمعه گفت این جاده برای کارخانه ها ساخته شده بود نه برای مردم. بیشتر خرجش را هم رسومات داده بود. پول رسومات حرام است وجاده نجس، ازآن نجسی ها که آب باران که هیچ، باسیل هم " کُر" نمیشود. وحالا ساختمانهای زیادی ساخته شده با کلی آمد و رفت، صحبتش است که میخواهند دانشگاه آزاد راه بیندازند"
پرسیدم "کارگرها چی شدند؟" گفت
" اداره زندان ها جوان ها را استخدام کردند. با شغل بازجو و نگهبان و کارآموز کاراته و برادر شهید و ... "
رفتم طرف نرده های فلزی که عده ای جوان سال نشسته بودند پای دیوار سردرگریبان زیرچشمی عابران را تماشا میکردند. کتیبۀ فلزی روی دیوار برق میزد. نشان میداد یک مرکز تدارکاتی است. ساختمان های بلند و چند ردیف پشت سرهم که درامتداد آن کوه لختی بود با چند آنتن بلند با دیش های مخابراتی. جلوترمیدانی بود مانند استادیوم فوتبال درحلقۀ چند ساختمان یک طبقه. گفت "مجتمع آموزشی اینجاست". سکوت وآرامش خوفناک خیابان ها و نرده های زمخت فلزی وپنجره ها که درچشم اندازم بود هراسانم کرد. انگار پشت میله های فلزی، چشم هایی مواظب مردم بودند. دردوطرف، بچه های دبستانی دختروپسر درلباس های یک دست تیره و دلگیر بازی میکردند. آخرین ساختمان که کلاس هایش کنارخیابان بود دختر بچه های چهارپنج ساله با روسری آواز میخواندند.
بادیدن تابلوی زرد رنگ فلزی چشمهایم کمی دودو زد. دقت کردم نوشته بود: "لب های وقفی". گیج شدم نمیدانستم قضیه ازچه قراراست. خانه وقفی، دکان و کاروانسرا یا کتابخانه وقفی زیاد شنیده بودم، اما لب وقفی تاآن لحظه به گوشم نخورده بود. آن هم درچنین جائی که سراپایش لبریز از اسلام بود.
نصرالله گفت بریم تماشا.
نزدیک دروازه ایستادیم. نگهبان که دماغ پَخی داشت، با دیدن نصرالله جلو آمد و خوش و بش کرد. حتما همدیگررا میشناختند. رفتند توی اتاق باهم صحبت کردند. نصرالله که برگشت گفت:
«به خاطر دهه محرم، " لب ها" به مرخصی رفته اند. ولی میتونیم محوطه را تماشا کنیم.»
خیابان کم عرضی بود با ساختمان های یک طبقه درطرفین، مثل قوطی کبریت که کنارهم چیده باشند، با درهای بسته، در دل هریک دریچۀ کوچک ِ کشوئی تعبیه شده بود. درکمرکش محوطه تابلو نئون رنگیِ بزرگ دربالا سرمان چشمک میزد :
«زائران محترم سکوت و نوبت را رعایت کنید.»
نصرالله خندید. عجب زیارتگاهی! بعد گفت
"ما زائران علاف دستخالی برمیگردیم ."
توضیح داد:
از هردریچه، لب نوشکفته و زیبا در اندازه و شکل های گوناگون ظاهرمیشود. لب قلوه ای، کلفت و باریک و قیطانی، سیاه و سفید و ماتیک خورده ووازلینی و براق و پرگوشت افریقائی. حتا چاک خورده. چشمکی زد و افزود: از استفادۀ زیادی!
زائر جلو میرود و لب را میبوسد حال میکند و ...
وقتی بهت و حیرت مرا دید، گفت کرامت های حکومت که یکی دوتا نیست. ازمعجزات جمکران بگیر تا این قبیل موقوفه ها؛ بی دلیل هم نیس برای جلوگیری از بیماری های واگیر و ایدز و ... و فساد های خیابانی، "موسسه لبهای وقفی" را برای آزمایش راه انداخته اند که هم بهداشتی ست و هم مباح! درصورت رضایت ، به تدریج سایر اعضای مفید امت نیز به صورت وقفی، همگانی خواهد شد.

نفرینُِِ مادر

2007-01-29T06:31:00.000-08:00

هشت نه سالی از آن غروب دردناک گذشته است که مادر فرهاد درگورستان هایگیت درمیان جمعی بالاسرقبرفرزندش گرد آمده با پدرومادرسوگوارو سیاهپوش همدردی میکردند. پدر درمیان صحبت های متفرقه آن جمع هر از گاهی سر تکان میداد و زیر لب چیزی میگفت و مؤدبانه به حال و احوال پرسی های دوستان پاسخ میداد ، مادر اما، بیتاب و طاقت، نگاهش مات ومبهوت انگاری که در خود نبود. قلب پردردش هرلحظه آمادۀ انفجاروفریاد. گمان کنم که درآن بحران روحی، حس ناشناخته ای به سراغش آمده بود. به ناگهان از میان جمعیت خیز برداشت به سوی قبر فرزندش. افشین کنار دستم بود. بهش اشاره کردم که هوای مادررا داشته باش! جلو رفت پشت سرش درفاصلۀ نزدیکی ایستاد.
مادر درسال های قبل، روز سالگرد فرهاد درسکوت محض به سلام و احوالپرسی های میهمانانش باسکوت و صفا لبخند میزد، آن روز برخلاف دفعات گذشته توجهی به اطرافیان نداشت. کمتر سلام و احوالپرسی هارا میدید. اصلا نمیدید. نمیشنید. نگران حالش بودم. وقتی دیدم به سرعت بالاسر قبر فرهاد رفت، هول کردم.
پذیرائی ازمیهمانان که درهمان فضای باز ودرجوارآرامگاه فرهاد انجام میگرفت ، در شرف پایان بود و حاضران کم کم با خدا حافظی گورستان را ترک میکردند.
مادر را دیدم آرام آرام با خود حرف میزند. انگار داشت حمد و سوره میخواند. از تکان لب هایش لحظه ای شک کردم. نزدیک شدم. رنگ پریده بود. ازنگاه خالی و کمرمق و صورت ماتش به افشین که پشت سرش بود و صورت مادر را نمیدید اشاره کردم. نگرانی ام را فهمید. گفت دلواپس مباش. گهگاهی این حالت به او دست میدهد. دارد با خدایش حرف میزند. لبخندی به طعنه گوشۀ لبهایش نشست. مادر ناگهان فریاد کشید:
«خدایا انتقام پسرم را بگیر! »
آن عده که دور میشدند، با نگرانی برگشتند و مادررا دیدند.
صدای ناله و نفرین مادر درآسمان هایگیت تکرارشد. گذشت و رفت تا آنجا که جنایتکارجان فرهاد را گرفته بود. مادردر خلسه فرو رفته بود. وقتی به خود آمد سربالا گرفت مرا دید. صورت مهتابی ش خیس عرق بود و حباب های ریز و مخملی گیسوان خاکستری اش را پوشانده بود. چشم هایش برق میزد. با لبخندی گفت :
« با پسرم حرف میزدم.»
افشین را نگاه کردم که خیره به مادر بهتش برده بود.

صبح روز30 ام دسامبر2006 سرصبحانه بودم که ازبی بی سی شنیدم :«سحرگاهان امروز صدام دربغداد اعدام شد.»
روح فرهاد بازفت درپرواز بود. و فریاد مادرش درآن غروب غم انگیز در گورستان هایگیت لندن که در کاسۀ سرم پیچید. و لبخندش و چشم های نمناک و شادابش که میگفت با پسرم حرف میزدم.
میگفت و میخندید.

شما میگین، من مرحوم شده ام؟!

2007-01-12T11:37:00.000-08:00

خواهرم بعد از ده سال اقامت در فرانسه، برای بازدید به ایران آمد. یک ماه قبل وقتی پشت تلفن، آمدنش را خبرداد از ذوق دیدنش گریه ام گرفت و از آن روز دقیقه شماری میکردم تا خواهر عزیزم را درآغوش بگیرم و به یاد گذشته ها به درددل بنشینم. اصلا رفتن خواهرم بیخود و بیجهت بود. بچه هایش بزرگ شده بودند و تحصیلاتشان را بهانه میکردند. وضع مالی شان اجازه نمیداد که یک خانواده پنج نفری را در خارج بچرخانند، خیلی خیلی مشکل بود. برادر شوهرش که از سالها پیش مقیم پاریس و وضع مالی خوبی داشت میگفتند مالک چند خانه و آپارتمان و هتل و رستوران است نامه نوشت و پذیرفت که زندگی شان را تآمین خواهد کرد. اصرار داشت که بچه ها باید تحصیل کنند. نوشته بود: هزینه های درس شان دراین جا برعهدۀ من است. به پشت گرمی برادرشوهر تصمیم شان را گرفتند خانه را هم ا جاره دادند و اثاث خانه را ریختند توی زیرزمین و رفتند فرانسه. فحوای نامه هائی که بعد از مدتی رسید ، نشان میداد که از همه چیز راضی هستند. خواهرم نوشته بود : نسرین و نوید وارد کالج زبان شدند و نادر که انگلیسی خوانده و با فرانسه هم آشنائی داشت، در کلاس پیش دانشگاهی قبول شده شش ماه دیگر وارد دانشگاه میشود. خبرها خوشحال کننده بود. بعد از مدتی نوشت که برادر شوهر به خواهرم و شوهرش کار مناسبی داده است و زندگی عادی را از سر گرفته اند.
خواهرم در ولایت معلم بود. اصولا خانواده ما یعنی پدر و مادر، خواهر و برادرم همگی معلم هستیم. جد بزرگم، در زمان قاجار معلم سرخانه بچه های خان اهر بود. با این سابقۀ دیرینه در شهر کوچک ما اهل محل به خانوادۀ ما (معلم لر طایفاسی) یعنی طایفۀ معلم ها لقب داده اند.
خواهرم وقتی تصمیم گرفت به فرانسه بروند، بازنشسته شده بود. حقوق بازنشستگی اش را پدرم طبق وکالتی که ازش داشت هرماه میگرفت و میریخت به حسابش در بانک. این کار تازمانی که پدر زنده بود ادامه داشت بعد از فوت ایشان برعهده من گذاشته شد. تا اینکه خواهرم بعد از ده سال به وطن برگشت.
دوهفته اول به بازدید خانواده و دوستان و میهمانی های خانوادگی گذشت و همگی از حضور خواهر درولایت و بین خانواده خوش و خوشحال بودیم. میخواستیم بیشتر سرگرم ش کنیم تا زمان اقامتش طولانی تر شود. دراین روزها بود که خواهرم برای گرفتن پول به بانکی که حساب داشت مراجعه میکتد و آنجا معلوم میشود که ای دل غافل! ایشان بدون این که کسی خبر داشته باشد، مدتی پیش فوت کرده است!

باقی داستان را از زبان خواهرم بشنوید:
توی بانک، توصف ایستاده بودم وقتی نوبت من شد جلو رفتم و مدارکم را نشان دادم گفتم میخواهم این قدر پول از حسابم بردارم. جوانی که پشت گیشه بود نگاهی به من کرد و گفت شما تازه وارد این شهر شده اید؟ گفتم بلی چند سالی درخارج بودم. با تعجب نگاهی کرد و گفت چی گفتین خانم؟
عرض کردم که چند سالی درخارج بودم و حالا برای بازدید اقوام و دوستان به زادگاهم برگشته ام. با نگاه سنگین پوزخندی زد و رفت ودرآن پشت ها ناپدید شد. لحظاتی بعد با مردی که مسن تربود برگشت و با نوک زبان لب پائین ش را تر کرد و با تکان گردن و ابروها مرا به آن مرد نشان داد که ایشان اند! مردی که ریش چند روزه با موهای تیز و خاکستری داشت نگاهم کرد و گفت فرمایشی بود ؟
من سجل و پاسپورت و کارت بانکی ام را که از سابق داشتم نشانش دادم و گفتم میخواستم مقداری پول یگیرم. سجل و پاسپورتم را گرفت و ورق زد وحیرت زده مرا با چشمان نگران و ترسناک ورانداز کرد و گفت عجبا! عجبا! شما ببینم خواهر آقای ... هستید؟ عرض کردم بلی دو هفته است که با بچه ها خانه ایشان هستم . سرش را تکان داد و گفت عجب! عجب! عجبا! و بعد زیرلب چیزی گفت که نفهمیدم. انگار داشت با خودش حرف میزد و من حیرت زده نگاهش میکردم . ولی او سرگرم کار خودش بود وتکرار عجبا عجبا خیلی عجیب است. و آنقدر گفت و گفت و مرا نگاه کرد و عکس پاسپورت و سجلم را ورق زد و باز برای چندمین بار نگاهم کرد که حوصله ام سر رفت و آخرش گفتم آقا این کار کجاش عجبه که شما اینقدر عجب عجب میگین و مرا ورانداز میکنین؟ گفت جلوباجه نمیتونم بگم پشت سرتان هم چند نفر ایستاده منتظرند مشتری ها را باید راه انداخت. بیایین تو لطفن . و مرا هدایت کرد به اتاق خودش. مرد مهربانی بود. دستور چایی داد و گفت حساب شما بسته شده . مشتری هایی که مرحوم میشوند، حساب شان متوقف میشود تا دادستانی بعد از انحصار وراثت تکلیف آن را روشن کند. ولی در مورد شما جور دیگری عمل شده، شوهر شما قبل از فوتتان با در دست داشتن وکالتنامه از شما، تمام موجودی تان را از بانک گرفته و بعد از مدتی با ارائه مدارک رسمی فوت شما را اعلام کرده و حساب شما به کل مسدود شده یعنی مثل سجل متوفیات مهر باطل خورده! و شما هم باطل شده هستین!
گفتم آقا من پنج سال پیش توسط دادگاهی در فرانسه از شوهرم جدا شده ام . این حقه باز شیاد با چه مجوزی چه جوری این اسناد قلابی را تهیه کرده؟ و مرا که حی و حاضر زنده ام و در حضور شما ایستاده و با شما حرف میزنم، مٌٌُردانده! مرد با نگاهِ عاقل اندر سفیه با لبخندی رندانه گفت خانم پیشرفتهای ما محیرالعقوله ! مگر در روزنامه ها نخواندید که دانشمندان اینجا موفق شدند یک نوع گوسفند دست ساز جاندار ولی مصنوعی که با طبیعی اش مو نمیزنه بسازند. من خودم با این گوشام از رادیو تلویزیون صدای بع بع ش را شنیدم.
پرونده روی میز رئیس باز بود. نگاهش کردم . رونوشت برگ باطل شده سجلی بود با عکس و مشخصات خودم . تاریخ فوتم خط خوردگی داشت نتوانستم درست بخوانم.
پرسیدم : ببینم آقا کی مرحوم شده ام.
مرد که با موهای چانه اش بازی میکرد و زیرلب عجب عجب میگفت این بار زیرچشمی طوری بار براندازم کرد که انگار داشت بلندم میکرد.
با عصبانیت پرسیدم: حالا چه باید کرد؟کاری نمیشه کرد. حریف نیستید. بهتره که همون را بپذیرید. یا که اصلن نادیده بگیرید!
چی چی را بپذیرم؟ چی چی را نادیده بگیریم؟ اقا چی را ....
مرد مجالم نداد و گفت :
بپذیرین که فوت کرده این ...
یعنی شما میگین من مرده ام!
مرد که پرونده را می بست آرام گفت
در حال حاضر صرف با اونه !

این قوم ... نرفته

2006-06-03T02:19:00.000-07:00

هیاهوئی در راهرو پیچید. پیشخدمت وارد شد و گفت
« آقا یه عده باباشمل آمدن وایسّادن توراهرو همشونم جاهلن. میخواهن شمارا ملاقات کنن. هرچی بهشون میگم که رئیس مهمان دارن قبول نمیکنن. میگوین ماهم مهمان خدا هستیم وبایسّی آقا رئیس را زودتر ببینیم کارمون مهمه.»
عادل گفت «بگو بیان تو.»
دربازشد. یک عده کلاه مخملی همه پت وپهن و یقه باز، سبیل کلفت با هیکل های بزن بهادری با کفش های پاشنه خوابیده لخ لخ کشان صف کشیدند پای دیوار مقابل میز رئیس. عادل که به احترام آن عده بلند شده بود و چشمش به در روی نفراتی بود که وارد میشدند. یکی رو به عادل گفت
«تمومه دیگه. کسی نیست. شما بفرمائین بنشینین پشت میزتان آقای رئیس.»
عادل نگاهی به آن عده کرد. همه یقه باز، با سینه های پشم آلو با لباس های نو و تمیز.
آن که وسط ایستاده بود وسبیل های پهنی داشت، تسبیح دانه درشتش را گذاشت توی جیب شلوار و با کف دست چپ از روی پیراهن یقه باز سیاه،
سینه را مالش داد. رفتارش نشان میداد که سخنگوی آن عده است. گفت
«عرض کنم خدمتتون که ..». چشمش افتاد به کشباف که با کنجکاوی آن عده را تماشا میکرد. اشاره کرد به او از آقای عادل پرسید
«ایشان از محارمن؟»
عادل بالبخندی خودمانی گفت
« بلی ایشان آقای کشباف شوهر خواهرم ...» سخنگو پرید وسط حرف عادل گفت
«پس از خودمونه!»
عادل کشباف رانگاه کرد. بعد خیره شد به سخنگو. نگاهش می گفت که درانتظار است. سخنگو گفت
« بلی درسته متوجهم. ما که متوجهیم دیگه شما وقت زیادی ندارین. چاکرت عباس چاله.» و بعد یک یک دوستانش را معرفی کرد تا رسید به نفر سیزدهمی گفت «رسول مچل!» غرض از مزاحمت اینست که ما آمده ایم حضور شوما تا زندانی هایی که زیر هزارتومن هستن اسماشونا به ما بدین حدود شصت و پنج تا ...»
رو کرد به یکی از دوستانش پرسید
«ببینم اکبر ننه، بودجه چقده بود؟» مخاطبش گفت
«شربت اغلی پنج تومن خواست. میرحجازی چهار هزار و هفتصد تا کدومشو باس حساب کنم.؟»
سخنگو گفت «همون گرونه راباس محاسبه کنی. شربت اغلی را. ما که گدا نیسّیم . یه بار اتفاق میفته درهمه عمرمون.»
رو کرد به رسول مچل که از همه شون مسن تر به نظر میرسید گفت «درس میگم یانه؟» رسول مچل که با تسبیح بازی میکرد، نگاهش از پشتِ شیشۀ پنجره رفته بود به دیوار آن طرف حیاط که روی هره بالای پنجره ای دو کبوتر درحال عشقبازی بودند، کمی دیرتر پاسخ داد و گفت «البته که درسته. مولا یارت داش عباس.» سخنگو گفت « بزن بریم اکبر ننه چقد میشه زودباش دیگه بگو آقای رئیسا زیاد معطل نکن کار و زندگی دارن اینا.» اکبر ننه خیلی سریع پاسخ داد «شصت و پنج تا.»
سخنگو رو به عادل گفت «ما جمعن شصت و پبجزارتومن بودجه داریم که ... » حرفش را برید و کلاه شاپوی سیاه رنگ و بزرگش را ازسرش برداشت که به طرز رقت باری طاس بود با چند جای زخم و بریدگی خط خطی. اما نه از آن خط خطی های قمه زنی های عاشورا. دست برد جیبش پنج هزارتومان شمرد و آرام زیرلب گفت «اول دشت به نام مولا علی. اللهم صل علی ...» و صدای صلوات زیر سقف اتاق رئیس زندان پیچید.
آقای عادل و کشباف همدیگر را تماشا میکردند و نمیدانستند منظور آن عده ازاین کارها چیست.. پول را انداخت توی کلاهش. بعد کلاه را گرفت جلو نفرات دست راست تا یک یکی پول ریختند توی کلاه و بعد رفت سراغ نفرات دست چپ و رسید به آخرین نفر که همان رسول مچل بود و او نیز سهم خود راانداخت توی کلاه. سخنگو کلاه شاپوی پر از اسکناس را گذاشت روی میز عادل و بعد از مرتب کردن اسکناس ها گفت
«مال شما. ولی هرچه زودتراین کارو بکنین. خواهش میشه. یعنی شب عیدی برن خونه هاشون. پیش زن و بچه هاشون باشن.»
نگاهی کرد به دوستانش و چانه اش را خاراند و گفت «خب.» بعد از پشت پنجره بیرون را نگاه کرد و رو به عادل گفت
«خب مامیریم گشتی تولاله زار و اونطرفا بزنیم بعد از ظهری برمیگردیم این جا. البته حضورتان. تا اون موقعم که کارا تموم شده دیگه. یاحق مرخصیم.»
سپس روکرد به کشباف و گفت
«شومام لطفن آقا رئیسا کمک کنین که زودتر این کارتموم بشه.»
آقای عادل گفت
«مقررات اینه که این پول را به صندوق بپردازید رسید بگیرید درست نیس که من از شما این همه پول را قبول کنم. اداره مقررات ... » سخنگو پرید وسط حرف عادل و گفت «نه آقای رئیس ما حضورتون عرض کردیم صندوق مندوق و مقررات حالیمون نیس. خودتان این زحمت را بکشین مولا یارتون. گذشته از اون صندوق از ما نمیپرسه برای چه این پولارو میدین؟ ما چه جوابی داریم به اون بنده خدا بدیم؟»
و راه افتادند و رفتند بیرون. صدای لخ لخ کفش های آن عده روی موزائیک های راهرو اداره زندان هنوز به گوش میرسید که پیشخدمت وارد شد و گفت «اینا گفتند بعد از ظهربرمیگردیم.» وقتی چشمش به پول های روی میز افتاد گفت وای خدا! این ها برای چه این همه پول را دادند شما چرا گذاشتین روی میزتان؟ دردسر نشه آقا.»
عادل گفت «ـبرو آقای شریفان را بگو زود بیاد اینجا.»
پیشخدمت که هنوز چشمش روی پول ها بود گفت «کدام یکی راآقا، صندوق یا بازرسی؟»
عادل گفت «صندوق را. رئیس صندوق را زودتر بگو بیاد.»
با نظارت عادل با کمک دو کارمند دیگر لیست زندانیان زیر هزارتومنی آماده شد. همه شان را خبر کردند که وسایلشان را جمع کنند. غروب آزاد خواهند شد. زندانیان مفلوک ناباورانه به همدیگر نگاه کردند. ولوله بین زندانیان افتاد و شایعه به سرعت در زندان پیچید که از طرف دولت به خاطر شب عید بخشوده شده اند.
عادل مجبور شد بین زندانیان برود و توضیح بدهد. رفت و گفت
«یک عده از داش مشدی های میدان آمدند و پولی دادند و شما را آزاد کردند.»
نم نم باران تازه شروع شده بود که آن عده برگشتند. آقای کشباف درکریدور منتظر بود که آن ها برگردند تا هدف و انگیزه کارشان را بپرسد. سخنگو با دیدن آقای کشباف که یادداشتی دستش بود و مشغول شمردن و جمع زدن نفرات بود پرسید:
«داشی کار تمومه؟»
کشباف پاسخ داد «بلی تمومه ولی میخواستم بدونم منظورتان ازاین کارا چیست؟ ... »
سخنگو حرفش را قطع کرد و گفت
«مهم نیس داشم یه کمی دندون رو جیگر بزا ... چند نفرن؟»
کشباف که آخرین رقم را جمع زده بود گفت «هشتاد و شش نفر.»
مرد داد زد « مسّبتا شکر»
و صدایش توی کریدور پیچید.
مرد با ناباوری رو به دوستانش گفت
«می بینین! 86 نفر حالا بگیر با زن و بچه هاشون!»
بعد هر دو دستش رابهم زد و گفت « جل علا! پسر این که یه قشون میشه!» و رفتند توی اتاق عادل.
ازدحام و سر و صدای حیاط زندان غیرمنتظره بود. کارمندان اداره پشت پنجره ها ایستاده و تماشا میکردند. پاسبان ها آن عده را درحلقه خود تا در خروجی هدایتشان میکردند. دربیرون دو نفر درانتظار بودند و به هریک پولی میدادند برای سورسات شب عید. وقتی همگی مرخص شدند آن دو نیز دراتاق عادل به دوستان خود پیوستند.
این بار نیز سراپا به همان ترتیب که صبح ایستاده بودند جلوی میز عادل صف بستند. سخنگو در جعبه شیرینی را که یکی ازآنها روی میز گذاشته بود باز کرد و رو به عادل گفت
«آقای رئیس حالا من یک یک این دوستانم که از این لحطه «حاجی» شدند به شما معرفی میکنم. حاجی واقعی ها! نه از اونا که میرن اونجارا هم .... استغفرالله ... حالا بفرمایین کامتونا شیرین کنین. از رسول مچل شروع میکنم که شده حاج رسول» و یک شیرینی داد به رسول مچل و رویش را بوسید و گفت « قبول باشه حاج رسول.» به همان ترتیب با همه دوستانش روبوسی کرد و حاجی شدنش را تبریک گفت. تا نوبت رسید به خودش. رسول مچل نزدیک شد و یک نان خامه ای را به سخنگو داد. رویش را بوسید و گفت
«حاج عباس تو خیرات کردی و بانی این کارخیر شدی برامون. خدا پدر و مادرت را بیامرزه»
اشک درچشمانش حلقه زد.
سخنگو که احساس کرد سکوت غم آلود، فضا را متأثر کرده یکباره فریاد کشید
«دسته حاجی ها مرخص.»
و با تعظیم سر از اتاق عادل بیرون رفتند.
: برای مطالعه آثار این نویسنده از وبلاگ های زیردیدن کنید

.www.naghdha.persianblog

www.ketabsanj.blogspot.com

قهرمان

2006-02-10T14:51:00.000-08:00

سرصبحانه بودند که به صدای غیرمنتظره زنگ درکوچه ، زن و شوهر همدیگر را نگاه کردند. مادر با نگاهش از آن دو پرسید با کسی قرار داشتین؟ از سکوت هراسناک آن دو تکانی به خود داد و گفت شماها نه! من میروم ببینم کیست .
پشت در ایستاد و پرسید کیه؟
زنی جواب داد: مهمان خدا.
صدای پنجه کشیدنِ دست ضعیفی را پشت درشنید . با نگرانی لنگه در را باز کرد. زن جوانی بود. مودبانه سلام داد و با لبخندی پرسید: آقای قهرمان تشریف دارند . مادر تا گفت بلی چکارش داری؟ دختر بچه ازلای پای مادر به درون خزید و صدای بچگانه ای که تکرار میشد: بابا بابا کجائی، زن و شوهر را به وحشت انداخت. قهرمان لقمه درگلو گیر کرده افتاد به سرفه.
زودتر نگار بود که بلند شد و رفت راهرو و دختربچه را دید درحال دویدن به سمت او و بعد، چشمش به زن جوانی افتاد که کنار مادر نزدیک میشدند. قهرمان با رنگ و روی پریده بچه را بغل کرده بود و در آستانه اتاق بچه را میبوسید. سرش پائین بود به سلام زن جوان که از کنارش میگذشت پاسخ نداد.
مادر با نگاه سنگین به فرزندش، گفت هوم! پس درست بوده که نوه دار بودم و خبر نداشتم. و خیره شد به نگار که رعشه افتاده بود به تنش و با رنگ و روی پریده پای دیوار نشسته و به وضع رقت باری میلرزید.
مادر با نگرانی نگاهش کرد و گفت : نگارجان بیا جلو صبحانه ات را بخور دخترم سلامتی تو مهمه.
و استکان چائی را گذاشت جلو مهمان ناخوانده. رو کرد به دختر بچه که دست های کوچکش را دورگردن قهرمان حلقه کرده بود پرسید اسمت چیه عزیرم.
اسمم ... اسم ... م ... شوهی لا و نگاه کرد به مادرش.
زن جوان بی مقدمه رو به نگارگفت : خانم قصدم آسیب رساندن به روابط شما نیست . خیالتان راحت باشه. قول میدهم. لحظه ای تحمل ش را ندارم. حتا بی پرده بگویم متآسفم که بچه دار شدم. محصول ... نگاه کرد به بچه اش. دید که دارد نگاهش میکند حرفش رابرگرداند. دلم میسوزه. خیلی سعی کردم با واقعیت زندگی آشنا کنم. اما نشد. نشد که نشد. ذره ای اثر نکرد. خشونت و جادوی قدرت دگرگونش کرده. ویران شده حالی ش نیست. خدا آن روز را پیش نیاره. ... نگاه کرد به بچه که درآغوش پدرش خوابیده بود آرام آرام نفس میکشید. این بچه محصول تجاوز است . لرزید و با چشمان اشک آلود سر به زیر انداخت.
مادر نگاه تیز ولی پر از نفرت به قهرمان انداخت. خونسرد و بی تفاوت، برق چشمانش نشان میداد که از بازسازی آن صحنه غرق لذت است. تکان بچه افکارش را بهمریخت.
مادر به گریه افتاد. سر قهرمان داد زد. نفرین به تو شیرم حرامت! حالا با این بچه حرامی ... استغفرالله! عجب ... و به سرفه افتاد. بعد گفت خدا لعنت کند بانی و باعث را. هرجا پا میگذاری بوی خون میآد. بچه های مردم را دسته دسته میکشن جنازه ها را میریزن توگودال ها ... و زن جوان با بغض گیرکرده درگلو دنباله حرف های مادر را گرفت ... و بعد درجه میگیرن و میشن سرتیپ پاسدار ...
قهرمان فریاد کشید بسٌه دیگه سخنرانیِ! فتوای امامه دشمنان اسلام باید کشته شن ولاشه هاشونا بندازن جلو سگا! فهمیدین!
بچه از خواب پریده و جیغ میکشید که قهرمان ساکت شد. با انگشتانش موهای بلند بچه را شانه میزد.
زن جوان جرعه ای از چای را سرکشید و گفت: هزار و چند صدسالی است این مردم مسلمان بوده وهنوزم هستند. درد اینها که اسلام نیست، حفظ قدرت، آدمکشی و خشونت را یک ضرورت اصلی برای بقایشان کرده است. اقتداره که میکشه نه اسلام. ازبس آدم کشته اند همه شان بوی لاشخوارا را گرفتن. تفنگ و دشنه حرف میزنه نه اسلام! کدومشان بدون پاسدار و تفنگ میتونن بین مردم آفتابی بشن؟ چند تا ازغفلت درآمده و پشیمان شده ها خود کشی کردند. دوتاش ازرفقای خودت بودند یادته مهدی میگفت وقتی ماشه را کشیدم دیدم مقابلم پسر پانزده ساله خواهرمه! بهتر نبود این اتفاقات را اقلا به مادرت تعریف میکردی؟
قهرمان که برآشفته بود. بی وفقه پک به سیگار میزد و چشم غره میرفت.
اما آرزو میکنم که از این منجلاب نجات پیدا کنی وبه همان اسلام موروثی خودت برگردی.
قهرمان منفجر شد.
اسلام موروثی! اسلام موروثی اعیان و اشرافی! ویسکی بخور دهنت را آب بکش و نماز بخوان. مال یتیم را بخور و یتیم خانه بساز و به مجتهد خمس و زکات بپرداز! نه خیر خانم دکتر گذشت آن زمانها. من هرکاری که کردم با دستور اسلام عمل کردم. به کسی ظلم نکرده ام. من اصلا اهل خشونت نیستم. از زد و خورد و کتک کاری و دعوا بدم میاد. اینه ها جلو مادرم میگم از بچگی از دعوا و کتک کاری نفرت داشتم حالا هم دارم خشونت مال وحشی ها ست! مال کسی را هم نخورده ام. به کسی هم تجاوز نکرده ام. بدون جاری کردن عقد صیغه شرعی به زنی دست نزده ام! این تهمت ها چیست به من میبندی حیا کن خانم دکتر! من کی شما را بیهوش کردم. شما بیهوش بودین. اصلا آن شب بیهوش میرفتین سرعمل! شاید هم خواب بودین. من وظیفه شرعی ام را انجام دادم. صیغه خواندم و شدید زن حلالم. حالا خواب بودین به من چه؟ یه وقت طرف خواب میره و تو خواب زن یکی میشه وقتی بیدار شد که دیگه زن شده گذشته الخیر فی ما وقع . گذشته از آن شما خانم تحصیل کرده که پدرتان هم حقوقدان است وقتی به هوش آمدید و دیدید زن شده اید چرا نرفتین شکایت؟
از آبروم ترسیدم!
اینم شد حرف؟ میخواستین نترسین. من که نترسیدم.
نگار که ساکت نشسته بود گفت تو حق داشتی که نترسی. بعد اضافه کرد سردار که نباید بترسه!
زن جوان. رو به مادر گفت :
خانم آمدم درحضورشما از پسرتان خواهش کنم دنبال سجل این بچه برود. دادگاه طلاقم را پذیرفته آزاد شدم درسند ازدواج حق طلاق با من بود.
قهرمان تکان خورد و ناباورانه نگاهش کرد. تقاضای شناسنامه بچه با ایشان است. دادگاه نامه را حاضر کرده ولی ایشان باید امضا کند.
مادر زیر چشمی به زن جوان نگاه میکرد. از شجاعت و صراحت کلام به ویژه وقار و سنگینی اش مادر را مجذوب کرده بود.
برای تغییر فضا صحبت را عوض کرد.
شنیده بودم که قهرمان ازدواج کرده یکی از همکارانش که شهید شد برای خواهرم تعریف کرده بود حتا میگفت صاحب یک دختری هم شده اند گویا شما دکتر هستید و کار پررونقی دارین.
بلی خانم من چشم پزشکم اسم من مژگان و دخترم سهیلاست. در انتخاب اسم دخترمان نیز گرفتاری داشتم. یک اسم عجیب و غریب انتخاب کرده بود. قهرمان پرید وسط حرف آن دو، سمیه. آری نشنیده بودم. کارمان به استخاره کشید. رفیقی داشت که عمامه گذاشته بود سرش و ادای ملاها را درمیآورد. سید نبود ولی میگفتند حاج آقا موسوی. استخاره کرد و گفت انتخاب خانم درسته.
مادر گفت آری موسی خره. پسر زینب سیاه. اول ها پیشنماز شده بود! ولی بعد که فهمیدن بیرونش کردن. بعد پرسید مژگان خانم حتما کسی را زیر سر دارین؟
نه خیر خانم انتخاب نکرده ام. بورسیه دارم باید بروم خارج. اگر سجل بچه درس نشه میگذارم پیش والدینم تا بعد. ولی اگر درس بشه با خودم میبرم.
نگار که کم کم خیالش از طرف هوو راحت شده بود، پرسید شما چند وقت زن و شوهر بودین؟
ظاهرا دو هفته!
انگار درست نشنید. همانطوری که نشسته بود باتن رنجورش جابجا شد و پرسید
چی فرمودین؟
عرض کردم دو هفته. نشد، دوهفته هم نکشید.
وا مگه میشه؟ چرا به این زودی جدا شدین؟
من شدم. قبل از من هم بودند که خیلی زودتر از من جدا شده بودن. مگه شما نمیدونین؟
مادر که حرف های تازه به گوشش میخورد با کنجکاوی خیره شد به زن جوان.
ببین خانم، منِ پزشک بیمارستان را همین آقا توی آمبولانس بهداری بیهوش کرد. این ها ازهرنوع سلاح استفاده میکنند حتا از داروهای بیهوشی که فراوان دراختیار دارند و بعد گفت مدتها عاشق من بوده البته این حرف را به دیگران هم گفته بود به نسرین و دکتر پوزش که از آن ها نیزبه نظرم بچه دار شده درشیراز. من وقتی به خود آمدم که کار ازکار گذشته بود. زن عقدی ش شدم. دوسه بارهم شب و نصفه شب آمد به خانه ام. درمستی بود که به شغلش پی بردم. وقتی فهمیدم ازش حامله شده ام تقاضای طلاق کردم.
نگار دستهایش را هم میزد و با نچ بچ میگفت عین من. عین من ... ببین همین بلا را سر من آوردی ها ... پدرم وقتی فهمید دق مرگ شد. تاوانش را پس میدی. بهشت و جهنم همین جاست با نگاهش در دوردست ها بود و انگار که برای بازسازی خاطره هایش دنبال کلمات میگشت که قهرمان بچه را گذاشت زمین و با مشت کوبید توسر نگار.
زن جوان با نفرت نگاهش کرد و از کیفش پاکتی درآورد و داد به قهرمان. و دست بچه را گرفت و دستی به لباس هایش کشید وعازم رفتن شد. قهرمان با دیدن چکهای برگشتی خودش لبخندی زد و گذاشت تو جیبش. خواست چیزی بگوید ولی نگفت.
متوجه نگار شد. روی زمین افتاده، زل زده بود به سقف. ازگوشه لبش قطرات خون بیرون میزد. پلک چشمهای زنش رابازکرد و با گفتن لا اله الاا لله پاهایش را گرفت رو به قبله درازش کرد و رویش را پوشاند.

ناشر

2006-01-28T03:42:00.000-08:00

اندرین ره صدهزار ابلیس آدم روی هست
تا هر آدم روی را زنهار کادم نشمری
(شمس تبریزی)

بعد از راه پیمائی روزانه تصمیم گرفتم که از حاشیه جنوبی پارک، میان بر بزنم و در نبش خیابان مقابل، در قهوه خانه ای که پائوق دوستان است با آن ها گپی بزنم که معمولا هربعد ازظهر آنجا جمع میشوند و با بحث های کهنه و تکراری مسائل و مشکلات جهانی را حل میکنند! پارک با آرامش مطبوعی درسکوت بود. عده ای پراکنده روی چمن های سبز و درخشان، حمام آفتاب گرفته بودند .چند زن جوان اینجا و آنجا، نیمه عریان دراز کشیده با تن های بلورین زیر ذرات خورشید کتاب میخواندند. از ذهنم گذشت : "چرا زن های ما این امنیت را ندارند" که به داد و فریادی آشنا تکان خوردم. اول فکر کردم دنبال آن خیالاتِ محالاتِ قبلی است و سیری در وطن و پارک لاله و ضمیر ناخودآگاه، که دیدم نه، درچند قدمی ام دو نفر وسط پیاده رو ایستاده، سر همدیگر داد میزنند. خواستم راهم را کج کنم و به سرعت ازآنجا دور شوم که نشد. یکی از آن دو که مرد مسن و جا افتاده ای بود جلوم را گرفت و گفت:
"آقا ببخشید شما هموطن هستید؟"
چاره ای نداشتم جز تأیید. گفتم بلی فرمایشی بود؟
"خوب شد، لطفا چند لحظه تشریف داشته باشید بین من و این مرد قضاوت کنید!"
هاج و واج نگاهش کردم. من و قضاوت؟ گفتم "بنده که قاضی نیستم قربانت گردم من یک عابربازنشسته ام. مرحمت شما زیاد ..."
و راه افتادم که مرد مانع شد. نگاهش کردم. از نگاه ترحم آمیزش دلم به حالش سوخت.
آن یکی که جوانتر بود یک ریز هوار میکشید. شرارت و پاچه ورمالیدگی ازوجناتش میبارید. میگفت :
" ... شماها اصلا مرا نمی فهمید حالی تان نیس من یک مبارز سیاسی هستم دار و ندارم را دراین راه دارم از دست میدم وآن وقت شماها به من تهمت سرقت و شیادی میزنین حیا هم خوب چیزیس وطنم درآتش ظلم و خفقان میسوزه آن وقت شماها به من تهمت میزنین که سرقت کرده ام ..."
هی میگفت و میگفت ، عرق میریخت ومبارزاتش با دهن کف کرده اوج میگرفت وپارک را میلرزاند و من نادم ازغفلت خودم که چطور تا به امروز از حضور چنین مبارزی غافل مانده ام که ناگهان با نگاه حیرت زدهِ من صدایش را پائین آورد و کمی آرام شد. از من پرسید:
"شما اسمتان چیست و چکاره اید واینجا چه میکنید؟َ"
و بعد سبیل های قیطانی اش را کمی تاب داد و با خشم و غضب خیره شد به من.
آب دهنم را قورت دادم و با احتیاط گفتم :
"من، من یک آدم علاف هستم ورهگذر."
گفت : "آقای رهگذر بنشین اینجا روی این سکو به حرف های این آقا گوش کن و کمی بخند و اگر خنده ات نگرفت به من بگو من کاری میکنم که بخندی. ولی به حرف های من هم گوش کن اگر حوصله داشتی آن وقت قضاوت کن ببین این آقا چه لاطائلات و مزخرفاتی سرهم میکنه و تحویلم میده!"
و به زور هردو شانه ام را فشار داد که بنشینم. نشستم.
گفتم " حالا که زور است به چشم."
مرد مسن وقتی تمکین مرا دید جلو آمد و گفت :
"اسم من مولف است."
گفتم : "باشه آقای مولف گرفتاری تان برسر چیست؟"
مردی که فریاد میکشید و به نظر میرسید که کمی آرام شده است بار دیگر جوش آورد و دادش بلند شد:
"نشد دِ نشد دیگه هنوز من خودم را معرفی نکرده چرا صحبت گرفتاری کردید؟ این یک سئوال فتنه انگیز است که بوی توطئه ازآن به مشامم میرسه. آقاجان گرفتاری مال من است که این آقا برایم درست کرده!"
گفتم :" آرام باش . شما خودتان را معرفی کنید تا من به موضوع دعوا رسیدگی کنم و بعد برسیم به قضاوت."
با لبخندی سرد و تمسخر آمیز گفت :
"اسم مرا پرسیدید ؟ هان اسم مرا ... همه میدانند اسمم چیست. چطور شما نمیدانید من کیستم؟ مگه نگفتی تو این شهر علافی داری؟ چطورمرا نمیشناسی؟ من شهرت جهانی دارم. ناشرم. معروفم. بخاطرعظمت فرهنگ اسم شاعر بزرگ را انتخاب کردم. ناشر کپیساز و یک روشنگرم."
هر دو دستش را بالا برد و فریاد کشید و با تهدید گفت :
"چطور شما مرا نمیشناسید آقا؟ اسم من ناشر است ناشر! یک ناشر مبارز سیاسی روشنگر!"
من که از حرکاتش کم کم به شک افتاده بودم، پی بردم که آدم متقلبی باید باشد واز آن هفت خط های روزگار! توی دفترچه قضاوتم نوشتم :
رهگذر- مولف – ناشر.
رو به مولف پرسیدم : "شکایت شما چیست؟"
بار دیگر فریاد ناشر بلند شد که : کجای کاری آقا؟ شکایت از من است این بابا از زور بیکاری یک کتابی نوشته و چاپ کرده و فروخته. تمام شده رفته. من بعد ازچند سال که دیدم کتاب نایاب شده دربازار هم مشتری زیاد است، برای روشنگری هموطنان عقب مانده ام کتاب را چاپ کردم و فروختم نه یک بار و دوبار بلکه چندین بار این زحمت را با چه خون دلی گردن گرفتم و انجام دادم. زحمتش یکی دوتا نبود. و به گفتنش نمی ارزد اما برای اینکه شما را شیرفهم کنم و درست و حسابی روشنت کنم یک تکه اش را میگویم تا حساب کار دستت بیاد تا به مبارزات عرضی و طولی من پی ببرید ..."
صدایش را کمی پائین آورد و گفت :
« جوانب دیگر مثلا عقب و جلو و حتا پهلوها را بعدا توضیح خواهم داد.»
گفتم: «بفرمائید مبارزه همه جانبه الخلاص دیگه ...»
گفت : "آری اصل لغت یادم رفته بود حق باشماست. مبارزه همه جانبه. آقای رهگذر، نه، قاضی رهگذر بیخودی به داد و قال این مرد وقت تلف نکنی. به جان شما نباشه همین آقای مولف را با دست خودم کفن کرده باشم اگر دروغ بگم یک ماشین افست ازنوع 256. . CT. CANON که دراین ولایت شهرت دارد با هزار بدبختی خریدم و گذاشتم پائین زیر زمین دکانم که ظاهرا مرکز انتشاراتی است ، البته کارهای دیگر هم انجام میدهم. صرافی میکنم. پول نزول میدهم. برای هموطنانم حواله قبول میکنم و این قبیل کارهای به قول معروف کارچاق کنی برای خدمت درراه حفظ استقلال ملی و فرهنگ باستانی ایران! البته کارهای من ازنوع حلال است. کشمش و بادام و زیره کرمان هم وارد میکنم ولی کار خلاف هرگز انجام نمیدهم. قیمتم خیلی خیلی بالاست! بلی داشتم تعریف میکردم، با آن ماشین که تهیه کرده ام شروع کردم به کپی گرفتن از کتاب ایشان و دیگر کتاب های کمیاب و بیشتر نایاب. هفته اول از پنجاه تا شروع کردم تا رسید به صد و پانصد و هزار جلد بلکه هم بیشتر. بعد با چه زحمت و دردسری بردم تا شهردیگری که تقریبا 140 کیلومتر با اینجا فاصله داردو دادم چاپخانه ای صحافی کرد. میدانید که رفتن و برگشتن این همه راه چه دردسری دار؟ تازه ، جلد کتابها را هم خودم زحمت میکشم و خوندل میخورم که عین اصل دربیاد. واقعا که دستم درد نکند! کتاب را طوری از چاپ درمیارم که با چاپ اصلی مو نمیزنه. اصل و کپی را خودمم نمیتوانم تشخیص بدهم. وقتی من با این خریتم اصل وبدل را از هم تشخیص ندهم، این نویسنده ها که درچارگوشه دنیا پخش و پلا هستند و بیشرشان بنگی وعرقحورانذ ازکجا میفهمن؟" با لبخندی کریه افزود: "روشنفکراند دیگه!" و ادامه داد:
"مدت هاست با کتاب های دیگران نیز همین طور کپی گرفتن از من صحافی از چاپخانه درآن شهر و تبلیغ و پخش و توزیع و فروش بازم از خودم . یعنی از من، منی که همین حالا درحضورت هستم. ولی هیچیک از نویسنده ها مثل این آقا نمک نشناس نیستند. همه شان از من قدردانی کرده اند. حتا صحبتِ تهیهِ مجسمه ای از هیکلِ من درمیان بود که جان شما نباشه، این آقای مولف را کفن کرده باشم قبول نکردم حالا قرار شده برای دریافت جایزه "ماهرترین کپی سازناشر" درخارج ازکشور جوائزی دریافت کنم که تا به امروز نمیدانم چرا خبری نشده ." چرخی زد دور خودش رو به من پرسید "شما چیزی به گوشتان نخورده دراین باره؟"
من که از وقاحت و بیشرمی ناشر بهتم زده بود سیگاری آتش زدم و مرد مولف را نگاه کردم که مثل بچه یتیم وامانده کز کرده گوشه ای و ناشر را تماشا میکرد. گفتم نه خیر.
پرسیدم :"نظرتان چیست آقای مولف؟"
ناشر ازجایش پرید و اول سیگار مرا از لای انگشتانم بیرون کشید و چند پک محکم زد و گفت:"آقای قاضی رهگذر چرا به حرف های من توجه نمی کنید؟ ایشان چکاره اند که درباره کتاب شان نظر بدهند؟ ایشان یک بار کتابی نوشته و چاپ کرده و فروخته تمام شده رفته باقیش با منه. که بارها و بارها زحمت بکشم جانم و سرمایه ام یعنی درواقع دار وندارم را به مخاطره بیندازم و کتاب را چاپ کنم با هزار بدبختی این در و آن در بزنم با هزار ویراژ زیرآبی بروم و درفکر برگشت پولم خواب های آشفته ببینم . ..."پرسیدم: "مگر شما با ایشان برای چاپ های بعدی هم قرار دادی بسته اید؟ یا کلا چاپ های بعدی را به شما واگذار کرده است؟"
"چه فرمایشاتی! چه قراردادی آقا. این قراردادها همه کشگند. کتاب را من باید دست مردم برسانم. مردم بخوانند تا مبارزه فرهنگی با رژیم جمهوری اسلامی معنا پیدا کند و دریک راه اصولی، رنگ مبارزه سیاسی بگیرد به نتیجه برسد! من اگر برای هرکتاب بخواهم اجازه بگیرم که بساطم نمیچرخد. مثلا بگیر حافظ و مولوی را نه اصلا بگو این قرآن را، من خدا را از کجا گیر بیارم و اجازه بگیرم چاپ جدید قرآن را؟ شما میدانید کجاست؟ من که اصلا نمی شناسمشان ولی اگر آدرسش را دارید به من بدهید تا من ... هان چرا رفتی تو فکر آقای قاضی رهگذر؟! چرا جواب نمیدهی؟ هی هی میدانم که جواب نداری"
گفتم : "پس به نظر شما این آقای مولف چکار باید بکند؟"
دستش را برد زیر چانه اش وبا انگشت اشاره کمی بازی بازی کرد و گفت : "آقای مولف برود کشگش را بسابد و بعد اگر خسته شد یک کتاب دیگر بنویسد که بتوانم از روی آن نیز چند بار کپی کنم و بفروشم و به مبارزات فرهنگی ملت کهنسال ایران در داخل و خارج ادامه بدهم و همچنان در راه روشنگری تلاش ..."
من که حوصله ام از یاوه گوئی های طرف سررفته بود حرفش را بریدم و گفتم :
" و شما هم اسم این شیادی ها را بگذارید مبارزه! "آقای قاضی رهگذر تو هم شدی مثل قاضی دادگاه های جمهوری اسلامی . چرا تهمت میزنی؟ من میگم این آقای مولف حق ندارد به من اعتراض کند که چرا کتاب های او را بدون اجازه چاپ کرده و فروخته ام. ایشان اگر عِرق ملی دارند و خون ایرانی در رگهایش جاریست باید از من سپاسگزاری کند. پول بدهد. پول ندارد جواهرات زنش را بفروشد به من بدهد اگر ندارد قرض کند تا من این پروژه روشنگری را که یک تنه دراین دیار غربت شروع کرده ام به جایی برسانم و جمهوری اسلامی را از رو ببرم. من یک اپوزیسیون با فرهنگ هستم آقا!"
گفتم : " آقای ناشر میدانید اینجا اروپاست و کپی رایت وجود دارد و حق مولف نیز محفوظ است شما مرتکب سرقت شده اید. خصوصا در استرالیا که بودم میگفتند دراروپا یک ناشر هموطن پیدا شده هر ازگاهی دکانش را آتش میزند و ازبیمه خسارت میگیرد و ازاین طریق پول خیلی ها را بالا میکشد. میگفتند دردادگاه ها نیز چند شکایت برعلیهش مطرح است حتا شگرد آتش سوزی و سرقت خانه اش ورد زبان هموطنان شده "
ناشر، چند قدم برداشت و دور خود چرخید و روبه روی من ایستاد گفت :
"شما این خبرها را ازکجا گیرآوردید؟ نکند شما هم از فرستاده های رژِیم هستید برای نابودی من آمده اید؟ میدانم که عده ای از دشمنانم اینجا علافی باز کرده و زاغ مرا میزنند که حذفم کنند! من میگم این آقا حق ندارد به من اعتراض کند. بلی من خیلی از کتاب ها را بدون اجازه چاپ میکنم و کسی هم نیامده سراغم. حالا این آقا آمده که چرا ازمن اجازه نگرفته ای؟ تورا خدا وقاحت را می بینی؟ من چیزی نمیگم روم نمیشه شما یه چیزی به این آقا بگین! بلکه قانع شود و دست از سرم بردارد. من دارم مبارزه میکنم که مردم نجیب و شریف ملت ایران را از چنگال متجاوزان نجات بدهم. آن وقت این آقا یقه مرا چسبیده که چرا کتاب مرا بدون اجازه چاپ کردی و فروختی من کتاب خدا را که تو سگ درگاهش هم نیستی بدون اجازه اش بارها چاپ کردم وفروختم ، هیچوقت هم نیامد سراغم. حتا گله هم نکرده چون که ازنیت خیر من باخبر است. میداند که تلاش شبانه روزی من برای نجات ملت باستانی است. اطمینان دارد که میخواهم از دست دزدان و کلاهبرداران نجات شان دهم آن وقت این آقا میخواهد دکان مرا تخته کند و مانع فعالیت های انسانی و فرهنگی من شود!
مولف و رهگذر با تعجب بهمدیگر نگاه کردند. مانده بودند که چه جوابی به این بیشرم بدهند!
ناشر که سکوت آن دو را دید دست برد به کیفش و بطری شراب را باز کرد و گفت :
"ممنونم آقای قاضی رهگذر، حالا که به حقانیت من پی بردید پس بخوریم به سلامتی!"
تونلی تاریک مانند دهان کوسه باز میشود. میخندد پشت صورت نانجیبش سایه لاشخوری متعفن شکل میگیرد.
رهگذر و قاضی با نفرت تفی میاندازند و از لاشخور دور میشوند.

عده ای با مشاهده دو مرد لخت که بطری شراب خالی کنارشان روی نیمکت افتاده بود، با ترحم سکه ای انداخته به راهشان ادامه میدادند.
روزنامه های محلی گزارش دادند که ناشر مربوطه حین فروش البسه نیمدار دو پناهنده ایرانی، توسط پلیس دستگیر شده است.

لندن دهم آگوست 2003

لطفا برای مطالعه آثاردیگر اين نويسنده از وبلاگ های زيرديدن کنيد.
http://www.naghdha.persianblog.com/
http://www.ketabsanj.blogspot.com/

داستان قاضی که ...

2005-12-17T11:46:00.000-08:00

دو رفیق عازم مسافرت شدند*. یکی بی اندازه چاق بود و تنومند و آن یکی لاغر ونحیف. درطول مسافرت وارد شهری شدند که همه چیز غیرعادی به نطرشان رسید مثلا: هتل های پنج ستاره ارزانتر از مسافرخانه های معمولی بود یا خاویار کم بهاتر از ساندویج تخم مرغ! رفیق چاق که اسمش هانری بود به همسفر لاغر که او را پیتر صدا میکردند گفت: عجب جای جالبیست اینجا بهتراست چند روزی بمانیم و از شرایط خوب و ارزانش استفاده کنیم و لذت ببریم. مردهای جوان را ببین دست در دست پیرزنها درآمد ورفت اند حال آنکه خانم های جوان و دختران زیبا تک و تنها تو پارک ها دنبال مرد میگردند معلوم نیست با این همه تناقض های چشم گیر، این طرفها چه میگذرد ؟
پیتر که سر درگریبان فرو برده بود، آهی کشید وگفت: برخلاف میل تو اصلا من ازاین شهر خوشم نمیاید. بیا هرچه زودتر این جا را ترک کنیم. تو این ولایت هیچ چی سرجاش نیست. همه چیز خلاف روال عادی و درست ضد عقل و منطق میچرخد. راستش احساس خوشی ندارم ازماندن دراین شهر. دلشوره آزارم میدهد. هانری خنده بلندی کرد و گفت توهمیشه فال بد میزنی به همه چیز بدبینی! مردحسابی هوا به این خوبی هتل پنج ستاره به این ارزانی با غذاهای لذیذ و دخترها و رقص و موزیک و ... پیتر با بدگمانی گفت باشه ... هرچی تو بگی ولی من خیلی نگرانم!
رسیده بودند به میدان بزرگی که با گل های رنگارنگ و آبشارهای مصنوعی زیرهوای دلپذیر ومطبوع، عده ای زن و مرد به نوای موسیقی گوش میدادند. درحلقه آن جمعیت گروه نوازندگان، قطعه ای ازسمفونی بتهوون را با تارو تنبک اجرا میکردند. روی میزبلیارد، چندسگ و گربه همدیگر را ماساژ میدادند. آن طرف میدان جمعیتی انبوه، به سخنرانی مردی با لباس و کلاه گیس قاضیان، که بالای صفه پشت میز نشسته بود گوش میدادند. داشتند یکی را محاکمه میکردند. قاضی با کلمات شمرده از متهم پرسید:
این شخض شاکیست نردبانی ازتو خریده که پایه اش شکسته، زمین افتاده و درنتیجه فلج شده است.
- نه، آقای قاضی من تقصیر ندارم. موقعی که داشتم پله های نردبان را میخ کوبی میکردم، ناگهان دیدم که الیاس زن مرا بغل کرده و با پستانهایش بازی میکند، عصبانی شدم و فریاد کشیدم با چکش درتعقیبش بودم که فرار کرد وقتی برگشتم از بس که حواسم پرت شده بود یادم رفت میخکوبی را تکمیل کنم. خیلی عصبی بودم. نمیدانم ازاین بلاها سر شما آمده یانه؟ اگر آن بی پدر به زن من گیرنداده بود این مسئله پیش نمیآمد. فرستادند دنبال الیاس. الیاس آمد و گفت: این مرد حرفش درست است. اما تقصیر ارباب است که ازچندی پیش به من اخطار کرده که هرپدرسوخته بازی داری ببر بیرون. حق نداری زن نجاررا بیاری تو ملک و املاک من با این که میدانی من چند دختر تو خانه دارم همه شان در حسرت هماغوشی با نره خری مثل تودلشون پر میزنه. من که نمیتوانم این ها را ترشی بیندازم! قاضی فرستاد دنبال ارباب الیاس. ارباب آمد و بعد از شنیدن سخنان قاضی گفت حرفهای الیاس درسته. همه را تصدیق میکنم. تقصیر آن پدرسوخته آبرام بود که قدغن کردم که نوکرها حق ندارند درملک من زن ها را مهمان کنند و با آن ها درآمیزند. البته زن نجار که شکون دارد و کلیسا و پدر حرمتش را واجب کرده ! من، خیلی هم موافقم. اما آبرام چند بار زن کولی را آورده بود خانه که دزد از آب درآمد. تنها یکبارش را به یاد دارم سه بچه خوک شیری را به سرقت برده بود! من هم آبرام را اخراج کردم. تقصیر گردن آن مرد خبیث است که باعث شد چنین تصمیمی بگیرم. به دستورقاضی، آبرام را حاضر کردند. آبرام که درآن شهر به آبرام گاوکش مشهور بود. وارد شد و با تعظیم به قاضی، کلاه از سرگرفت وبعد ازشنیدن سخنان قاضی گفت حرفهای ارباب را قبول دارد. اما چون عاشق آن زن کولی بوده که مدتهاست مفقود شده، برای اثبات عشق خود حاضر است تمام گناهان او را گردن بگیرد حتا جرم دزدیهای او را. با تعظیم به قاضی و ارباب، گوشه ای ایستاد برای شنیدن تصمیم قاضی.
قاضی بعد ازشور و مشورت گفت: با ستایش از نظرات و اهداف عاشقانه آبرام گاوکش، برای رستگاری ابدی روح عاشقانه اش به خاطر پذیرفتن جرائم دزدی آن زن کولی، او را به اعدام محکوم میکند. هلهله مردم بلند شد وزن مرد به شدت ابراز احساسات کردند و به جاودانگیِ روح عاشقانه ابرام گاوکش کف زدند.
طناب دار را حاضر کردند. آبرام با تعظیم به جلاد آن را ازدستش گرفت. بوسید و دورگردن خود انداخت.

پیتر رو به هانری گفت زود باش بریم از اینجا که من تاب و توان دیدن مراسم اعدام را ندارم. راه افتاد برود که هانری گریبان او را چسبید کجا؟ وایستا تماشا کنیم و ببینیم به کجا میرسه پایان کار. بالاخره با فشار به شانه های همسفرش او را به زمین میخکوب کرد.
مراسم دار کشیدن شروع شد. پیتر با دو دست چشمانش را گرفته بود که بالارفتن آبرام گاوکش را نبید. به صدای تالاب و هلهله شادی مردم که به ناگهان درآن فضا بلند شد، چشم هایش را باز کرد و دید که طناب پاره شده و مرد محکوم افتاده روی زمین. آبرام از روی زمین بلند شد بعد از تکان دادن گرد و غبار لباس هایش، جای طناب پاره شده را که دور گردنش خط انداخته بود با کف دست مالش داد و ایستاد به تماشای مردم. چشمهایش پر ازنگاه های حیرت انگیز انبوه پیروان مسیح بود که برای جان کندن او به تماشا ایستاده بودند!
ناگهان، صدای قاضی بلند شد وبا اشاره به جمعیت گفت آن مرد لاغررا بیارید جای آبرام. و پیتر را کشان کشان آوردند پای چوبه دار.
قاضی پرسید پسرم اسمت چیست؟
پیتر با لکنت زبان گفت پیتر
قاضی گفت: آبرام سنگین بود طناب طاقت نیاورد و پاره شد اما تو لاغری حتما خدا کمکت میکند و طناب دار را پاره نمیکنی!
هلهله و شادی مردم توگوش پیتر پیچیده بود که طناب دار را گردنش انداختند.

*براساس روایتی از سیروس مددی

آثار نویسنده در این آدرس هاست :
www.naghdha.persianblog.com
http://www.ketabsanj.blogspot.com
ihttp://www.ketabedastan.blogspot.com

بیستمین سالگرد خاموشی غلامحسین ساعدی

2005-11-27T05:42:00.000-08:00

بیست سال پیش بود که در سحرگاهی سرد و ملال آورچشم ازجهان فرو بست. سه هفته دیگر پنجاه ساله میشد
اجل امان نداد. از تلخی های زمانه رهید. از غریبه ها، ازانبوه بی رگ و ریشه ها، از قماش بزک کرده ها و غرقه در رنگ و لعاب های مرسوم. بی اعتنا شده بود. بریده بود. یآس و واخوردگی، آثار دروغ و دورنگی های تحمیلی به خلوتش خزیده و موریانه درونش را میجوید. مهم تر، برباد رفتن آمال و تکرارشکست های ملی، چون آتشی که رو به سردی میرفت. میدید که در نگاه ها طرحی از سیاهی و تشییع وگودال قبرستان موج میزند. دو روز قبل از آنکه به بیمارستان بیفتد، بدیدنش رفتم. پدرخواب بود گفت بریم بیرون کمی قدم بزنیم. ازدم در راه افتادیم طرف پارک که پائین خانه اش بود. با بغض و نفرت گفت :
خسته شده ام از این هیاهوها ونیش های تازه به دوران رسیده ها. عجب غلطی کردم از ایران آمدم بیرون. مرد سپیدمویی را که ازسربالائی پارک به طرف ما میآمد نشانم داد گفت ببین این مردک را میشناسی؟ و رفت آن طرفتر پشت درخت که اورا نبیند. مرد مسنی بود مست. وقتی به من رسید ایستاد. نگاهی کرد و به راهش ادامه داد. غلامحسین پرسید شناختی؟ گفتم زارع بود. گفت آری ! و حالا من و او هردو در این خراب شده پناهنده ایم با حقوق یکسان!

دهه چهل بود رفته بودم تبریز. هر صبح میرفت به سیدآباد. روستائی زیبا و خوش آب و هوا، لمیده در پای کوه بلند شبلی. سرشام گفت صبح با هم بریم سیدآباد. گفتم تو برو من با یکی قرار دارم نزدیک ظهر بتو میرسم گفت آمدن به آنجا خیلی راحت نیست. باید منتظربشی ویکی دوجا ماشین عوض کنی و ... ادامه صحبت، به بالاخانه کشید که اتاق خواب آن دوبرادربود با منِ مهمان، واوج طنین آهنگ دلنشین روسینی «ریش تراش شهرسیویل» که فضا را پرکرده بود. تا نیمه های شب گفتیم و خندیدیم آخر سر اکبراززیرلحاف داد کشید بسٌه دیگه بحوابین داره صبح میشه! غلام گفت تو بگیر بخواب چکاربا ما داری. درجر وبحث آن دو بود که خوابم برد.
صبح با وانت دانشگاه رفت. و من ساعتی پس ازانجام کار، رفتم سیدآباد، تقریبا در سی کیلومتری تبریز، سرراه تهران از ماشین پیاده شدم. سراغ محل آموزشی را گرفتم. ماشینی سررسید و با آن رفتم تو.
راننده از من پرسید با چه کسی ملاقات داری؟ گفتم با ساعدی. گفت شما را تا به حال این طرف ها ندیده بودم. گفتم من ازتهران آمده ام. پرسید نسبتی با ایشان دارید؟ گفتم آری از بستگان ایشانم. داشتم کم کم ازپرس و جوهاش نگران میشدم. که جلو ساختمان درمحوطه ای تنگ که پارکینگ ماشین ها بود مرا پیاده کرد. خواستم ازش خداحافظی و تشکرکنم دقیق شدم به قیافه اش.آشنا آمد. پرسیدم اهل فلانجائی؟ گفت بلی. گفتم قیافه ات خیلی آشناست. چیزی نگفت. رفتم توی ساختمان.
سرو صدای آن روز شوم و خونین مرا هل داد توی کریدور. ساعدی ازیک راهرو کوچک انگار از دستشوئی بیرون میامد. وعده ای پیر و جوان زنده باد مرده باد گویان ازاین کوچه به آن کوچه درعرض خیابان فرو میرفتند. در آن سوز و سرما زیر آسمان صاف پائیزی، عده ای بیکار جلو خانه ای که به غارت رفته بود ایستاده بودند و تظاهر کنندگان را تماشا می کردند. صدای زنگوله ازگوشه ای بلند شد. کاروان شتر از کاروانسرا بیرون آمد. همه شان بار داشتند با سروصدای ساربانان و هی هی گفتنهای ریتم دارمردانی که شولای راه راه نمدی به تن داشتند راه افتادند به سمت شرق . جوانی از تظاهرکنندگان خواست مانع حرکت آن ها شود که مرد میانسالی ازهمان ها که جلو خانه به غارت رفته ایستاده بود داد زد:
آهای میرهاشم برو کنار بزا برن .
وجوان خودش را کنار کشید. ساربان که چوبدستی بلندش را بالا برده بود تفی انداخت رو زمین و چوبدستی را پائین آورد. کاروان درچشم اندازم بود که ازلابلای شترها و درختان لخت چیزی را درهوا دیدم به سیاهی میزد و با سر و صدا نزدیک میشد. اصغردست من و برادرش را گرفت گفت نترسین ها! و من بیشتر ترسیدم. گفتم چی شده مگه؟ برادرش گفت چی شده مگه داداش اصغر؟ اصغر گفت هیچی نگاش نکنین! و من کنجکاو شدم. اصغر رو به من گفت اگه بترسی مادرت روزگارمرا سیاه میکنه.
صبح آمد درخانه ما. به مادرم گفت میخوام برم پیش یکی از فامیلا بیرون شهر. برادرم سیروس نیز با من ست. آمدم او را هم ببرم. مرا نشان داد. سیروس همکلاسم بود. خوشحال شدم. مادرم گفت شهر شلوغه تو این شلوغی چه هوسی کردین شماها. اصغر گفت با ماشین خودم میروم. یک اتوبوس خالی. ومن راه افتادم.
سرو صدا نزدیک شده بود . سربریده وخونالودی درنوک چوب بلندی تاب میخورد. عده ای شادی کنان در اطرافش میرقصیدند وهلهله میکردند. سربریده نشسته بود توی چشم هایم. از پریشب که پیشه وری و سران حکومت شهررا رها کرده و به شوروی رفته اند؛ اوضاع بهم خورده. صدای تیراندازی لحظه ای قطع نمیشود. شهر بوی خون و انتقام گرفته سگ صاحبش را نمیشناسد. قشون تهران هنوز به تبریز نرسیده. سرم گیج رفت. اول بار از حاج ملاعلی واعظ شنیدم در روضه خوانی. خانه خودمان که با آمدن روسها مراسم عزاداری آزاد شده بود. حاج ملاعلی میگفت روز عاشورا قشون یزید سر امام حسین را بالای نیزه زدند و درمیان دهل وهلهله اوباش از کربلا بردند تا شام پیش یزید. میگفت عربها با این وحشیگری، نام امام حسین را ابدی کردند. سربریده توی چشم هایم میغلتید. افتادم زمین. اصغر داد زد مگه نگفتم نترسین. برگشت دید برادرش خودشا خیس کرده از پاچه شلوارش شر شر آب میریزه رو کفش هاش.
راننده وقتی ازماشین پیاده شد سلانه سلانه رفت پشت ساختمان. چوب.بلند دستش بود که سر بریده و خونالود علی قهرمانی را درآن ازدحام میچرخاند و با صلوات های بلند به تمام اجنبی پرست ها دشنام میداد.
از غلامحسین پرسیدم این راننده را میشناسی؟
گفت سابقا درشهربانی بوده. وقتی ماجرا را تعریف کردم. گفت آقاجان نیز همین را میگوید.

از پشت سر، مرد را نگاه کرد که گژ ومژ راه میرفت و کوچک میشد. آه سردی کشید وگفت: سی سال گذشت ازآن روزها. بیخود و بی جهت. بیشتر. شایدم بیشتر. از دست آدمکشها فرار کردیم اینجا. اینجا هم ول کن نیستند! به فکر فرو رفت. وخیره شد به نقطه ای ازغروب که نزدیک میشد. به سرعت برگشت رو به من و گفت «زرتیشن». گفتم همه مان در این غربت ... گفت نه خیر، من زودتر. اما نه ... باید حساب این مادر ... ها را رسید. زردی چشم هایش در نور غروب پائیزی، هول وهراس بیماری اش را به جانم ریخت. زیرچشمی نگاه تیزی کرد. فهمیده بود. بی حوصله گفت بریم. برگشتیم. بین راه همه ش سکوت بود. کلید انداخت و در خانه را باز کرد. یکراست رفت آشپزخانه دو گیلاس برداشت و تا نیمه با ویسکی پرکرد. یکی را داد به من. تا آمدم بگم مقداری آب بریز، باگفتن چمس، گیلاس را بالا برد. سیگاری روشن کرد و گفت بریم پیش آقاجان. بیداراست.
هوا تاریک شده بود. تا دم در بدرقه کرد. قرار هفته بعد را گذاشتیم . انگار میدانست. ولی من نه. هرگز. هرگز فکر نمی کردم آخرین دیدار است .

تله

2005-11-15T03:16:00.000-08:00

با آقای وقار از سال ها پیش آشنا بودند. دردانشگاه لندن با برادرهمسرش همدوره و مدتی هم اطاق شده بودند. پای وقار از این طریق، به خانه بهزاد باز شد. بعد از خاتمه دوران تحصیلی، برای وقار کاری درحوالی لندن پیدا شد و داریوش، دراستخدام یک شرکت امریکائی به افریقای جنوبی رفت. با این حال آمد و رفت وقار درغیاب رفیقش به خانه بهزاد ، ادامه داشت. هر طوری بود آخرهای هفته سری به آن ها میزد. این دیدارهاش رد خورنداشت. اگرکارفوری فوتی هم داشت با عجله میامد و سرپا بعد از یک احوالپرسی کوتاه میرفت دنبال کارش. اما بیشتر اوقات می نشست و دو لیوان چای تازه دم میخورد و بعد بچه های بهزاد را برمیداشت میبرد پارک یا سینما. رویهمرفته جوان خونگرم و مهربانی بود. واز آنجائی که در لندن کسی را نداشت، بهزاد و اهل و عیالش او را مثل خانواده خودی پذیرفته بودند.
وقار، در وسط های هفته، یک روز غروب سر زده وارد خانه شد. با یک جعبه شیرینی. خیلی شاد و سرحال به نظر میرسید. بعد ازچاق سلامتی کوتاه، بدون مقدمه گفت عاشق شده است. بهزاد نگاه کرد به زنش که با سینی چائی و بیسکویت از آشپزخانه میآمد طرف آن دو که دراتاق پذیرائی نشسته بودند. بهزاد روزنامه را انداخت روی میز و منتظر ماند باقی خبررا بشنود. همسرش سینی را گرفت مقابل وقار و گفت مبارک باشه. نشست روی کاناپه و گفت حالا تعریف کن ببینم چه جوری عاشق شدی؟
- هیچی پریشب دیدمشان. دیشب هم رفتیم شام خوردیم و امروز یک مرتبه دیدم که عاشق شده ام. راستش را بگم همان روز که دیدم عاشقش شدم ولی گفتم دراین جور کارهای جدی نباید عجله کرد. اقلن یه بیست و چهار ساعتی باید صبر کنم . و حالا می بینم درست و حسابی عاشق شده ام.
فریبا بر بر نگاهش کرد و گفت همین!
آری دیگه مگه چه عیبی داره؟
عیبی که نداره، ولی دختر خانم چی؟
اوه، اونا دیگه نگو و نپرس . دیشب میگفت از همان لحظه که مرا دیده یک دل نه صددل عاشق من شده.
فتانه نگاهی به شوهرش کرد. تلفن زنگ زد، خانم خانه درحالی که میرفت گوشی تلفن را بردارد گفت :
این دختره حتما یه چیزیش میشه؟ مواظب باش !
وقار بلند شده بود که برود. بهزاد گفت چرا با این عجله. صبر کن فتانه صحبتش را تموم کنه بعد. گفت نه عجله دارم. با دست اشاره کرد به خانم خانه بای بای. فتانه کف دستش را گذاشت جلو گوشی تلفن گفت :
وقار، برو پرس و جو کن بعد، با این عجله که آدم زن نمیگیره پسر!
صدای بسته شدن در را که شنید، با گفتن ببخشید که شما را پشت تلفن معطل کردم. این دوست برادر من دیشب پریشب دختری را دیده و جا به جا عاشق هم شده اند. خندید. و به صحبت خود ادامه داد.

دوشب بعد، وقار آمد. یک دسته کارت دعوت دستش بود، برای عقد و عروسی درفلان هتل. فتانه که باورش نمیشد کارها به این سرعت جوش بخورد، احساس میکرد تله ای سرراه این جوان ساده دل گذاشته اند، با صدایی که بوی خشم میداد گفت :
پسر این چه کارییه با این عجله و دستپاچگی ! مگه عقلت را از دست دادی؟
وقار گوش کرده و تکرده از در بیرون رفت.
شب عقد و عروسی در هتل بزرگی برگزار شد، آقای عاقد آمد وعقد شرعی را خواند مهستی و وقار را بهمدیگر محرم کرد. رهگذر هم با ارکستر تازه شکل گرفته خود واقعا غوغا بپا کرد. از فارسی و ترکی و کردی و ارمنی و بندری خواندند و رقصیدند. و جماعتی از زورمستی گژ میشدند و مژ میشدند. هرچه بود شب خوشی بود اما فتانه همه ش رفته بود تو نخ عروس خانم و خانواده عروس. هی به بهزاد میگفت ببین تورا خدا ببین چکار میکنن؟ بهزاد که از شدت مستی چشماش آلبالو گیلاس میچید میگفت: من که چیزی نمی بینم . مگه اتفاقی افتاده؟ خوب زن حلالشه، داماد داره عروسا میبوسه، این کجاش بده؟ فتانه میگفت اونا که عروس و داماد نیستن همدیگه را میبوسن، حواست کجا رفته! اون دونفر احمد و ثریان. اون گوشه را دارم میگم نیگا کن ببین چیکار میکنه، اوا اوا ! وقار دسته چکش را آورده بیرون داره امضا میکنه، برو ببین مثل اینکه مسته حالی ش نیس. تا بهزاد بلند بشه، فتانه گفت بنشین دیگه دیر شد. عروس خانم چک را گرفت و داد به مادرش.
آخر شب گفتند که عروس و داماد میرن کازابلانکا برای ماه عسل.
چند روز بعد بهزاد از یکی شنید که وقار سخت مریض است افتاده تو رختخواب بیماری تک و تنها. رفت سراغش. وقار با دیدن بهروز گریه سر داد. مثل آدم های سرخورده به پهنای صورتش اشک میریخت. میگفت به من میگه فلانت کجه! من که سی و چند ساله اینا دارم هیچوقت ندیدم که کج باشه ولی مهستی بند کرده میگه این چیه تو داری کج و کوله! ماه عسل زهرمارم شد. دو روز ماندیم و برگشتیم چک سفید امضا از من گرفت. حساب بانک ام را خالی کرد. درحال حاضر کلی بدهی رو دستم گذاشته. دارم میمیرم . دیروز برادرش آمد و گفت رفت ایران و وکالت داده برای طلاق!

مدتی بعد خواهر فتانه که از ایران آمده بود، پرده ازآن ماجرا برداشت تعریف میکرد:
که مهستی ازشاگردانش بوده. پدرش فرستاده بود برای یاد گیری زبان به لندن پیش برادرش. احتیاج داشته به یک ازدواج رسمی که وقتی به ایران برگشت عذر موجهی داشته باشد برای عشقبازی های غیرمرسوم ش! خواستگارش از ثروتمندان تازه به دوران رسیده بود که با پدر مهستی درکارهای تجارتی پول پارو میکنند. چندی پیش عروسی با شکوهی براش گرفتند!

لطفا برای مطالعه آثار اين نويسنده از وبلاگ های زيرديدن کنيد.
www.naghdha.persianblog.com
www.ketabsanj.blogspot.com

در تاریکی ...

2005-11-05T10:40:00.000-08:00

نم نم باران تازه شروع شده بود. بهنام عجله داشت زودتر برسد خانه ماشین را بردارد و برود خرید. هوا داشت تاریک می شد که خانمش تلفن کرد و گفت با والدین وبچه ها ازشهرستان راه افتاده اند تهران. آقاجون میگه شام نخوری تا ما به رسیم. یک شیشه ار آن خانگی ها برات داره میاره!
در فکر تهیه شام و خرید بود و تر و تمیز کردن خانه که درغیاب همسرش همه جا بهم ریخته بود. غرق این افکار به شنیدن نالۀ زنی که فریاد میکشید و کمک میخواست، پایش شل شد و ایستاد و درتاریکی اطرافش را پائید. متوجه کوچۀ ماشین رویی شد که نور ضعیف چراغ عقب اتومبیل درانتهایش گم شد. بهنام پیچید تو کوچه و با صدای بلند گفت کجا هستی خواهر؟ زن گفت پیج کوچه دم تیر چراغ رو زمین افتاده ام الهی خیر ببینی به دادم برس دارم میمیرم! بهنام با عجله دوید و زنی رادید افتاده پشت تیر چراغ و مینالد. چراغ لامپش خاموش بود. زیر سایه تاریک، صدای ضعیفی گفت ماشین بهش زد و فرار کرد. میگفت چنان کوبید به این طرف بدنم که نمیتوانم بلند شم. کمک کن برادر مرا برسان به ارژانس! با احتیاط زیر بغل زن را گرفت و بلندش کرد انداخت رو دوشش تا سرکوچه. وقتی که گرمای تن زن و سینه های برآمده ش چسبید به شانه اش پرسید این دوربرا که ارژانس نیست خواهر؟ زن مینالید آخ دارم میمیرم آی بر پدر وجد و آبادت لعنت مرا به این روز انداختی. بهنام دلداری اش میداد و میگفت تحمل کن خواهر میرسی دکتر میبینه خوب میشی و زن با فشار سینه اش میگفت آخ که دارم میمیرم برادر ....
گرمای تن زن زیر پوست ش خلیده بود که رسیدند سر کوچه و تاکسی خالی زیرپایشان ترمز کرد. راننده پرسید کجا؟ بهنام گفت آقا لطفا این خانم را فوری برسانید دکتر. یک نامردی بهش زده و دررفته!
راننده گفت بیارش بالا.! بهنام تصادف دیده را گذاشت روی صندلی عقب ماشین در را بست و رو به راننده گفت خدا عمرت بده برادر و راه افتاد.
راننده گفت کجا وایسا بینم. از پشت فرمان کنده شد و آمد پائین.
زن را همین جوری رها میکنی و در میری نا لوطی! مگه هرته!
بهنام توضیح داد که من عجله دارم و الانه همسر و خانواده اش از راه میرسند باید برایشان شام تهیه کنم و ... راننده گفت این قصه هارا واسه عمه جونت بگو پدر ... زن مردم را بی سیرت کردی و حالا واسم قصه میبافی و یقه بهنام را چسبید و کوبید به ماشین.
بهنام رو کرد به زن با تمسخر گفت :
خانم ببین این آقا چی میگه؟
چشمتان روز بد نبیند که خانم فریاد کشید:
آقا مرتضی خوب شد که شما رسیدید، خدائی شد والا این پدر سوخته داشت مرا به زور اغفال میکرد ببین چکارم کرده و ازچاک بالای پیرهن گوشه ای از سینه اش را نشان داد که ببین مرا به چه روزی انداخته اینجامو گاز گرفته بی حیا!
بهنام که تازه متوجه ماجرا شده بود گفت آقا به پیر و پیغمبر قسم این خانم دروغ میگوید من به ضجه و ناله ایشان رفتم توی کوچه و دیدم افتاده زمین گفت مرا برسان ارژانس قلم دوش کردم آوردم تا سرکوچه که شما رسیدید ...
راننده مثل یک شوهرغیرتی گریبان بهنام را گرفته بود و یک ریز فحش های چارواداری نثارش میکرد. لحظه ای سکوت کرد و بعد از آتش زدن سیگاری گفت :
حالا میبرمت کمیته این بلبل زبانی را انجا بکن مردک بی آبرو! خب بهش میگفتی خانه خلوته بریم هان ... حالا یک خانه خلوتی بهت نشان میدم که سال ها آب خنک بخوری و دیگه دنبال ناموس مردم راه نیفتی مثل سگ حسن دله!
بهنام افتاد توی دست و پای مرد آقا بخدا این خانم دروغ میگه دروغه من زن و بچه دارم وهمین حالاها ممکنه از راه برسن . عجب غلطی کردم و زن مینالید پدر سگ بیشرف به من میگفت خانه خلوته کسی نیست هرچی بخوای میدم بده دیگه! بده دیگه ! بده راهتا بکش برو بیناموس .
بهنام دست کرد توجیبش هرچی داشت گذاشت کف دست مرد. مرد گفت مگه من این کاره ام که با پول مرا فریب میدی مرد حسابی! و اسکناس ها را گذاشت تو جیبش . و نشست پشت فرمان.
بهنام برگشت که تفی بیندازد تو صورت زن، دید آن طرف خیابان سرش را برده توی یک ماشین و با راننده سواری سرگرم صحبت است .
تحقیر شده، با لب و لوچه آویزان راه افتاد طرف خانه. زن را دید کنارراننده سواری، سیگاری برلب داشت . و تاکسی، سایه به سایه دنبالش میرفت .

لطفا برای مطالعه آثار این نویسنده از وبلاگ های زیردیدن کنید.
www.naghdha.persianblog.com
www.ketabsanj.blogspot.com

نسترن

2005-10-16T14:25:00.000-07:00

پسر باغبان درباغ بزرگ ارباب زیر دست و پای پدر میلولید و زنبورهای بازیگوش را تعقیب میکرد. پروانه ای روی گل نسترن نشسته بود رفت طرفش. دو دست کوچکش را باز کرد و خواست آن را بگیرد، نشد دستش گیرکرد و شاخه شکست افتاد روی باغچه. از ترس پدر شاخه گل را برداشت و قایم کرد. چشمش دنبال پدر بود که از پشت پنجره رو به ایوان دختری را دید که او را میپائید. هول کرد اما دختر با اشاره او را قوت قلب داد با لبخندش از سایه پشت پنجره به ایوان آمد. دختر بچه همسن و سالش بود و هنوز دست ش در هوا تاب میخورد.
پای پله ها همدیگر را دیدند. دختر گفت آن چی یه پشتت قایم کردی؟
گل است. یک شاخه گل نسترن. میخواستم پروانه را بگیرم پرید و رفت شاخه شکست.
نسترن! اسم منه؟ اسم تو چیست؟
- اسمم حیدره.
- کاش اسم تو را میذاشتند انوشه .
- برادرته؟
- نه.
- برادرت اسمش چیست؟
- نمیدانم. مامانم نمیگه
- تو چی صداش میکنی؟
- من که ندیدمش.
- چند ساله شه؟
- یک سال از من بزرگتره. من پنج سالمه
- من یه سال از تو بزرگترم شش سالمه
- برادر من م شش سالشه
- کجا می نشینن؟
- نمیدونم.
- انوشه را از کجا میسناسی؟
- نمیشناسم . مامانم تو قصه هاش میگه. میگه یه پسری عاشق میشه. عاشق فیروزه. هر روز صب که فیروزه از خواب بیدار میشه میبینه یه شاخه گل گذاشته بالاسرش و رفته. من هیچوقت ندیدم کسی بالا سرم گل بذاره؟
- منم ندیدم.
- تو، مامانت قصه میگه برات
- نه. مادر بزرگم میگه.
- مامانت قصه بلد نیس؟
- نه، من مامان ندارم.
- چرا نداری؟
- ندارم دیگه.
- قهر کرده؟
- نمیدانم.
- چرا نمیدونی؟
- راس میگی ها، چرا نمیدونم؟
- تو چرا اسمت حیدره؟
- نمی دونم. حیدره دیگه. چرا حیدره نمیدونم. میخوای برم ازبابام بپرسم.
- نه. میخوام اینجا باشی و حرف بزنیم. بازی کنیم.
- بذا من برم پیش بابام بپرسم چرا اسم مرا انوشه نذاشته؟
پسر چند قدمی برمیدارد و ناگهان یاد شاخه گلی میافند که در پشتش پنهان کرده . برمیگردد. دختر میخندد. گل را میدهد به نسترن. نسترن میگیرد و بو میکند. و میکشد روصورتش. انگار لذت نرما و لطافت برگها را با جان بچگانه ش میک میزند. میگوید کاشکی میشد تو خوابم میومدی و این را میذاشتی بالا سرم.
پسر میگوید من که انوشه نیستم.
خب من هم ه فیروزه نیستم.
دختر جیغ میکشد . دایه با چوب حمله میکند به پسربچه. نسترن مینالد . شاخه گلِ پریده رنگ زیرپا له میشود.
مادر سر میرسد. پسربچه را می بیند زیر ضربه های وحشیانه دایه. چشمش به سیاهی میرود . دایه را پرت میکند به گوشه ای. بچه را از زمین برمیدارد و درآغوش میکشد.
دایه شگفت زده با چشمان گشاد، بانوی همیشه مغرور خانه را میبیند که پسربچه را به سینه اش چسبانده او را میبوسد و اشک از چشمان معصوم ش میزداید. آنکه آن گوشه افتاده و مینالد نسترن است.
دایه از حال میرود.

دادگاه شرع

2005-09-29T02:36:00.000-07:00

دادگاه شرع

قاضی متهم را مخاطب قرار داد . گفت:
آقای فریدون سنگی شما متهم هستید گه درتاریخ ... از صندوق آقای شریعت بندرآبادی مبلع ... به سرقت برده اید. مگر نمیدانید که سرقت در دین مبین اسلام حد شرعی دارد؟ آیا به جرم خود اقرار میکنید.
از سکوت متهم، حاضران و به ویژه قاضی، خیره شد به متهم که بین دو مأمور سرپا ایستاده بود و با انگشتانش بازی میکرد. مأمور دست راستی که مسن تر ازآن یکی بود، با نگاه به قاضی، اشاره به متهم کزد و گفت : آقای قاضی سئوال کردند چرا جوابشان را نمیدهی؟ آن یکی مأمور که جوانتر بود گفت: «حتما تو این فکره که پول ها را چکار کرده.» نگاه به صورت مات همکارش کرد و ادامه داد «نه شاید هم میخاد ببینه آقای قاضی رقم را درست گفته یانه؟». خندید.
همکارش گفت :
خنده برای چیست؟
- تو نخند!
- من که نمیخندم. ولی میخوام ببینم برای چه خندیدی؟
- به خریت آنها
و اشاره کرد به قاضی و منشی.

متهم که جوان هفده هیجده ساله ای به نظر میرسید به هر دومأمور نگاه کرد انگار که از حرف های آن دو چیزی نفهمیده. رو کرد به رئیس دادگاه و با لبخندی تعظیم کرد وساکت ایستاد. قاضی دادگاه که از سکوت متهم کلافه شده و منتظر پاسخ بود، برای حفظ وقار به ورق زدن اوراق پرونده پرداخت و دقایقی بعد سرش را بالا گرفت و متهم را دید که زیر لب چیزی میگفت و با سر اشاره میکرد به در و دیوار. وقتی متوجه قاضی شد باز هم تعظیم کرد و رو به مأمور دست راستی گفت: آن آقا کیست؟ و قاضی را نشان داد.
قاضی، بانگاهی مشکوک به متهم ، پرونده را ورق میزد و زیر و رو میکرد. روی برگه ای مکث کرد. خواند. این بار با کلماتی شمرده گفت :
- آقای فریدون سنگی: شما متهمید که در تاریخ ... مبلغ . .. از گاو صندوق آقای شریعت بندرآبادی سرقت کرده و متواری شده اید. آیا جرم خود را قبول دارید؟
خیره شد به متهم که درعالم دیگری بود، لبهایش تکان میخورد و انگار وردی را تکرار میکرد. یک لحظه خیره شد به نکته نامعلومی سری تکان داد و دستش را بالا
برد دفترچه ای از جیبش درآورده چیزی نوشت و گذاشت توی جیبش.
قاضی که کلافه شده بود از همانجا با صدای بلند ار مأموران پرسید متهم دردفترش چه نوشت؟
آن که جوانتر بور گفت: کُس شعر! از نگاه قاضی فهمید که حرف ناشایستی زده گفت آقای قاضی من که سواد درست و حسابی ندارم شاید از همون بند تنبانیا بود ... آن یکی مأمور گفت به نطرم همکارم درست گفت. این متهم هرروز یه عالمه ازاین شعرا را میفرسته تو روزنامه ها. آی چرت پرت میگه آقا! ... حاضران خندیدند و قاضی روی میز کوبید. و بعد بیخ گوش منشی دادگاه چیزی گفت. منشی که طلبه جوان و کوسه ای بود از جایش بلند شد. رفت طرف متهم گفت: آن دفترچه را قاضی میخواهد. متهم کمی تردید کرد و بعد گفت به شرطی میدهم که پس بدهید و دستش را محکم گذاشت روی جیبش. قاضی که متوجه شده بود از همانجا با صدای بلند گفت مطمئن باش پس میدهم. متهم دفترچه را به منشی دادگاه داد.

قاضی.آخرین برگ را دید. نوشته بود:
پسر! لال و خموش
اینا اینقد که خرن، جامه سیاهند و سیه دل
بز بزی قاضی، طلبه ... کوسه و منشی
عجب یوسف مصری
لال و خموش!

لای دفتر، برگ مارکداری بود که درآن مجوزحکم جلب «فربد سینکی» به اتهام سرودن شعر هجو برای رهبر قید شده بود. برگ کوچک دیگری آگهی از یک روزنامه بود واز گم شدن جوان هفده هیجده ساله ای خبر میداد که گرفتار مرض فراموشی ست باعکس متهم. والدینش برای پیدا کردن فرزندشان ازمردم، کمک خواسته بودند.
قاضی نگاهی کرد و پرسید
- توشاعر هم هستی؟
نه خیر آقا! اون بود. به اینا که من میگم میگن مِعر شایدم شِر و وِر
- اون کیست؟ این دفتر مال کیست؟
- یه همبندی داشتم قبل از مرخصی بخشید به من. حکم کیمیا را داشت برام آقا. اینه ها این مدادم مال اونه که داد به من.
- نصفه دفترچه را چرا کَندی؟
- من نکندم آقا همون هم بندی این کارا کرد. کَند و ریخت دور. بس که کُفر میگفت. میگفت مغز امام صفرکیلومتره. گفت میرم پاسدار میشم.
یکی داد زد: خفه شو!
- باشه میشم ولی من که نگفتم اون گفت!
قاضی اوراق دفترچه را میخواند و گاهی هم لبخند میزد. رسیده بود به برگ آخر دفتر. ناگهان سرش را بالا گرفت و درحالی که هردودست ش را هم میمالید رو به نکته نامعلومی گفت:
- پس فریدون سنگی کیست؟
من بگم آقا کیست؟
صدای متهم بود که زیر سقف دادگاه پیچید.
قاضی که بین خشم و خنده سعی میکرد خودش را به کنترل کند گفت :
- خفه شو! لازم نکرده معرفی کنی. خودمان پیداش میکنیم!
- پس چرا نکردین؟
حاضران خندیدند! حتا طلبه کوسه که منشی دادگاه بود، نیشش بازشد.
قاضی چشم غره رفت . منشی ساکت شد.
قاضی چیزی نوشت و داد به منشی گفت پاشو رأی دادگاه را بخوان.
منشی دادگاه سینه صاف کرد و گفت: آقای فربد سینگی به اتهام سرودن اشعارهجودرباره امام راحل و مشارکت در سرقت گاوصندوق آقای شریعت بندرآبادی با همکاری نزدیک آقای فریدون سنگی که فعلا مجهول المکان است به یازده سال زندان محکوم میشود.
متهم، بی اعتنا، جان ای جانی گفت و رو به عکس خمینی گفت :
«کاش من هم یک پاسدار بودم!»

درنمایشگاه

2005-09-22T03:29:00.000-07:00

پدرش از ملاکین بزرگ شمال بود. با خواهرش درمدرسه آزرم آشنا شده بود. هفته ای چند بار کنار خواهرش میدید. دختر سر سنگینی بود که به کسی محل نمیگذاشت. غرور عجیبی داشت. خواهرش میگفت فرانک دختر متکبر و نجوشه که تحملش سخت است. فرشید چند بار خواسته بود دلبری کند که محل نگذاشته و با بی اعتنائی اش اورا چزانده بود. فرشید بین دخترهای محل کشته مرده زیاد داشت. مثل خروس گردن میکشید و به خود میبالید. روزی زنگ درخانه به صدا درآمد و فرشید وفتی دررا بازکرد با دیدن فرانک با دستپاچگی گفت سلام… سلام کردم … که دختر بی اعتنا رفت طرف اتاق خواهرش. خواهر از پشت پنجره از نگاه فرشید ، دلش سوخت. نگاه حسرتبار فرشید روی پاهای لخت وکشیده و رانهای نرم و برآمده که زیر لباس بهاری میرقصید وخرامان دور میشد، لحظه ای از دل سنگی فرانک برآشفت . در باز شد و آن دو همدیگررا درآغوش گرفتند.
در نمایشگاه نقاشی برخلاف روزهای قبل، آن روز جای سوزن انداختن نبود. فرانک درحلقۀ خبرنگاران به پرسش های آنان جواب میداد. فرشید با دیدن«مرفی» - خبرنگارهنری که شایع بود، بعلت سماجت خاصی که درشکافتن مسائل و بیشتر برای تحقیر هنرمندان داشت - درمقابل فرانک خوشحال شد. از دلش گذشت ] حالا همین حبرنگار پوستتو میکنه دلم خنک میشه[ باسرعت به حلقۀ آن جمع نزدیک شد. مرفی با نشان دادن یک تابلوی رنگ آمیزی شده درمتن مات، از فرانک پرسید که عده ای میگویند این یک طرح انقلابی و ریش و کلاه نماینده طرز فکرخاصی ست … ازنگاه سنگین و معنی دار فرانک، خبرنگار نگاهی به تماشاگران انداخت و گفت منظورم اینست که … اطرافیان تکان خوردند و با مشاهده سکوت و ناراحتی مرفی همدیگررا نگاه کردند. فرانک که متوجه بود خبرنگار قافیه را باخته ولی نمیخواست باعث سرافکندگی اش شود گفت آن عده را که اسم بردید دنبال هنر نیستند. هنر با شعار و هیاهو سازگار نیست. شناختن و درک هنر، نیاز به وسعت فکر و اندیشۀ سالم دارد. و مهمتر قوٌۀ تمیز. مکثی کرد که سنگین بود. خیره شد به خبرنگار با لحنی پر از اعتماد به نفس گفت: این فاصله را ببینید. فاصله بین ریش و صورت را و کلاه را که بین سر و کلاه فاصله است هر دو درحال جدائی و دورشدن هستند. خبرنگار با چشمان گشاد نزدیک شد. عده ای ازپشت سرش سرک کشیدند. خبرنگار غافلگیر شده بود. خیره شد به تابلو و بعد مثل شاگردی در مقابل استاد به احترام ایستاد.
فرانک میگفت: اینها حصار فکراست - اشاره به ریش و کلاه - و ابزارجذب وجلب عوام. هنر کهکشانها را به کلاس های درس و پشت میز دانشگاه ها کشانده و انسان را به اعماق دریاها. نمایش شگفتیهای جهان با اندیشه میسر است. ریش و کلاه بزک ساده دلان است. عریانی انسان در آغوش … فرانک را دید دربستر خواهرش درآغوش هم، با نوک زبان؛ پستان خواهرش را لیس میزد. … ستایش زیبائیهای طبیعت از مواهب … آفرینش است و لذت از زندگی؛ رود جاری … هستی را جاودانه میسازد.
به صدای کف زدن حاضران، ازپشت پردۀ اتاق خواب خواهرش پرت شد به حلقۀ خبرنگاران و فرانک را دید که با غرور و وقارهمیشگی با بدرقه و هلهلۀ تماشاگران از در بیرون میرفت.

عَلَم حاجی

2005-09-14T13:57:00.000-07:00

شیخ احمد بعد ازآن بد بیاری، به هر دری زد نتوانست کاری پیدا کند. عکس وطوماری ازکارهای خلافش با شرح و تفصیلات در روزنامه ها آبروئی برایش باقی نگذاشته بود. به حکم دادگاه ویژۀ روحانیت اموالش رااز دستش گرفته بودند.، محکوم به خلع لباس شده بود. تنها کمک دادگاه، بنا به تقاضای همسرش آن هم به علت داشتن چهار دختر، خانۀ کوچکی در یکی از محلات پرت و دور افتاده شهردر اختیارش قرار دادند. شیخ احمد به محض ورود به آن خانۀ محقر، سردر خانه را با این شعر عبرت انگیز اراسته بود:
روزگار است آنکه گه عزت دهد گه خوار دارد چرخ بازیگر ازاین بازیچه ها بسیار دارد.
اهل محل که عکس اورا درروزنامه ها دیده بودند با دیدن این مرد لاغر اندام با آن تابلو، بهمدیگر رساندند که چارچشمی مواظب آشیخ باشند. غضنفر که همسایه دیواربه دیوارش بود. گفت «شیخ بیکار نمیماند به زودی از این محل میرود. ما چه داریم که از ما بزند!» رحیم دراز با لهجه غلیط ترکی گفت :
« خیال میکنی ملا جماعت از آب کره میگیره !»
دیوار آن طرفی شیخ احمد، خانۀ مردی بود عزب اغلی، با یک وانت بار قراضه. هرروز صبح میرفت میدان تره بار وانت را پرمیکرد با سبزی و میوه و برمیگشت به محل تا ظهر هرچه داشت میفروخت و بعد از طهر هم میرفت مسافرکشی.
شیخ هر از گاهی با وانت بارش این طرف و آن طرف میرفت. درهمین آمد و رفت ها بود که طرح دوستی با او ریخت واز زیرزبانش کشید که مقداری اندوخته دارد و میخواهد به زودی به زیارت خانه خدا برود . پرسید مگه تو حاجی نیستی؟ گفت نه خیر آقا من ازآن حاجی مفتکی یا هستم. شیخ گفت فهمیدم عید قربان به دنیا آمده ای و هر دو خندیدند. حاجی گفت اما خیلی دلم میخواد به مکه مشرف شده حجرالاسود را ببوسم!
شیخ احمد ضمن نصیحت به حاجی گفت :
«تو قبل از حج رفتن باید ازدواج کنی. ازدواج واجب تر ازحج است. اول تشکیل خانواده بعد حج. این دستور خداست. مرد عزب هرقدمی که برمیدارد، ملائکه ها به شمارۀ ذرات خاک زیرپایش لعن و نفرین میفرستند بهش. »
گفت و گفت تا مرد از شور مکه و حجرالاسود افتاد.
شیخ، رفت سراغ خانوادۀ مهشید که ازسالها پیش با خانواده اش آشنا بود. در یک صحبت مقدماتی والدین مهشید را برای ازدواج دخترشان با حاجی آماده کرد. شب هنگام که حاجی موتوروانت باررا خاموش میکرد، شیخ. درکوچه را باز کرد .و بعد از سلام و علیکی کوتاه گفت:
«خبرخوشی برای تو دارم.»
درآستانه درخانه ایستاد و گفت :
«عجب مرد خوش شانسی هستی.» حاجی تا آمد بپرسد چی شده؟. دررا بست و رفت تو. حاجی با دهن باز چند لحظه ای خیره شد به در بسته وقتی دید خبری نشد، با گفتن خیراست انشاءالله کلید انداخت و رفت تو. اما آن شب از ذوق شنیدن خبرخوش خوابش نبرد. خیلی طول کشید تا پلک هایش سنگین شد و درخواب شیرینی فرورفت.
شیخ، فردا غروب نشست توی وانت بار و برای حاجی تعریف کرد که:
«دختر عفیفه ای سراغ دارم از یک خانواده ثروتمند که تنها وارث آنها یک دختر منحصر به فرد است.خانه و ملک و ... .والدین پیر که تأخیر فوت هم دارند. تو دندان رو جیگر بذاری هر دو از دنیا رفتند مال منال و ثروتشان مال تو خواهد بود.»
حاجی رفت تو فکر و گفت: « این دختر حتما عیب و ایرادی دارد که با این همه ثروت کسی تا بحال سراغش نرفته .گیرش کجاست و عیبش چیست؟»
- اندکی عقب مانده است اما دیوانه نیست .نوعی معلول است. از آن معلول ها که درظاهر هیچی پیدا نیست.
حاجی پرسید: « میتونه راه بره خم شه و دولا شه و ... شیخ پرید وسط حرفش گفت «میگه میخنده آشپزی میکنه اما کمی عقب مانده ذهنی ست. ایراد ش چشمگیر نیست اصلن و ابدا.»
روز معارفه فرا رسید. حاجی شال کلاه کرد و همراه شیخ راه افتادند طرف خانه مهشید. حاجی با دیدن خانه رو به شیخ گفت:
« آشیخ تورا به حان مولا راستش بگو برام طعمه نذاشتی؟»
شیخ ایستاد نگاهش کرد و گفت:
«آخه مرد حسابی تو چی داری که برات نقشه بکشم. من کارم احسان و ایثار در راه خدا وبندگان رستگار و با ایمانشه مثل خودت، من همیشه ... » پیشخدمت در را باز کرد و شیخ نتوانست باقی حرفش را بزند.
روز عقد کنان، شیخ با خواندن صیغۀ شرعی آن دو را محرم کرد. اما دراین مدت بخشی از پس انداز حاجی را ازچنگش ربوده بود. همچنانکه مبلغ کلانی از والدین مهشید نصیبش شده بود.
بنا به صلاحدید شیخ، حاجی داماد سرخانه میشد که طبعا کمک و رسیدگی به والدین سالمند مهشید را نیز دربرمیگرفت.
حاجی غرق ناز و نعمت شده بود. اتاق خوابش پر ازگل میخک و رختخوابش از پرقو بود. هر صبخ دوش میگرفت. سرهفته به سلمانی محل میرفت. ادوکلن میزد. و لباس اطوکشیده تنش میکرد. پیشخدمت خانه کفش های حاجی را برق میانداخت. سرمیزغذاخوری می نشست و با قاشق و چنگال غذا میخورد.با ماشین مدل بالای مادر مهشید با همسرش برای خرید و گردش میرفت.
به پیشنهاد شیخ، حاجی خانه قبلی را به دختر و داماد شیخ که به تازگی ازدواج کرده بودند واگذار کرد.
سالی نگذشت که مهشید یک پسر زائید. حال روحی مهشید رو به بهبود رفته بود. دکتر از میزان داروها کاسته بود به شوخی و جدی میگفت : من دیر فهمیدم دوای اصلی تو «علم حاجی» بوده.
بچه دو ماهه بود که پدر مهشید دارفانی را وداع گفت. درمراسم تدفین وروزهای ختم وعزاداری، شیخ سنگ تمام گذاشت. در و دیواررا به ضجه و ناله درآورده بود. هفته ای نبود که به این بهانه شیخ و اهل و عیالش سر سفره آنها حاضرنباشند. تا اینکه مادرمهشید صیغۀ شیخ شد. و پیرزن شنگول و سرحال میگفت و میخندید. میگفت:َ
«شیخ احمد برای من جفت شیرینی ست.» مهشید که از رفتار مادر دلتنگ بود با سکوت سنگین درخلوت میگریست و از پایان کار به خود میلرزید.
دوسال بعد مادر نیز مرحوم شد. درمراسم شب هفت مادر، شیخ احمد با ارائه سندی به مهشید گفت:
«به عنوان ناپدری همیشه از تو حمایت خواهم کرد این وطیفۀ شرعی من است.»
مهشید خواند:
دارائی آقای مالک ازمنقول و غیرمنقول، در محضر شماره ... به شیخ احمد اسلامی واگذارشده است.